Borduren van een foto: zo maak je van je eigen foto een borduurwerk

Borduren van een foto doe je in vijf stappen: kies een foto met duidelijke vormen, vereenvoudig hem tot contouren en kleurvlakken, zet dat over op stof, kies je garenkleuren en borduur de vlakken met een paar eenvoudige steken. Een foto één op één naborduren lukt niet, want garen is veel grover dan pixels. Daarom borduur je de indruk van de foto en niet elk detail.

Dat klinkt bescheiden, maar het resultaat is vaak mooier dan een gedrukte afdruk. Een geborduurd huisje, een hond of een bloemetje uit je eigen tuin krijgt reliëf en glans die op papier ontbreken. Ben je nog nieuw met naald en draad? Lees dan eerst het overzicht over naaien en borduren om te zien welke spullen en technieken je nodig hebt.

Welke foto’s lenen zich om te borduren?

De meeste fotoborduurprojecten mislukken niet bij het borduren, maar bij de keuze van de foto. Een foto met veel schaduw, een drukke achtergrond of heel fijne details wordt in garen al snel een onduidelijke vlek. Een goede foto om te borduren heeft:

• Een duidelijk onderwerp. Een huis, een boom, een dier of een bloem leest in garen beter dan een groepsfoto.
• Weinig kleuren. Zes tot tien garenkleuren zijn voor een eerste project genoeg. Meer kleuren betekent meer wisselen en meer draadeinden.
• Veel contrast. Een lichtere onderwerp tegen een donkerdere achtergrond (of andersom) geeft duidelijke contouren.
• Een rustige achtergrond. Een lege lucht of een effen muur laat je weg of vul je met één kleur.
• Vormen die op elk formaat herkenbaar blijven. Een vorm die op een kleine ring nog duidelijk is, werkt ook in garen.

Een foto borduren met mensen erop vraagt extra aandacht. Gezichten bestaan uit zachte overgangen en kleine verschillen, en die zijn in garen lastig. Kies voor een eerste portret liever een silhouet of een foto van de rug, of vereenvoudig het gezicht tot een paar lijnen. Heb je een foto van een huisdier of een huis, dan is dat een veel gemakkelijker begin.

Van foto naar borduurpatroon in drie stappen

Een foto borduren begint met het patroon, ook als je later voor borduren van een foto met de machine kiest. Dat kan op papier, op een tablet of in een app. Drie stappen brengen je daar.

Stap 1: trek de contouren over

Print de foto op de gewenste grootte, bijvoorbeeld op een A5-vel voor een ring van 15 centimeter. Leg er een vel overtrekpapier overheen en trek alleen de belangrijkste lijnen over: de rand van het onderwerp, de grote vlakken en een paar binnenlijnen. Het kan ook op een tablet. Een gids over eigen borduurontwerpen adviseert om de foto te bewerken en de belangrijke lijnen te traceren, waarna je de foto verwijdert zodat alleen je contour overblijft. Je houdt dan een lijntekening over die je direct op de stof kunt overtrekken.

Stap 2: vereenvoudig de vlakken

Kleine stippen, dunne lijnen en ingewikkelde texturen zijn lastig te borduren, schrijft diezelfde bron. Laat details daarom weg of maak ze groter. Een tak met honderd blaadjes wordt een boomkruin van drie groene vlakken. Een gezicht met schaduw wordt een paar lijnen. Beperk het aantal kleurvlakken tot een handvol en geef elk vlak een nummer.

Stap 3: kies je kleuren

Kijk naar de foto om je garenkleuren te kiezen. Dezelfde bron raadt aan om te kijken naar echte foto’s van je onderwerp, zodat de garenkleuren dicht bij het origineel liggen. Kleuren kunnen er bovendien anders uitzien als ze zijn geborduurd, dus leg de strengen naast de foto in daglicht en kies bij twijfel de kleur die iets zachter is. Een kleurenkaart van je garenmerk helpt om nummers te noteren.

Borduren van een foto met een app of programma

Wil je een foto borduren zonder zelf over te trekken, dan zijn er digitale hulpmiddelen die van een foto een patroon maken. Ze werken allemaal volgens hetzelfde idee: de foto wordt verkleind, het aantal kleuren wordt beperkt en je krijgt een rooster of een lijntekening.

• Een patroongenerator voor kruissteek. FlossCross is volgens de site een gratis online hulpmiddel waarmee je een kruissteekpatroon maakt, ook van een foto of afbeelding. Je hoeft je niet te registreren, de originele foto kan boven het patroon worden getoond en je exporteert het patroon als pdf. Het geeft je een telpatroon in plaats van een vrije tekening.
• Een app van een borduurmachinemerk. Brother laat op zijn site weten dat de functie Afbeelding om te borduren je eigen afbeeldingen omzet in borduurdata of kruissteekontwerpen, maar alleen met een abonnement op Artspira+. Het is dus niet gratis, maar je hebt er wel een machinebestand voor je borduurmachine mee.
• Digitaliseersoftware. Programma’s als Ink/Stitch, een gratis plugin voor Inkscape, laten je een afbeelding vectoriseren en daarna steektypes en richtingen toewijzen. Dat is een stuk meer werk dan een app, maar je hebt de volle controle.

Een gegenereerd patroon is een startpunt, geen eindresultaat. Kijk altijd of het aantal kleuren haalbaar is en haal losse stipjes weg. Bij veel foto’s levert een app te veel kleuren op, waardoor je borduurwerk er rommelig uitziet.

