Teakhout is een tropisch hardhout van de teakboom (Tectona grandis) dat bekendstaat om zijn weerbestendigheid. Het is licht tot goudbruin van kleur, bevat natuurlijke oliën en wordt veel gebruikt voor tuinmeubels, boten en fijn schrijnwerk. Teakhout vraagt weinig onderhoud: je kunt het laten vergrijzen of het regelmatig oliën om de warme kleur te houden. Teakhout is duur en wordt vaak uit plantages gehaald, dus let bij het kopen op herkomst en keurmerk.
In dit artikel lees je wat teakhout is, welke eigenschappen het heeft, hoe je teakhout behandelt en onderhoudt, hoe je het bewerkt en waar je op let bij het kopen. Het is onderdeel van onze gids over houtsoorten. Meer over inkopen in het algemeen lees je bij hout kopen.
Kort samengevat
- Teakhout heeft een licht tot goudbruine kleur en een natuurlijke weerstand tegen weer, schimmel en insecten. Daarom is het geschikt voor buiten.
- Onbehandeld vergrijst teakhout in het zonlicht naar zilvergrijs. Wil je de warme kleur houden, gebruik dan regelmatig teakolie of een beschermer.
- Teakhout bevat silica en maakt gereedschap sneller bot. Gebruik scherpe, liefst hardmetalen gereedschap en voorboor schroeven.
- Echt teak komt van de soort Tectona grandis. Namen als ‘afro-teak’ of ‘iroko-teak’ verwijzen naar andere houtsoorten.
- Kies bij het kopen voor teakhout met een herkomstverklaring, zoals FSC.
Wat is teakhout?
Teakhout komt van de teakboom, Tectona grandis. Volgens het Nederlandse Wikipedia-artikel over teak is het een tropische houtsoort waarvan de kleur, het gewicht en de hardheid sterk verschillen, vooral omdat de boom op veel plekken in de tropen wordt aangeplant. Houtinfo.nl, de informatiesite van de houtsector, beschrijft dat teakhout uit natuurbossen vooral uit Myanmar (Birma) komt en dat plantages voornamelijk liggen op Java in Indonesië, daarnaast in India, Thailand en tropisch Afrika en Amerika.
Echt teak en fantasienamen
Let op de naam. Het Wikipedia-artikel waarschuwt dat in de handel namen met ’teak’ als voorvoegsel worden gebruikt, waarvan sommige fantasienamen zijn voor andere houtsoorten. Houtinfo.nl zegt hetzelfde: alleen Tectona grandis levert echt teakhout, en namen als afro-teak of iroko-teak verwijzen naar andere soorten. Dat hoeft niet slecht hout te zijn, maar je betaalt dan geen teakprijs voor teak. Vraag bij onduidelijkheid om de botanische naam.
Gebruik
Het artikel noemt teak vooral voor de scheepsbouw (jachtdekken) en tuinmeubels, maar ook voor fijn schrijnwerk en laboratoriumwerkbladen. Het bekendste voorbeeld is de Gouden Koets van de Nederlandse koninklijke familie. Houtinfo.nl noemt een nog breder gebruik: kozijnen, ramen, deuren, meubels, vloeren, trappen, aanrechtbladen en draaiwerk. Ook in de chemische industrie en carrosseriebouw wordt het gebruikt.
Eigenschappen van teakhout
De cijfers komen van houtinfo.nl en geven globale waarden aan; elk stuk hout is anders.
Kleur
Het kernhout is volgens de bron ‘lichtbruin tot goudbruin’, soms met donkerbruine tot zwarte aders. Grote kleurverschillen vervagen meestal na blootstelling aan licht. Het spinthout is vuilgrijs en ongeveer 30 mm breed. Teak uit Myanmar en Java is meestal gelijkmatig van kleur, teak uit India heeft sterkere kleurverschillen.
Dichtheid
Bij 12 procent vochtgehalte heeft teakhout een volumieke massa van ongeveer 650 tot 680 kg per kubieke meter (de bandbreedte loopt van 630 tot 750). Dat is vergelijkbaar met eikenhout. Het Engelstalige Wikipedia-artikel noemt een dichtheid van 660 kg per kubieke meter bij 15 procent vochtgehalte.
Weerstand tegen weer en insecten
Volgens het Engelstalige Wikipedia-artikel maken de natuurlijke oliën teak geschikt voor blootgestelde plekken en helpen ze het hout weerstand te bieden aan termieten en andere plagen. De hoge oliegehalte, sterkte en dichte nerf maken het geschikt voor weer en wind. Teak is daarom een standaardkeuze voor tuinmeubels en boten. Houtinfo.nl geeft het kernhout duurzaamheidsklasse 1 voor schimmels, de beste klasse. Hout uit aanplant buiten het natuurlijke groeigebied scoort volgens de bron klasse 1 tot 3: jong plantageteak is dus minder duurzaam dan oud teak uit natuurbos.
