Epoxy tafelblad: een blad coaten of zelf gieten

Een epoxy tafelblad krijg je op twee manieren: je coat een bestaand blad met een dunne laag epoxy, of je giet een compleet blad van hout en hars. De eerste manier is een afwerking en geeft een glad, glanzend en afgesloten oppervlak. De tweede manier is een groter project met veel hars, waarbij het blad zelf uit epoxy bestaat. Welke je nodig hebt hangt af van wat je wilt: een oude tafel opknappen of een nieuwe maken.

Voor beide wegen geldt dat voorbereiding het meeste werk is. Het blad moet vlak, schoon en droog zijn, en de ruimte stofvrij. Wat je kunt verwachten, lees je hieronder. Gaat het je om het volledige gietproject met een rivier, lees dan ook epoxy tafel. De basis van het materiaal staat in epoxy giethars, en het overzicht in de pijler epoxy, kaarsen en zeep.

Coaten of gieten?

Het onderscheid is belangrijk, omdat het de hele aanpak van je epoxy tafelblad bepaalt. Wie een oud blad wil opknappen, kiest bijna altijd voor coaten, want het is goedkoper, sneller en minder risicovol dan een nieuw blad gieten. Wie een blad met een rivier of inleg wil, kiest voor gieten en moet er rekening mee houden dat dit meer hars, meer tijd en meer ervaring vraagt. Twijfel je? Begin dan met het coaten van een kleine plank, een dienblad of een bijzettafeltje. Zo leer je hoe de hars egaliseert, hoe snel je moet werken en hoe je met bellen omgaat, voordat je het grote blad aanpakt.

Een bestaand tafelblad coaten

Bij coaten giet je een dunne laag epoxy over een bestaand blad en laat je hem vanzelf egaliseren. Het resultaat is een gladde, glanzende, vaak waterdichte toplaag. Dat is een veelgebruikte manier om een oude tafel van hout of fineer op te knappen, om een blad met krassen een nieuwe toplaag te geven of om een schildering of inleg te beschermen.

Coaten is een afwerking. Je verandert niet de constructie van het blad. Er is een coatinghars voor bedoeld, met een laagdikte die op de verpakking staat. Gebruik hier geen diepe giethars, want die is voor dikke lagen en geeft bij een dunne laag een ander resultaat.

Een tafelblad gieten

Bij gieten maak je het blad zelf, meestal van hout en een rivier van hars. Daarvoor heb je veel giethars, een mal en veel geduld nodig. Het hele proces staat in epoxy tafel.

Een tafelblad coaten: wat heb je nodig?

• Coatinghars, in een hoeveelheid die past bij je oppervlak en laagdikte. Reken het oppervlak in vierkante centimeters en lees bij de fabrikant hoeveel een bepaalde laagdikte nodig heeft.
• Maatbekers met een duidelijke schaal of een weegschaal.
• Roerstokken, een grote mengemmer en een tweede emmer om over te gieten.
• Een verfspaan of rakel om de hars te verspreiden.
• Schuurpapier in meerdere korrels en een schuurblok.
• Afplaktape en een afdekfolie voor de onderkant en de omgeving.
• Een waterpas om te controleren of het blad vlak ligt.
• Nitrilhandschoenen, veiligheidsbril, beschermende kleding en een masker.
• Een stofkap, bijvoorbeeld een grote omgekeerde doos of folie op latten, om het blad tijdens het uitharden af te dekken.

Stap voor stap: een tafelblad coaten

Stap 1: maak het blad vlak, schoon en droog

Schuur het oppervlak licht aan, zodat de hars hecht. Stofzuig en veeg het stof weg met een licht vochtige doek. Zorg dat het blad droog is. Is het blad van hout, dan moet het hout stabiel en droog zijn. EpoxyWorks, het magazine van West System, noemt voor het verlijmen van hout 8 tot 12 procent vocht als gebruikelijke aanbeveling. Dat gaat over verlijmen, niet over coaten, maar het principe is hetzelfde: hout met veel vocht werkt nog.

Dichte kleine gaatjes en scheuren met een geschikt vulmiddel, want hars loopt anders weg.

Stap 2: bescherm de omgeving

Plak de onderkant af of leg folie onder de rand, want hars druipt over de randen. Dek de vloer af en zet de tafel op iets vlaks. Controleer met een waterpas of het blad horizontaal ligt. Een scheef blad geeft een scheve laag.

Stap 3: bescherm jezelf

Doe handschoenen, bril en beschermende kleding aan en zorg voor frisse lucht. Volgens West System zijn handschoenen, oogbescherming en beschermende kleding het minimum voor de meeste gebruikers. Gebruik nooit oplosmiddelen op je huid en verwijder hars met een waterloze huidreiniger.

Stap 4: meet af en meng

Meet hars en verharder precies af. Meng grondig, ook langs de wand en de bodem. Giet het mengsel over in een tweede emmer en meng nog eens. Zo komt er geen ongemengde hars op je blad.

Stap 5: giet en verspreid

Giet de hars in een brede baan over het blad en verspreid hem met een spaan of rakel naar de randen. Laat de hars over de randen lopen als je de zijkanten ook wilt coaten. Strijk druppels aan de onderkant weg voordat ze uitharden.