Borduren van je eigen foto met de hand

Handborduren is de rustigste manier om een eigen foto te borduren en vraagt weinig spullen. Borduren van een foto met de hand kost je vooral tijd, geen dure spullen. Je hebt nodig:

• een borduurring van 15 tot 20 centimeter;
• een effen, stevige stof zoals katoen of linnen, ruim genoeg om in de ring te klemmen;
• borduurgaren, bijvoorbeeld katoenen mouliné, in de gekozen kleuren;
• een borduurnaald met een oog dat groot genoeg is voor je garen;
• een schaar, liefst met een fijne punt;
• een stift of potlood dat verdwijnt voor het overtrekken van je patroon.

Je kunt het patroon op de stof overbrengen door het tegen een raam te houden met de stof erop en het over te trekken, of met een oplosbare stabilizer waar je het patroon op print of tekent. Plak die op je stof, borduur eroverheen en was hem daarna weg. Dat is een van de tips uit de gids die we hierboven noemden.

Welke steken gebruik je?

Voor het borduren van een foto heb je maar vier of vijf steken nodig:

1. Stiksteek of achtersteek voor contouren en lijnen.
2. Plat- of satijnsteek voor kleine, gladde vlakken zoals een bloemblad.
3. Lang-en-kortsteek voor grotere vlakken met zachte kleurovergangen, waarbij je steken van wisselende lengte dicht tegen elkaar legt.
4. Franse knoop voor kleine punten, zoals een oog of een bloemhart.
5. Kettingsteek voor krullende lijnen, zoals een pad of een tak.

Werk van de achtergrond naar de voorgrond, en van grote vlakken naar kleine details. Begin dus met de lucht en de grond, dan de grote vormen en als laatste de ogen, de ramen en de kleine accenten. Dat voorkomt dat je later nog over details heen moet borduren.

De ring goed gebruiken

Een foto borduren gaat stuk beter als de stof strak staat. Span de stof in de borduurring zodat hij strak is zonder te rekken, en trek de schroef stevig aan. Haal de stof tussendoor uit de ring als je hem een nacht laat liggen, anders blijft er een ringvormige afdruk achter. Wil je meer weten over de maten en soorten ringen, lees dan de aparte gids over de borduurring.

Een foto borduren met een borduurmachine

Heb je een borduurmachine, dan gaat borduren van een foto op een andere manier. De machine borduurt een digitaal bestand: een reeks steken die in volgorde en met kleurwisselingen worden gemaakt. Je moet dat bestand dus eerst hebben. Dat doe je door een foto te laten omzetten in een borduurbestand, met een app of met digitaliseersoftware.

Een paar dingen om te weten:

• Digitaliseren is een vak. Een automatisch bestand van een foto levert vaak een stugge, dichte steekstructuur op. Een handmatig bewerkt bestand ziet er mooier uit, maar kost meer tijd.
• Een machine borduurt vlakken beter dan fijne lijnen. Eenvoudige silhouetten en logo’s werken goed. Foto’s met veel schaduw vragen een zorgvuldig bestand.
• Stabilisator is nodig. Onder de stof komt een stabilisator, zodat de stof niet gaat rimpelen door de dichte steken.
• Test eerst. Borduur het bestand eerst op een restje stof en pas dichtheid en kleuren aan voor je het echte werk doet.

Wil je een foto op een trui, een tas of een shirt borduren? Dan heb je een andere aanpak nodig, omdat de stof meestal rekt. Lees daarvoor onze uitleg over borduren op kleding.

Een geborduurde foto afwerken en inlijsten

Is je borduren van de foto klaar, dan haal je de stof uit de ring. Verwijder de tekenlijnen volgens de gebruiksaanwijzing van je stift: sommige verdwijnen met water, andere met warmte. Strijk het werk aan de achterkant op een zachte handdoek, zodat de steken niet worden platgedrukt.

Daarna kun je het borduurwerk op twee manieren afwerken:

1. In de ring laten. Knip de stof rond de ring af met drie tot vier centimeter marge, rijg een kring langs de rand en trek hem aan. Plak of naai er aan de achterkant een stuk vilt overheen. De ring wordt zelf de lijst.
2. Inlijsten. Span het werk over een stuk karton of een stevige plaat en plaats het achter glas of in een diepe lijst. Zo blijft het stofvrij en komt het goed tot zijn recht.

Hang je borduurwerk niet in direct zonlicht, want garen kan verkleuren. Een rustige plek aan een muur zonder zon is het beste.

Borduren van een foto: veelgemaakte fouten en hoe je ze voorkomt

Wie voor het eerst een foto borduurt, of het nu een portret of een landschap is, loopt vaak tegen dezelfde dingen aan.

• Te veel details. Je wilt alles overnemen. Begin kleiner en eenvoudiger en voeg later details toe.
• Te veel kleuren. Meer kleuren geeft meer rommel. Beperk je tot tien of minder.
• De stof is te los. Dan trekt de stof en wordt het patroon scheef. Span de stof strak in de ring.
• Het garen is te dik. Gebruik minder draden uit je mouliné voor kleine vlakken. Voor fijne lijnen is één of twee draden genoeg.
• Te hard aantrekken. Trek de steken zo aan dat ze vlak liggen. Te strak geeft rimpels, te los geeft lussen.
• Lijnen niet overtrokken. Een patroon dat te licht is overgetrokken, ben je tijdens het borduren kwijt. Teken de lijnen iets duidelijker.

Borduren van een eigen foto is een proces van proberen. Je eerste werk zal niet perfect zijn, maar daar leer je het meest van. Bewaar je proeflapjes en vergelijk ze met je latere werk: je ziet snel vooruitgang.

Veelgestelde vragen over borduren van een foto

Verder lezen