Bewerkbaarheid
Teak is volgens houtinfo.nl gemakkelijk te zagen en te schaven. Het kalk- en kiezelgehalte (silica) zorgt echter voor sneller afstompen van gereedschap, dus hardmetalen snijkanten worden aanbevolen. Het Engelstalige artikel zegt hetzelfde: het hout is makkelijk te bewerken, maar de silica maakt gereedschap snel bot. Voor schroeven wordt voorboren aanbevolen. Lijmen gaat goed met gangbare lijmen, mits het oppervlak vers geschaafd of ontvet is: de oliën kunnen de hechting storen. Buigen gaat matig en drogen langzaam; te hoge temperaturen bij kunstmatig drogen maken het hout donker en dood.
Teakhout behandelen en onderhouden
Dit is het onderdeel waar de meeste mensen voor komen: hoe behandel je teakhout? Het antwoord hangt af van wat je wilt: de kleur behouden of het hout laten vergrijzen.
Vergrijzen laten gebeuren
Teakhout dat je niet behandelt, vergrijst volgens het Engelstalige Wikipedia-artikel in de zon tot een zilvergrijze afwerking. Het hout blijft daarbij duurzaam: volgens het artikel blijft teak bestand ook zonder olie of vernis. Voor veel mensen is die grijze patina mooi, en het vraagt het minste onderhoud. Reinig het af en toe met water en een zachte borstel.
De warme kleur behouden
Wil je de goudbruine kleur houden, dan breng je regelmatig teakolie of een teakbeschermer aan. Houtinfo.nl meldt dat de oppervlakteafwerking van teak matig is en dat olie of nitrocellulose-lak goed werkt, terwijl polyesterlakken droogvertraging en slechte filmvorming geven. Dat is de reden dat je bij teak meestal voor olie kiest. De stappen zijn:
- Maak het hout schoon. Met water, een zachte borstel en eventueel een mild schoonmaakmiddel voor teak. Laat het volledig drogen.
- Schuur licht. Als het hout ruw is of een grijze laag heeft, schuur je met korrel 120 tot 180, met de nerf mee. Bij boten waarschuwt het artikel dat schuren schade kan doen, dus werk voorzichtig en niet harder dan nodig.
- Breng olie aan. Gebruik een dunne laag teakolie met een kwast of doek. Laat het intrekken en veeg overtollige olie na circa een kwartier af.
- Herhaal. Doe dit een of twee keer per jaar, of wanneer het hout dof wordt. Als richtwaarde: buiten in de zon vaker, binnen minder vaak.
Let op: olie die niet goed wordt afgeveegd, blijft kleverig en trekt vuil aan. Doeken met olie kunnen bovendien zelf ontbranden als ze opgevouwen blijven liggen: laat ze uitgespreid drogen of leg ze in water voor je ze weggooit. Dit is een algemene veiligheidsrichtlijn voor oliedoeken.
Schoonmaken
Gebruik zacht water, een zachte borstel en eventueel een speciaal teakreinigingsmiddel. Het artikel over boten waarschuwt dat harde chemicaliën de levensduur van het hout kunnen verkorten. Vermijd hogedrukreinigers op kleine afstand, want die kunnen de zachte houtvezels beschadigen. Werk met de nerf mee en spoel af met schoon water.
Vlekken en kleurverschillen
Plekken door water of vet verwijder je met een zachte borstel en wat schoonmaakmiddel. Een lichte schuurbeurt helpt bij hardnekkige vlekken. Wees voorzichtig met ijzer in de buurt van nat teak: gebruik roestvrijstalen of messing bevestigingen, zodat het hout niet verkleurt.
Teakhout bewerken
Wil je zelf met teakhout werken, dan helpen deze aanwijzingen.
- Zagen en schaven. Gebruik scherpe, liefst hardmetalen messen en zaagbladen, vanwege de silica. Zie handzaag, schaaf en cirkelzaag.
- Boren en schroeven. Voorboor altijd en gebruik roestvrijstalen schroeven. Een boormachine met koppelring voorkomt kapotte schroefkoppen.
- Lijmen. Schaaf of schuur het oppervlak vlak voor het lijmen en ontvet het, bijvoorbeeld met aceton of een speciaal ontvetter (volg de gebruiksaanwijzing). Gebruik een lijm die geschikt is voor olierijke houtsoorten en voor buiten, zoals een waterbestendige houtlijm. Meer bij houtlijm.
- Schuren. Korrel 120 tot 180 voor een gladde afwerking, daarna olie. Zie schuurmachine.