Stap 6: bellen verwijderen

Na het gieten komen er bellen naar boven. Wikipedia over resin casting noemt dat bij het mengen van twee componenten vaak luchtbellen ontstaan. Veel makers gebruiken een kleine brander of heteluchtpistool om de bellen weg te halen. Dat is een praktijkmethode, geen bronuitspraak. Doe het voorzichtig, houd een afstand en let op de veiligheid, want West System waarschuwt dat uitgeharde epoxy dampen kan afgeven als je het te heet maakt. Wil je geen vlam gebruiken, prik dan bellen met een tandenstoker.

Stap 7: laat uitharden

Dek het blad af met een stofkap en raak het niet aan. De tijd hangt af van product, laagdikte en temperatuur. West System schrijft dat epoxy na enkele uren schuurbaar is, maar dat het bij kamertemperatuur meer dan twee weken kan duren voordat het volledig is uitgehard. Dat geldt voor hun systeem. Lees de aanwijzingen van jouw product.

Hoeveel hars heb je nodig voor een tafelblad?

Ook hier is het een rekensom. Meet de lengte en breedte van je blad in centimeters en kies de laagdikte die de fabrikant voor coaten aanbeveelt. Het volume in kubieke centimeters, wat gelijk is aan milliliters, is lengte maal breedte maal laagdikte.

Een voorbeeld: een blad van 150 bij 80 centimeter heeft een oppervlak van 12.000 vierkante centimeter. Bij een laag van 0,2 centimeter is dat 2.400 milliliter. Hars die over de rand loopt, komt daar nog bij, net als wat achterblijft in de emmer. Reken daarom iets extra, en lees in het technische blad hoeveel hars en verharder samen het gewenste volume leveren. Het gaat hier om een rekenvoorbeeld, niet om een aanbeveling voor laagdikte. Die staat bij jouw product.

Bij een ronde tafel gebruik je de oppervlakteformule voor een cirkel: ongeveer 3,14 maal de straal in het kwadraat. Een tafel met een straal van 60 centimeter heeft dus een oppervlak van ongeveer 11.300 vierkante centimeter.

Wat als het misgaat?

Ook met goede voorbereiding kan er iets misgaan. De meest voorkomende problemen en wat je eraan kunt doen, zijn algemene praktijkervaring en geen bronuitspraken:

• Een plakkerig oppervlak. Meestal een verkeerde verhouding of te weinig gemengd. Een zacht blijvende laag verwijder je en je begint opnieuw. Doe hierbij handschoenen en masker aan.
• Stofjes in de laag. Schuur de laag licht na het uitharden en breng een nieuwe dunne laag aan.
• Bellen die achterblijven. Schuur en breng een nieuwe laag aan.
• Een oneffen laag. Dat komt vaak door een blad dat niet vlak lag of door te weinig hars. Schuur vlak en giet een afsluitende laag.
• Druipers aan de rand. Als ze nog zacht zijn, strijk je ze weg. Zijn ze hard, dan schuur je ze af.

Bij elk herstel geldt de veiligheidsregel van West System: schuurstof van half uitgeharde epoxy vermijd je, en je gebruikt een masker.

Warmte: waarom dikke lagen meer aandacht vragen

Bij een dunne coating is de warmte beperkt. Bij gieten van een dik blad wordt dat anders. West System schrijft op de pagina over onbeheerste uitharding dat de uitharding exotherm is en dat de warmte groter wordt naarmate de massa groter of dikker is. In een mengbeker kan die warmte plastic doen smelten, je huid verbranden of brandbare materialen ontsteken. Dunne lagen voeren de warmte beter af, en bij grote gietklussen adviseert de fabrikant om in porties te gieten.

Voor een tafelblad betekent dit: houd je aan de maximale laagdikte per gietbeurt van je product en maak niet in één keer te veel hars aan. Bij een dikker blad werk je in lagen of gebruik je een diepe giethars.

Afwerken en onderhouden

Een epoxy tafelblad hoeft na het uitharden niet altijd meer bewerkt te worden. Is het oppervlak uneven of stoffig, dan schuur je het met fijn schuurpapier en polijst je het. Draag daarbij een stofmasker. West System adviseert een stofmasker of ademhalingsmasker van minstens N95-klasse en extra voorzichtigheid bij onvolledig uitgeharde epoxy.

Voor het dagelijks gebruik:

• Gebruik onderzetters voor hete pannen en kopjes. Hoe hittebestendig jouw blad is hangt af van de hars en wordt vaak op de verpakking vermeld.
• Reinig het blad met een zachte, vochtige doek. Vraag de fabrikant welke schoonmaakmiddelen je mag gebruiken.
• Vermijd felle zon. Wikipedia schrijft dat epoxy met de tijd vergeelt, ook zonder UV-licht, en dat het daarom op boten wordt afgedekt met een UV-bestendige laag.
• Krassen kun je vaak wegpolijsten, maar diepe krassen vragen een nieuwe laag.

Is het blad bedoeld voor eten? Dan kunnen wij niet beoordelen of een bepaalde hars geschikt is voor direct contact met voedsel. Vraag dat na bij de fabrikant.

Veelgemaakte fouten

• Coatinghars en giethars door elkaar halen. Gebruik de hars die bij je project hoort.
• Een blad dat niet vlak ligt. Controleer met een waterpas.
• Stof en haren in de hars. Dek het werk af en werk in een schone ruimte.
• Te weinig hars. Reken je oppervlak en laagdikte uit. Een laag die tekortschiet, is niet bij te werken zonder zichtbare overgang.
• Te snel mengen of te weinig mengen. Beide geven fouten.
• Te vroeg belasten. Een blad is pas goed bruikbaar als het volledig is uitgehard.

Veelgestelde vragen over een epoxy tafelblad

Verder lezen