Bij breien patentsteek werk je met twee dingen: een omslag en een steek die je afhaalt zonder te breien. Elke rij breit je de afgehaalde steek samen met zijn omslag van de vorige rij. Zo ontstaat een dik, luchtig en erg rekbaar breiwerk met aan beide kanten hetzelfde patroon. Patentsteek wordt gebruikt voor sjaals, mutsen, dekens en boorden, omdat hij zacht is en goed meegeeft.
In dit artikel leer je de patentsteek stap voor stap. Je leest welk garen en welke naalden je nodig hebt, wat je doet bij de eerste en de volgende rijen en hoe je hem afkant. Ook lees je welke fouten je het vaakst maakt en wat je kunt maken met een patentsteek. Nog nooit gebreid? Begin dan met onze gids over breien en leer hoe je steken opzet.
Kort samengevat
- Patentsteek is een dikke, rekbare steek met een omslag en een afgehaalde steek in elke rij.
- Het werk ziet er aan beide kanten hetzelfde uit en rolt niet op.
- Je hebt een even aantal steken nodig en gebruikt het best naalden die een maat dikker zijn dan normaal.
- Reken op ongeveer anderhalf keer zoveel garen als bij tricotsteek.
- Oefen eerst op een proeflapje van twintig steken voor je een sjaal begint.
Wat is de patentsteek?
De patentsteek is een breisteek waarbij je in elke rij een steek afhaalt en een omslag maakt. In de volgende rij brei je die twee samen recht. Er ontstaan zo kleine, opgezwollen lusjes die het werk dik en luchtig maken. Het patroon wordt ook wel brioche genoemd, naar de Franse broodsoort, of visserssteek.
Het bijzondere is dat de stof geen verkeerde kant heeft: je ziet aan beide zijden dezelfde ribbels. Dat maakt de patentsteek geschikt voor sjaals en dekens, waarvan beide kanten zichtbaar zijn. De steek is ook zeer rekbaar, zeker in de breedte, net als de boordsteek. De Nederlandstalige Wikipedia noemt de boordsteek rekbaarder dan de tricotsteek en geschikt voor boorden, volgens de pagina over breien. De patentsteek werkt op een vergelijkbare manier.
Voor- en nadelen
Voordelen: dik, zacht, warm en rekbaar. Het werk ligt plat en rolt niet. Beide kanten zijn mooi.
Nadelen: het kost veel garen, het breit langzamer en het is lastig om een fout te herstellen. Ook heb je een patroon nodig dat past bij het aantal steken.
Wat heb je nodig?
- Garen: middeldik tot dik, glad en effen. Een garen met noppen verbergt het patroon. Wol is een goede keuze, want de Nederlandstalige Wikipedia noemt wol veerkrachtig en een goede isolator, zie de pagina over wol. Lees ook de gids over garen.
- Naalden: kies een of twee maten dikker dan de wikkel aanbeveelt. De steek is dicht van zichzelf en wordt anders stug. Lees over breinaalden.
- Een rijenteller of steekmarkeerders. Handig om je weg te vinden.
Reken op ongeveer anderhalf keer zoveel garen als voor een tricotstuk van dezelfde grootte. Dat is een richtwaarde. Een sjaal van 20 bij 150 centimeter vraagt dan al snel twee tot drie bollen middeldik garen.
Patentsteek breien: stap voor stap
Zet een even aantal steken op. Voor een proeflapje is twintig steken genoeg. Hieronder lees je wat er in elke rij gebeurt. Alle woorden worden uitgelegd.
Wat is een omslag? Je legt de draad over je rechternaald, zodat er een extra lus ontstaat.
Wat is afhalen? Je schuift een steek van de linker- naar de rechternaald zonder hem te breien. Je haalt hem af als averecht: je steekt de rechternaald van rechts naar links in de steek, alsof je averecht gaat breien.
Rij 1: de voorbereiding
- Brei de eerste steek recht.
- Maak een omslag, haal de volgende steek af als averecht, brei de steek daarna recht. Herhaal tussen de sterretjes tot het einde van de rij.
- Eindig met een omslag en haal de laatste steek af als averecht.
Draai je werk. Je hebt nu steken met omslagen ertussen.
Rij 2 en alle volgende rijen
- Brei de eerste steek recht.
- Maak een omslag, haal de volgende steek af als averecht, brei de volgende steek samen met zijn omslag recht. Herhaal tussen de sterretjes.
