Een borduurmachine is een naaimachine die een motief of tekst kan borduren. Je spant de stof in een raam, kiest een ontwerp en de machine beweegt het raam onder de naald, steek voor steek. Voor thuisgebruik werkt een machine met één naald en één kleur tegelijk, dus bij een meerkleurig ontwerp wissel je tussendoor van garen. Voor logo’s, namen en kleine ontwerpen is dat prima te doen.
Wie net begint, vraagt zich af of een borduurmachine de moeite waard is. Het hangt af van wat je wilt maken. Borduur je graag met de hand, dan geeft een machine een andere ervaring: sneller, preciezer en met ontwerpen die je met de hand nauwelijks haalt, maar ook minder persoonlijk. In dit artikel lees je hoe een borduurmachine werkt, welke soorten er zijn, wat je erbij nodig hebt, waar je op let bij kopen of huren en hoe je je eerste ontwerp borduurt. Wil je eerst de basis, begin dan met onze gids over borduren.
Kort samengevat
- Een borduurmachine beweegt het raam met de stof computergestuurd onder de naald en borduurt een digitaal ontwerp.
- Thuismachines hebben één naald, industriële machines meerdere.
- Naast de machine heb je ontwerpen, stabilisator (onderlegger), borduurgaren en naalden nodig.
- Een gewone naaimachine met borduurfunctie is een goedkoper alternatief om mee te beginnen.
- Huren of tweedehands kopen is een manier om te testen of de hobby bij je past.
Hoe werkt een borduurmachine?
Volgens Wikipedia over de borduurmachine is dit een naaimachine die in staat is een motief of tekst te borduren. Bij moderne machines wordt het borduurraam met de stof computergestuurd heen en weer bewogen onder de naald. Zo wordt een voorgeprogrammeerd patroon automatisch gestikt. Met borduursoftware op een computer kun je zelf een patroon maken, inclusief kleurkeuze, en dat naar de machine sturen.
In de praktijk betekent dat dit: jij zet de stof in het raam, hangt het raam aan de machine en kiest een ontwerp. De machine naait. Wanneer de kleur moet wisselen, stopt hij en geeft hij een seintje. Jij vervangt het garen, en de machine gaat verder. Het ontwerp zelf bestaat uit duizenden steken die in een bestand zijn vastgelegd, met voor elke steek een plek en een volgorde.
Een stukje geschiedenis
De vroegste borduurmachine was de kettingsteekmachine, ontwikkeld vanaf 1866, schrijft Wikipedia. De machine van Ernst Bourry uit Sankt Gallen werkte volgens Wikipedia over de lockmachine met meerdere naalden en bleef tot ongeveer 1890 in gebruik. Pas in de jaren zestig kreeg de kettingsteek concurrentie van de zigzagmachine. Zo is borduren via een machine ouder dan veel mensen denken, en lang voor de computers van nu al uitgevonden.
Op de pagina over borduren staat dat de borduurmachine rond 1850 werd uitgevonden en dat het handborduren daarmee zijn glorietijd verloor. De bronnen verschillen een beetje in jaartallen, omdat ze verschillende ontwikkelingen beschrijven. Wat ze delen is dat machinaal borduren al meer dan anderhalve eeuw bestaat.
Welke soorten borduurmachines zijn er?
Er zijn grofweg drie manieren om machinaal te borduren. Welke past bij je, hangt af van je budget en je plannen.
Naaimachine met borduurfunctie
Veel naaimachines, vooral de elektronische, hebben ingebouwde siersteken en soms een borduureenheid die je kunt aankoppelen. Zo heb je met één apparaat zowel een naaimachine als een borduurmachine. Je kunt klein borduren, maar het raam is meestal beperkt in grootte. Meer daarover lees je in het artikel over borduren met de naaimachine, waar ook de vrije variant aan bod komt.
Thuis-borduurmachine met één naald
Dit is een machine die alleen borduurt, met een raam in meerdere formaten. Hij heeft één naald, dus je wisselt het garen per kleur. Veel modellen hebben een scherm waarop je ontwerpen kiest en een aansluiting om ontwerpen van een computer of USB-stick te laden. Dit is de gebruikelijke keuze voor wie regelmatig wil borduren.
Industriële machine met meerdere naalden
Industriële machines hebben meerdere naalden, zodat de machine zelf van kleur wisselt. Wikipedia noemt het onderscheid tussen thuismachines en commerciële of industriële machines uitdrukkelijk. Zulke machines zijn veel duurder en groter, en horen eerder bij een bedrijfje dat kleding of logo’s borduurt dan bij een hobbykamer. Het aantal naalden is een voorbeeld van een uitrusting die je pas nodig hebt als je er je werk van maakt.