- Veilig werken. Teakstof kan bij sommige mensen huid-, oog- of luchtwegirritatie geven. Draag een stofmasker, bril en handschoenen, werk met afzuiging en zorg voor ventilatie. Dit zijn algemene richtlijnen, geen medisch advies.
Projecten met teakhout
Teakhout past bij projecten die buiten staan of nat worden.
- Tuinmeubels. Een tuinbank, tuintafel of loungeset is het klassieke teakhout-project. Zie tuintafel maken.
- Badkamer en keuken. Een teakhouten krukje, plank of aanrechtblad kan tegen vocht. Onderhoud met olie.
- Boten en steigers. Het klassieke gebruik, al is dat meer een vak dan een beginnersproject.
- Snijplanken en kleine voorwerpen. Teak is hier populair. Let op de afwerking bij voedsel: gebruik een olie die daarvoor bedoeld is.
- Meubels binnen. Een teakhouten tafel, kast of dressoir met warme uitstraling.
Voor een beginner is het slim om te beginnen met een klein project, omdat teakhout duur is. Een overzicht van meubelprojecten vind je bij meubels maken, en meer over hout voor buiten bij houtsoorten buiten.
Teakhout kopen en duurzaamheid
Teakhout kopen kan bij een houthandel, bij een specialist in tropisch hout en online. Je betaalt voor de kwaliteit, en die verschilt: oud natuurteak is duurzamer dan jong plantageteak. Let op:
- Echte teak. Vraag om de botanische naam (Tectona grandis) en trap niet in fantasienamen.
- Kernhout of spinthout. Het spinthout is lichter en minder duurzaam. Voor buitenwerk wil je kernhout.
- Droging. Kies kamergedroogd hout voor binnenwerk.
- Herkomst en keurmerk. Het Nederlandse Wikipedia-artikel meldt dat hout met een FSC-keurmerk als het milieuvriendelijkst geldt en dat er FSC-gecertificeerd teak bestaat. Het artikel wijst er ook op dat betere kwaliteiten vaak uit Zuidoost-Aziatische landen komen met een moeilijke politieke situatie, wat gevolgen kan hebben voor het bosbeheer. Het Engelstalige artikel noemt de illegale houtkap in Myanmar en dat de Europese Houtverordening van toepassing is op teak. Vraag de verkoper daarom naar de herkomst en een certificaat.
- Prijs. Teak behoort tot de duurste houtsoorten voor meubels. De prijs hangt af van kwaliteit, dikte en herkomst. Vergelijk bij meerdere handelaren.
Wil je teakhout bestellen? Online kan, maar controleer of het echt teak is, hoe het gedroogd is en of er een herkomstbewijs is. Zoek je een goedkoper alternatief voor buiten, kijk dan naar eikenhout of behandeld hout; voor het kiezen bij meer soorten lees je hout kopen.
Veelgestelde vragen over teakhout
Wat is teakhout?
Teakhout is het hout van de teakboom (Tectona grandis), een tropisch hardhout met een licht tot goudbruine kleur en natuurlijke oliën. Het is zeer weerbestendig en wordt gebruikt voor tuinmeubels, boten en fijn schrijnwerk.
Hoe behandel ik teakhout?
Je kunt het onbehandeld laten vergrijzen, of regelmatig oliën met teakolie om de warme kleur te houden. Maak het hout eerst schoon en droog en schuur eventueel licht. Breng een dunne laag olie aan en veeg het overtollige weg.
Moet ik teakhout buiten oliën?
Nee, niet per se. Teak blijft duurzaam zonder olie of vernis en vergrijst in de zon naar zilvergrijs. Olie is nodig als je de goudbruine kleur wilt houden.
Hoe maak ik teakhout schoon?
Met water, een zachte borstel en eventueel een mild schoonmaakmiddel. Vermijd harde chemicaliën en hogedrukreinigers van dichtbij. Spoel af en laat goed drogen.
Waarom maakt teakhout mijn gereedschap bot?
Teak bevat silica, dat gereedschap sneller afstompt. Gebruik scherpe, liefst hardmetalen messen en zaagbladen.
Wat is het verschil tussen teakhout en afro-teak of iroko?
Echt teak komt van Tectona grandis. Afro-teak en iroko-teak zijn andere houtsoorten die met een teaknaam worden verkocht. Vraag naar de botanische naam.
Is teakhout duur?
Ja, teak behoort tot de duurdere houtsoorten. Je betaalt voor de duurzaamheid en de uitstraling. Voor kleine projecten of een lager budget kun je eiken of behandeld hout overwegen.
Is teakhout duurzaam?
Dat hangt af van de herkomst. Er bestaat FSC-gecertificeerd teak, maar ook hout met een twijfelachtige herkomst. Vraag om een keurmerk of herkomstverklaring.
Verder lezen
Meer over hout en materialen vind je op deze pagina’s: