Een tafelezel is een schildersezel voor op tafel. Je zet hem op een stevige tafel, plaatst je doek erop en schildert rechtop, zonder dat je een grote ezel op de vloer nodig hebt. Let bij het kiezen op het maximale doekformaat, de stabiliteit, het materiaal en of er opbergruimte voor verf en penselen is. Voor doeken tot 30 cm is een kleine tafelezel genoeg.
Veel mensen die willen schilderen hebben geen eigen kamer. Dan is een tafelezel een slimme oplossing: hij past op de keukentafel of een bureau en is na afloop zo opgeruimd. In dit artikel lees je wat een tafelezel is, wanneer hij handig is en waar je op let bij het kiezen. Aan het eind vergelijken we vier tafelezels van AYOO. Wil je meer weten over de basis van schilderen? Lees dan onze gids schilderen voor beginners.
Kort samengevat
- Een tafelezel is de kleinste vorm van een schildersezel en staat op tafel.
- Kijk vooral naar het maximale doekformaat, de stabiliteit en de opbergruimte.
- Hout, zoals beuken, is stevig en ziet er mooi uit; rubberen voetjes beschermen je tafel.
- Een tafelezel past bij kleine doeken, schetsboeken en schilderen in een kleine ruimte.
- Voor grote doeken is een staande schildersezel beter.
Wat is een tafelezel
Een ezel houdt een doek rechtop. De Nederlandstalige Wikipedia over de schildersezel beschrijft de tafelezel als de kleinste variant, die op een tafel staat en het werkstuk rechtop houdt. Daar tegenover staan de zware studio-ezels met een H-vormig frame en de draagbare veldezel met drie poten. De Engelstalige Wikipedia over de ezel vermeldt dat er ook kortere ezels bestaan die voor gebruik op een tafel zijn ontworpen, en dat ezels meestal van hout, aluminium of staal zijn, waarbij kunstenaarsezels nog steeds vooral van hout zijn.
Waarom rechtop schilderen? Volgens de Nederlandstalige Wikipedia voorkomt een rechtopstaand schilderij perspectivische vervorming, die ontstaat als het plat op een tafel ligt. Dat is een van de redenen waarom ook een kleine tafelezel een stap vooruit is ten opzichte van schilderen op een vlakke tafel.
Voor wie is een tafelezel handig
Een tafelezel past in deze situaties:
- Je hebt weinig ruimte. Een tafelezel staat op een eettafel, bureau of werkblad en verdwijnt daarna in een kast.
- Je schildert kleine doeken. Tot ongeveer 30 of 40 cm is een tafelezel uitstekend, en sommige modellen tot 55 cm of meer.
- Je wilt ook tekenen. Een schetsboek rechtop geeft een beter overzicht dan plat op tafel.
- Je neemt je spullen mee. Sommige tafelezels klappen dicht tot een kist of koffer met een handvat, handig voor een cursus of een vakantie.
- Je wilt kunst tonen. Een tafelezel kan ook een schilderij, foto of menukaart presenteren.
- Je begint met schilderen. Een betaalbare, compacte ezel is een mooie eerste aanschaf.
Werk je het liefst aan grote doeken of sta je graag bij het schilderen? Dan is een schildersezel op de vloer een betere keuze.
Waar let je op bij een tafelezel
Maximaal doekformaat
Het belangrijkste kenmerk. Kijk naar de maximale doekhoogte die de ezel kan dragen. AYOO-tafelezels gaan van doeken tot 30 cm tot doeken tot 66 cm, zie hieronder. Heb je een groter doek, dan past het niet. Lees meer over formaten in onze gids over het schilderdoek.
Stabiliteit
Een tafelezel moet stil blijven staan, ook als je met een penseel op het doek drukt. Kijk naar de bouw, het gewicht en de voetjes. Rubberen voetjes voorkomen dat de ezel schuift en beschermen je tafelblad tegen krassen.
Materiaal
Hout is het gebruikelijke materiaal voor een kunstenaarsezel. Beukenhout is hard en stabiel, dennenhout is lichter. Kijk of het hout FSC-gecertificeerd is als je duurzaamheid belangrijk vindt.
Verstelbaarheid
Een instelbare hoek of een klem die langs de mast schuift laat je het doek op de juiste hoogte zetten. Voor aquarel en dunne verf is een schuine stand prettig, voor dikke verf een rechte stand.
Opbergruimte
Sommige tafelezels hebben een lade of een kist voor tubes en penselen. Dat is praktisch: alles bij elkaar en een opgeruimde tafel.
Inklapbaar en gewicht
Als je de ezel vaak opbergt of meeneemt, is een inklapbaar model met laag gewicht handig.
Vier tafelezels van AYOO vergeleken
AYOO heeft vier tafelezels van beuken- of dennenhout. Alle gegevens hieronder komen uit onze productbeschrijvingen.
De Carel Fabritius: compact voor kleine doeken
De Carel Fabritius is een compacte tafelezel van beukenhout met een uitschuiflade en een houten palet. Hij is geschikt voor doeken tot 30 cm, klapt in tot een platte koffer met handvat en heeft rubberen voetjes. Een goede keuze om mee te beginnen.
De Mondriaan: ezel en opbergkist in één
De Mondriaan is een tafelezel en opbergkist in één, van FSC-gecertificeerd beukenhout. Het werkvlak is verstelbaar van plat tot rechtop, de mast schuift mee omhoog voor doeken tot 55 cm hoog en onder het werkvlak zit een opbergvak met een uitneembare binnenbak. Opgeklapt is de kist 36 × 27 × 9,5 cm en weegt hij 1,3 kg. Er past een A4-schetsboek in.
De Pieter Bruegel de Oude: stevig en inklapbaar
De Pieter Bruegel de Oude is een stevige tafelezel van FSC-beukenhout, tot 103 cm hoog en voor doeken tot 64 cm. Hij weegt 1,1 kg, klapt plat in en heeft rubberen voetjes. Hij is bedoeld om aan te schilderen, maar ook om een schilderij of foto mee te tonen.
De Pieter de Hooch: H-frame voor grotere doeken
De Pieter de Hooch is een tafelezel met H-frame van FSC-dennenhout, verstelbaar van 82 tot 117 cm en voor doeken tot 66 cm. Hij heeft een draaiknop om de klem te verstellen en rubberen voetjes en klapt plat in. Hij weegt 1,8 kg.
Welke past bij jou
- Je begint en schildert klein: De Carel Fabritius.
- Je wilt alles in één kist, en mee kunnen nemen: De Mondriaan.
- Je wilt een stevige tafelezel voor een groter doek: De Pieter Bruegel de Oude of De Pieter de Hooch.
- Je wilt vooral kunst tonen en soms schilderen: De Pieter Bruegel de Oude.
Een goede plek en goed licht
Zet een tafelezel op een stabiele, vlakke tafel, bij voorkeur bij een raam. Zorg dat je op een stoel zit die de juiste hoogte heeft, zodat het doek op ooghoogte staat. Leg een zeil of krant onder de ezel, want ook kleine druppels laten sporen na. Heb je ’s avonds nodig? Lees dan ons artikel over de daglichtlamp. Voor je verf is een palet onmisbaar: een stuk wit keukenplastic werkt prima, een houten palet is mooier.
Welke verf en welk papier passen erbij
Een kleine ezel past bij acrylverf en olieverf op een doek, maar ook bij aquarel en tekenen. Voor aquarel zet je het werkvlak schuin, zodat de verf niet wegloopt, en gebruik je een blok aquarelpapier. Voor acryl en olieverf kun je het werkvlak rechtop zetten. Heb je een kleine ruimte? Kies dan voor acrylverf, want die droogt snel en je ruimt alles op met water. Voor tekenen volstaat een schetsboek op het werkvlak en een potlood in de opbergruimte. Zo gebruik je dezelfde opstelling voor meerdere technieken zonder iets te hoeven verbouwen.
Onderhoud van een houten ezel
Een houten ezel gaat jaren mee als je hem een beetje verzorgt. Veeg verfspatten direct weg met een vochtige doek, zolang de verf nog nat is. Droge acrylverf haal je met wat water en een zachte borstel van het hout. Bewaar de ezel droog en niet naast een verwarming of in een vochtige ruimte, want hout kan krom trekken of scheuren. Draai schroeven en scharnieren af en toe na als ze los gaan zitten. Een dun laagje meubelwas of olie op het onbehandelde hout houdt het mooi, maar test dat eerst op een onzichtbare plek. Klap de ezel na gebruik dicht en berg hem op een plek op waar niets op kan vallen.
Veelgemaakte fouten
- Een te groot doek kiezen. Controleer de maximale doekhoogte.
- Een wiebelende tafel gebruiken. Zet de ezel op een stevig oppervlak.
- Geen zeil onder de ezel. Verf verwijderen van een tafel kost tijd.
- Te laag werken. Zet de ezel op ooghoogte, anders krijg je nekklachten.
- Een decoratief ezeltje gebruiken om op te schilderen. Het is niet stevig genoeg.
Tafelezel of vloerezel?
Wie een tafelezel kiest, doet dat meestal om ruimte te besparen. Toch is een vloerezel soms een betere keuze. Een korte vergelijking helpt:
- Ruimte. Een tafelezel past op een bureau of werktafel en neemt weinig plek in. Een vloerezel heeft meer vloeroppervlak nodig.
- Doekformaat. Op een tafelezel schilder je meestal kleinere doeken. Voor grotere formaten is een vloerezel stabieler.
- Houding. Bij een tafelezel zit je vaak, bij een vloerezel kun je staan en met je hele arm schilderen.
- Opslag. Een tafelezel is eenvoudig op te bergen in een kast of lade.