Wat heb je nodig om met een borduurmachine te beginnen?
De machine is maar een deel van de uitrusting. Dit komt erbij:
- Ontwerpen. Bij de machine zit meestal een set. Meer vind je online, gratis of betaald, in bestandsformaten die je machine kan lezen. Welk formaat dat is, staat in de handleiding.
- Stabilisator. Een laagje dat je onder de stof legt of opstrijkt, zodat de steken niet gaan trekken. Dit is net zo belangrijk als het garen.
- Borduurgaren. Speciaal machinegaren is dunner en glanzender dan handgaren, en loopt gemakkelijker door de machine.
- Spoelgaren. Een dun garen voor de onderdraad, doorgaans in wit of zwart.
- Naalden. Er bestaan speciale borduurnaalden met een groter oog. Vervang ze regelmatig.
- Borduurschaar. Een kleine, scherpe schaar om draden vlak bij de stof af te knippen.
Daarnaast heb je een vaste plek nodig. Een borduurmachine staat het liefst stabiel op een stevige tafel, want hij trilt bij het borduren. Zet hem niet op een wiebelig of smal tafeltje.
Waar let je op bij het kopen van een borduurmachine?
De zoekopdracht borduurmachine kopen levert veel merken en prijzen op. Dit zijn de punten waar het om draait.
Grootte van het borduurraam
Het raam bepaalt hoe groot je ontwerp kan zijn. Voor een naam, een klein motief of een logo volstaat een klein raam. Wil je ook grotere ontwerpen op een kussen of een jas, kijk dan naar een machine met een groter raam of met meerdere raamformaten.
Ontwerpen en software
Controleer hoe je ontwerpen laadt: via USB, via een kabel of draadloos. Kijk ook welke bestandsformaten de machine kan lezen. Wil je zelf ontwerpen maken of bewerken, dan heb je software nodig, soms bij de machine inbegrepen en soms los te koop. Volgens Wikipedia kun je met software op een computer een patroon maken, inclusief kleurkeuze, en dat naar de machine sturen.
Gebruiksgemak
Een duidelijk scherm, een inrijgroute die op de machine is aangegeven en een automatische draadafsnijder maken het werk veel prettiger. Bij het eerste ontwerp merk je vooral hoe vaak je moet bijsturen, dus kies een machine die je helpt in plaats van tegenwerkt.
Service en onderdelen
Een borduurmachine is ingewikkelder dan een gewone naaimachine, met meer elektronica. Controleer of er een servicepunt in de buurt is, en of de garantie goed geregeld is. Bij problemen leg je het apparaat anders weken stil. Lees voor basisstoringen ook de pagina over naaimachine reparatie.
Nieuw, tweedehands of huren
Een tweedehands machine is goedkoper, maar het is moeilijk te zien of de elektronica nog goed is. Vraag een testrit en een garantie. Huren is een slimme manier om uit te proberen of je het leuk vindt, zonder de aanschaf in één keer te doen. Prijzen veranderen vaak, dus we noemen geen bedragen: vergelijk bij een paar winkels en vraag naar service.
Je eerste ontwerp borduren
Heb je een borduurmachine? Dan is dit de volgorde waarmee je kunt beginnen.
Stap 1: kies een eenvoudig ontwerp
Begin met een klein, licht ontwerp met weinig kleuren en weinig steken. Een naam of een klein bloemetje lukt prima. Ingewikkelde ontwerpen met veel kleuren en veel steken zijn voor later.
Stap 2: kies stof en stabilisator
Een stevige katoen of linnen is makkelijk voor het eerste werk. Leg er een laag stabilisator onder die past bij de stof: een tear-away stabilisator voor stevige stoffen, een cut-away voor rekbare stoffen. De fabrikant van je stabilisator geeft meestal een advies per stoftype.
Stap 3: span de stof in
Span de stof samen met de stabilisator in het raam, strak maar zonder trekken. Het weefsel moet recht liggen. Hang het raam aan de machine volgens de handleiding.
Stap 4: rijg in en start
Rijg de machine in met borduurgaren voor de bovendraad en spoelgaren voor de onderdraad. Kies het ontwerp, controleer de positie en start. Blijf kijken tijdens de eerste honderd steken: daar zie je meteen of de spanning en de stabilisator kloppen.
Stap 5: knip draadeindjes en werk af
Als het ontwerp klaar is, haal je het raam eruit, knip je losse draden af en verwijder je de stabilisator. Een kleine schaar helpt hier. Strijk het werk op de achterkant, met een doek eronder.