- Eindig met een omslag en haal de laatste steek af als averecht.
Je breit dus de steek samen met de omslag die op de vorige rij is gemaakt. Daarom heeft elke rij twee soorten lussen: de afgehaalde steken met hun omslag en de rechte steken. Draai het werk aan het einde van elke rij en herhaal rij 2 tot je lapje lang genoeg is.
Tip: gebruik na elke tien rijen een steekmarkeerder of lees je werk even af. Zie je een steek zonder omslag of een omslag zonder steek, dan heb je een fout gemaakt. Zo vind je hem snel.
Afkanten
Kant af in de patentsteek door steeds twee steken tegelijk recht te breien, samen met hun omslag, en de eerste steek over de tweede heen te halen. Kant los af, want de patentsteek is dik en een strakke rand trekt het werk samen. Neem eventueel een naald die een maat dikker is voor de afkantrij.
Een sjaal in patentsteek breien
Een sjaal is het meest gekozen eerste project in patentsteek. Zet 30 tot 40 steken op, afhankelijk van de breedte, en brei door tot je het gewenste formaat hebt. Voor een sjaal van ongeveer 20 centimeter breed met een middeldik garen en naalden van 6 tot 7 mm zijn dat ongeveer 30 steken. Dat is een richtwaarde en hangt af van je garen en spanning. Brei een proeflapje om het zeker te weten.
Rond het aantal steken af op een even getal. Wil je een rand voor de zijkant, brei dan de eerste en laatste steek van elke rij steeds recht. De sjaal wordt in de lengte flink rekbaar, wat prettig draagt. Meer ideeën vind je in breien sjaal.
Wat kun je breien in patentsteek?
- Een sjaal of omslagdoek. Beide kanten zijn mooi, en de steek geeft veel warmte.
- Een muts. Door de rek past hij op elk hoofd. Voor een muts gebruik je een rondbreinaald en brei je in het rond.
- Een deken. Zacht en zwaar, maar het kost veel garen.
- Boorden en manchetten. Een patentsteek geeft een rekbare, dikke rand, mooi bij truien.
- Een kussenhoes. Dik en structuur-rijk, en geschikt voor beginners met geduld.
Wil je patentsteek gebruiken voor een trui? Kies dan een dun garen en kleine naalden, want de steek is zwaar en laat je trui anders te dik worden. Meer over patronen lees je in breipatroon en breipatronen.
Patentsteek in het rond breien
Wil je een muts of een kussenhoes in patentsteek, dan brei je meestal in het rond. De steek werkt ook dan, alleen draai je je werk niet na elke rij. In plaats daarvan brei je elke ronde dezelfde reeks: omslag, steek afhalen, steek samen met omslag recht breien. Daardoor zie je de patentsteek maar aan één kant van het werk, en de achterkant is de binnenkant van je muts.
Gebruik voor een muts een rondbreinaald met een korte kabel, of vijf kousenbreinaalden. De Nederlandstalige Wikipedia legt uit dat je met een rondbreinaald geen naden krijgt, zie de pagina over rondbreien. Dat is bij een muts handig. Zet een even aantal steken op, bijvoorbeeld 80, en breid een boord van een paar centimeter in twee rechts, twee averechts voordat je naar patentsteek gaat. Wil je meer weten over deze techniek? Lees dan breien op rondbreinaald.
Patentsteek in twee kleuren
Bij tweekleurige patentsteek werk je met twee kleuren garen. Elke ronde of rij brei je met één kleur, en daardoor ontstaan lichte en donkere ribbels die in elkaar lijken te grijpen. Het geeft een mooi, dubbelzijdig patroon waarbij de voorkant en achterkant de kleuren omwisselen. Het is een stap verder dan de eenkleurige versie en vraagt veel aandacht voor het bijhouden van de omslagen. Begin daarom met een eenkleurig proeflapje en ga pas daarna met twee kleuren aan de slag.
Patentsteek of halve patentsteek?
Er bestaat ook een lichtere variant, de halve patentsteek. Daarbij brei je de omslag-en-afhaalsteek maar in elke tweede rij, en wissel je af met een gewone rij recht breien. Het resultaat is minder dik en minder rekbaar, maar nog steeds zacht en structuurrijk. Je gebruikt minder garen, en het werk gaat sneller. Voor een trui of een vest is de halve patentsteek vaak praktischer dan de volledige.