- Prijs. Tafelezels zijn doorgaans goedkoper, al hangt dat van het model af.
Heb je weinig ruimte, schilder je kleine werken of wil je op de bank of aan tafel werken? Dan past een tafelezel. Wil je grote doeken en een vrije beweging, kijk dan bij schildersezel of ezel voor schilderij. Voor kleine formaten is er ook de mini-ezel.
De juiste werkhoogte en houding
Bij een tafelezel is de hoogte van de tafel bepalend. Een te lage tafel zorgt voor een gebogen rug, een te hoge tafel voor opgetrokken schouders. Een paar richtlijnen:
- Zit rechtop met beide voeten op de grond.
- Zorg dat het doek ongeveer op ooghoogte staat of iets lager, zodat je niet naar boven hoeft te kijken.
- Houd je elleboog in een ontspannen hoek, zodat je arm kan bewegen zonder te verkrampen.
- Sta tussendoor op en kijk op een afstand naar je werk.
- Gebruik een kussen of een verhoogde ondergrond onder de ezel als je tafel te laag is.
Kantel de ezel iets naar je toe als hij dat toelaat. Dat voorkomt reflectie van lamplicht op natte verf en maakt kleuren beter zichtbaar. Een daglichtlamp helpt daarbij; lees meer bij daglichtlamp.
Een tafelezel opbergen en meenemen
Een voordeel van een tafelezel is dat je hem makkelijk kunt opbergen of meenemen. Controleer vooraf of de ezel inklapbaar is. Daarna een paar praktische punten:
- Haal de schroeven of knoppen niet te strak aan. Houten delen kunnen krimpen of uitzetten.
- Laat de ezel niet langdurig in vochtige ruimtes staan, zoals een kelder of schuur.
- Gebruik een tas of hoes als je de ezel vervoert, zodat de afwerking niet beschadigt.
- Bewaar penselen, tubes en palet apart, zodat verf niet op het hout komt.
Wie vaak buiten schildert, kan het best de ezel kiezen die het lichtst is en toch stabiel. Een lichte ezel kan in de wind omvallen, dus beschut hem of verzwaar hem eventueel met een tas aan de poot. Het verplaatsen gaat het gemakkelijkst met twee handen en het doek er eerst afhalen.
Handige extra spullen bij een tafelezel
Met een paar kleine hulpmiddelen werk je prettiger:
- Een antislipmat onder de ezel, zodat hij niet schuift.
- Een klein bijzettafeltje voor je verf, water en palet.
- Een plastic zeil of oude krant om de tafel te beschermen.
- Een kleine lamp met neutraal, helder licht.
- Een kistje of tas met je penselen, zodat alles bij elkaar blijft.
Hoeveel je nodig hebt, hangt af van je werkwijze. Begin eenvoudig en voeg toe wat je mist. Uiteindelijk is de beste tafelezel degene waar je graag aan werkt.
Veelgestelde vragen over tafelezels
Wat is een tafelezel?
Een kleine schildersezel die op een tafel staat. Hij houdt een doek, schetsboek of schilderij rechtop.
Voor welke doeken is een tafelezel geschikt?
Dat hangt af van het model. De tafelezels van AYOO zijn geschikt voor doeken van 30 tot 66 cm hoog.
Wat is het verschil tussen een tafelezel en een schildersezel?
Een tafelezel staat op tafel en is kleiner. Een schildersezel staat op de vloer en kan grotere doeken dragen.
Waarvan is een goede tafelezel gemaakt?
Meestal van hout, zoals beuken of dennen. Hout is stevig en ziet er mooi uit. Kijk naar een FSC-keurmerk.
Is een tafelezel stabiel genoeg om op te schilderen?
Als hij goed gebouwd is en rubberen voetjes heeft, wel. Een decoratief ezeltje is te licht om op te schilderen.
Kun je een tafelezel ook voor tekenen gebruiken?
Ja. Een tafelezel met een verstelbaar werkvlak houdt een schetsboek rechtop, en in sommige modellen past een A4-schetsboek in de kist.
Kun je een tafelezel meenemen?
Veel tafelezels klappen plat in of dicht tot een kist of koffer met handvat, zodat je ze makkelijk meeneemt.
Welke tafelezel past bij een beginner?
Een compact model met opbergruimte, zoals De Carel Fabritius of De Mondriaan. Kies je voor grotere doeken, dan past een tafelezel met een hoger bereik beter.
Kies je tafelezel
Zoek je een tafelezel waarmee je echt kunt schilderen? De Mondriaan is een tafelezel en opbergkist in één, voor doeken tot 55 cm hoog. Wil je compact beginnen, dan is De Carel Fabritius voor doeken tot 30 cm een goede start. Voor grotere doeken kijk je naar De Pieter Bruegel de Oude of De Pieter de Hooch. Bij De Mondriaan krijg je het e-book Ontdek de wereld van kunstschilderen erbij.
Zet de ezel op de keukentafel, kies een klein doek en begin.