Tip: borduur eerst een proefje op een restje stof met dezelfde stabilisator. Zo zie je of de kleuren kloppen en of het werk niet trekt, voordat je het op een kledingstuk doet.
Veelvoorkomende problemen met een borduurmachine
De meeste problemen hebben een eenvoudige oorzaak.
De draad breekt of vormt een kluwen
Rijg opnieuw in met de naaivoet omhoog en controleer het spoeltje. Gebruik goed garen, want oud of goedkoop garen breekt sneller. Vervang de naald als hij stomp is.
Het ontwerp trekt of rimpelt
Dit komt meestal door te weinig stabilisator of een raam waarin de stof niet strak zit. Gebruik een steviger stabilisator en span opnieuw. Strijk je een rekbare stof op, kies dan een cut-away.
Gaten tussen de kleuren
Dit wijst op een stof die verschuift tijdens het borduren. Span strakker in of gebruik een extra laag stabilisator.
De machine slaat steken over
Controleer de naald: een stompe naald of een verkeerd type is de gebruikelijke oorzaak. Vervang hem door een naald die bij je garen en stof past.
Voor een meer algemeen overzicht van het gebruik van borduurringen en frames, kijk je ook in de uitleg over de borduurring. En wil je weten hoe je een ontwerp op kleding krijgt, lees dan de tips bij borduren op kleding.
Handborduren of machineborduren?
Dit is geen strijd, het zijn verschillende dingen. Handborduren is rustig, persoonlijk en goedkoop, en geeft je volledige controle over elke steek. Machineborduren is snel en precies, en geschikt voor namen, logo’s en herhaling. Veel mensen doen beide: de machine voor praktische klussen en de hand voor werk dat ze met aandacht willen maken.
Wie wil weten welke steken bij handwerk horen, vindt ze in het overzicht van borduursteken. Zoek je het grotere plaatje, ga dan naar de pijler naaien en borduren.
Veelgestelde vragen over de borduurmachine
Wat is een borduurmachine?
Een borduurmachine is een naaimachine die een motief of tekst kan borduren. Het raam met de stof wordt computergestuurd onder de naald bewogen en het ontwerp wordt automatisch gestikt. Thuismachines hebben meestal één naald.
Wat kost een borduurmachine?
Dat verschilt sterk per type en verandert vaak. Een naaimachine met borduurfunctie is goedkoper dan een aparte borduurmachine, en industriële machines zijn het duurst. Vergelijk bij meerdere winkels en reken ook de ontwerpen, stabilisator en garen mee.
Is een borduurmachine geschikt voor beginners?
Ja, mits je een model kiest met een duidelijk scherm en een goede handleiding. Begin met een eenvoudig ontwerp en test eerst op een restje stof. Het lastigste is meestal de juiste combinatie van stof, stabilisator en garen.
Kan ik borduren met mijn gewone naaimachine?
Ja, op twee manieren. Sommige elektronische machines hebben een borduureenheid. Met elke machine kun je ook vrij borduren door de transporteur te laten zakken en de stof met de hand te bewegen. Zie het artikel over borduren met de naaimachine.
Welk garen gebruik je voor een borduurmachine?
Speciaal machineborduurgaren, dat dun en glanzend is, voor de bovendraad. Voor de onderdraad gebruik je dun spoelgaren in wit of zwart. Gebruik garen van een goede kwaliteit om draadbreuk te vermijden.
Heb je een computer nodig voor een borduurmachine?
Niet altijd. Veel machines hebben ontwerpen ingebouwd en een scherm om te kiezen. Wil je extra ontwerpen laden of zelf maken, dan helpt een computer met borduursoftware. Volgens Wikipedia kun je zo een patroon maken en naar de machine sturen.
Kun je een borduurmachine huren?
Dat kan, bijvoorbeeld bij sommige winkels of verhuurders. Het is een manier om te testen of de hobby bij je past. Vraag vooraf naar de kosten, de voorwaarden en of je ontwerpen mag meenemen.
Hoe onderhoud je een borduurmachine?
Verwijder pluisjes uit het spoelhuis, vervang de naald regelmatig en olie de machine alleen als de handleiding dat aangeeft. Laat hem af en toe nakijken door een servicepunt. Een schone machine loopt beter en breekt minder draad.
Verder lezen
Een borduurmachine is vooral handig voor namen, logo’s en terugkerende ontwerpen. Begin klein, test op restjes en bouw rustig op. Wil je verder lezen?
- De pijler naaien en borduren met alle onderwerpen.
- Borduren: de basis met de hand.
- Borduurring: ringen en ramen.
- Borduren op kleding: namen en logo’s.
- Borduursteken: alle steken uitgelegd.