Kies de volledige patentsteek voor wat dik en warm moet zijn, zoals een sjaal of een deken. Kies de halve patentsteek als je een dichte maar wat dunnere stof wilt, bijvoorbeeld voor een muts of een kussenhoes. Zoek je een ander patroon om te oefenen? Bekijk dan breipatronen.
Patentsteek wassen en verzorgen
De patentsteek is een dikke, zachte stof, en die vraagt iets meer zorg dan een dunne tricotsteek. Was wol met de hand in lauw water en een mild wasmiddel. Wring niet uit, maar druk het water uit het werk tussen een handdoek. Laat plat drogen en hang het niet op, want de zware stof rekt dan uit. De Nederlandstalige Wikipedia vermeldt dat wol bij te heet wassen kan vervilten.
Wil je je patentsteek spannen om hem mooi te laten liggen? Leg het werk plat op een handdoek, trek het voorzichtig in model en laat het drogen. Dat helpt vooral bij een sjaal, waarvan de randen soms licht golven. Pillen verwijder je met een pluizenschaar.
Een proeflapje in patentsteek
Een proeflapje is bij patentsteek extra belangrijk, omdat de steek zo veel van de breedte en lengte verandert. Zet twintig steken op en brei minstens twintig rijen. Leg het lapje plat en rek het even lichtjes uit, zodat de steek zich zet. Meet daarna het aantal steken en rijen in tien centimeter. Vergelijk dat met je patroon.
Een patentsteek in een proeflapje geeft je ook de kans om te oefenen met het lezen van je werk. Kijk naar de ribbels aan de voorkant. Elke ribbel is een gebreide steek met zijn omslag. Zie je een ribbel die er anders uitziet, dan heb je daar een fout gemaakt. Zo leer je je werk te lezen voor je aan je echte project begint.
Veelgemaakte fouten bij patentsteek
Een omslag vergeten
Je merkt het in de volgende rij: er is een steek zonder omslag. Laat de steek vallen en pak hem weer op met een extra lus, of haal een stukje terug.
De steek niet goed afhalen
Haal je een steek als recht af in plaats van als averecht, dan draait hij en wordt het werk onregelmatig. Steek de naald altijd van rechts naar links in de afgehaalde steek.
Te strak breien
De patentsteek vraagt een losse hand. Houd je draad rustig en kies dikkere naalden.
Het aantal steken klopt niet
Door omslagen en afgehaalde steken lijkt het alsof je er meer hebt. Tel alleen de steken en niet de omslagen. Je telt de rechte en afgehaalde steken samen als één.
Veelgestelde vragen over breien patentsteek
Hoe brei je de patentsteek?
Je maakt in elke rij een omslag, haalt een steek af als averecht en breit in de volgende rij de steek samen met zijn omslag recht. Je werkt met een even aantal steken en draait je werk na elke rij. Oefen eerst op een proeflapje.
Wat is het verschil tussen patentsteek en tricotsteek?
Tricotsteek is een rij recht en een rij averecht, en heeft een voor- en achterkant. Patentsteek heeft aan beide kanten dezelfde structuur, is dikker en rekt veel meer.
Hoeveel garen heb je nodig voor patentsteek?
Ongeveer anderhalf keer zoveel als voor tricotsteek, omdat de steek dik is. Dat is een richtwaarde, dus koop liever iets meer.
Welke naalden gebruik je bij patentsteek?
Een of twee maten dikker dan de wikkel aanbeveelt. Zo blijft het werk soepel.
Is patentsteek moeilijk voor beginners?
Het is lastiger dan rechts en averechts, maar het lukt als je rustig begint met een proeflapje. Het lastigste is het bijhouden van de omslagen.
Wat is brioche?
Brioche is een andere naam voor patentsteek, vooral in het Engels. In een kleur werkt hij hetzelfde als de patentsteek.
Rolt patentsteek op?
Nee. De steek ligt plat en heeft geen krullende rand, ook niet aan de zijkant. Daarom is hij geschikt voor sjaals.
Hoe kant je patentsteek af?
Breid twee steken samen recht met hun omslag en haal de eerste over de tweede. Kant losjes af, eventueel met een dikkere naald.
Verder lezen
Patentsteek is een mooie stap na de basis. Op AYOO lees je verder over breien.
- De gids breien en de pijler haken en breien.
- Leer steken opzetten en lees een breipatroon.
- Meer patronen: breipatronen.