Breinaalden: soorten, maten en welke je kiest als beginner

Breinaalden zijn lange, dunne staafjes met een punt, waarmee je lussen van garen door elkaar haalt tot er gebreide stof ontstaat. Voor een eerste project kies je rechte breinaalden van 4 tot 6 mm in hout of bamboe, met middeldik garen. Hout en bamboe zijn een beetje stroef, zodat de steken niet van de naald glijden.

De keuze in de winkel is groter dan je denkt: rechte naalden, rondbreinaalden, sokkennaalden, in aluminium, plastic, hout en bamboe, van 2 tot 25 mm. Wie breinaalden wil kopen, hoeft niet alles te weten, maar een paar keuzes maken een groot verschil. In deze uitleg lees je welke soorten er zijn, hoe de maat werkt, welk materiaal je kiest en wat je nodig hebt om te beginnen. Wil je eerst de brede context? Kijk bij haken en breien en breien.

Wat zijn breinaalden?

Volgens Wikipedia over de breinaald is een breinaald een lange, dunne pen met aan de ene kant een punt en aan de andere kant een knop die voorkomt dat de steken eraf glijden. De meeste mensen breien met twee naalden. Je schuift steken van de ene naald naar de andere en vormt zo rij voor rij een gebreid stuk. Meer over de techniek lees je bij breien.

Soorten breinaalden

Rechte breinaalden

Rechte naalden hebben een punt en een knop. Je breit er heen en weer mee, dus ze zijn geschikt voor sjaals, lapjes en dekens in strookjes. De lengte loopt meestal van ongeveer 25 tot 40 cm. Voor een lang stuk werk worden de steken wat lastig, omdat alles op de naald moet passen.

Rondbreinaalden

Een rondbreinaald is een flexibele kabel met aan beide kanten een naaldpunt. Je kunt er in de ronde mee breien, zoals een trui of muts, maar ook heen en weer, waarbij het gewicht van een groot stuk op de kabel rust en niet op je polsen. Daarom zijn rondbreinaalden ook voor deken en grote sjaals favoriet. Meer daarover bij breien op rondbreinaald.

Sokkennaalden

Dit is een set van vier of vijf korte naalden zonder knop, waarmee je in de ronde breit, bijvoorbeeld sokken of mouwen. Wikipedia noemt de variant met vier naalden zonder knoppen voor rondbreien. Het kost even oefening om de steken te verdelen. Een rondbreinaald met een korte kabel kan dezelfde klus doen.

Hulpnaalden en kabelnaalden

Een extra naald, vaak kort en gebogen, houdt een paar steken vast als je kabels breit. Wikipedia noemt dit onder de hulpnaalden.

Breinaalden zonder knop

Breinaalden zonder knop zijn spitse naalden aan beide kanten. Je gebruikt ze in sets van vier of vijf voor de ronde, of vervangt er een verloren naald mee. Voor beginners die heen en weer breien, zijn naalden met knop veiliger.

Maten: welke breinaald past bij welk garen?

De maat van een breinaald is de diameter in millimeters. Volgens Wikipedia loopt die van ongeveer 2 mm voor fijn garen tot 25 mm voor de dikste wol, en zit er tot de dunste naalden een stap van 0,5 mm. De maat staat meestal op de knop. Zonder knop meet je met een naaldmaat.

Als richtlijn:

Het garenlabel geeft de aanbevolen maat. Brei je strak, dan kun je volgens Wikipedia een iets grotere naald nemen. Check het altijd met een stekenproef van 10 bij 10 cm, zoals bij breipatronen.

Materiaal: hout, bamboe, aluminium of plastic

Het materiaal bepaalt hoe je werk voelt.

• Hout en bamboe. Warm in de hand en een beetje stroef. Wikipedia noemt ze geschikt voor beginners en voor glibberig garen. Ze zijn licht en breken niet snel. Een nadeel is dat ze sneller verslijten en bij dunne maten kunnen breken.
• Aluminium. Glad en sterk. Het garen glijdt snel, wat voor ervaren breisters prettig is. Als beginner glijden steken er sneller af.
• Plastic. Licht en goedkoop. Kies kwaliteit, want goedkoop plastic kan buigen of statisch worden.
• Staal. Wordt vooral gebruikt voor zeer dunne naalden.

Beginners kiezen meestal bamboe of hout, omdat de steken minder snel van de naald glijden.

Breinaalden voor beginners: wat heb je nodig?

Wie breinaalden voor beginners zoekt, kan met weinig beginnen:

1. Een paar rechte naalden van 4 tot 6 mm in bamboe of hout. Welke breinaalden voor beginners het best zijn, hangt af van je garen, maar 5 mm is een veilige middenmaat.
2. Middeldik, glad garen in een lichte kleur.
3. Een stoppennaald om eindjes weg te werken.
4. Een schaar en een rolmaat.
5. Een rijenteller en een paar steekmarkeerders zijn handig maar niet nodig.

Kies voor je eerste breiwerk een simpel patroon zoals een sjaal, zodat je alleen steken oefent. Meer over opzetten lees je bij breien opzetten steken.

Breinaalden kopen: sets en opbergen

Wil je breinaalden kopen, dan heb je de keuze uit losse paren en complete sets. Een breinaalden set bevat meestal meerdere maten, vaak met een etui. Handig als je nog niet weet welke maat je het meest gebruikt, maar je betaalt vaak voor maten die je nooit pakt. Een breinaalden etui of koker houdt alles bij elkaar. Je koopt breinaalden bij een speciaalzaak, bij grote ketens als Action, HEMA, Zeeman en Wibra, en online. Een winkel met advies helpt als je twijfelt over de maat.

Een paar tips om te letten bij het kopen:

• Check de punt. Een te scherpe punt splijt garen, een te stompe punt maakt het breien lastig.
• Check de overgang van de kabel bij rondbreinaalden: die moet glad zijn, anders blijven steken haken.
• Check de knop. Die moet stevig zitten.
• Neem een extra maat mee. Dan kun je een stekenproef met twee maten maken.

Zorg voor je breinaalden

Houd naalden droog en schoon. Bamboe en hout poets je af met een droge doek, en een beetje meubelwas maakt ze glad. Bewaar ze plat of in een koker, zodat ze niet buigen. Rondbreinaalden bewaar je zo recht mogelijk, want een kabel die krult is lastig te gebruiken. Een kort stukje onder warm water kan een gekrulde kabel weer wat soepeler maken.

Welke breinaalden voor welk project?

Een paar voorbeelden helpen bij het kiezen van je breinaalden:

• Sjaal. Rechte breinaalden van 5 tot 6 mm met middeldik garen. Voor een lange sjaal is een rondbreinaald prettiger, omdat het gewicht op de kabel rust.
• Muts. Een rondbreinaald met een korte kabel van 40 cm of een set sokkennaalden, in de maat die op het garen staat. Voor de boord neem je vaak een maat kleiner.
• Trui. Een rondbreinaald voor het lijf en de mouwen, met een kabel in de lengte die bij de omtrek past. Voor de boorden een maat kleiner.
• Sokken. Sokkennaalden of een rondbreinaald van 2 tot 3 mm, met sokkenwol.
• Deken. Een lange rondbreinaald van 6 mm of meer. Een rechte naald houdt het gewicht niet bij.
• Dishcloth. Rechte naalden van 4 tot 5 mm met katoen.

Dit zijn richtwaarden. Kijk voor het exacte advies altijd op het label en maak een stekenproef.

Uitwisselbare breinaalden

Bij uitwisselbare breinaalden draai je losse naaldpunten op een kabel naar keuze. Zo heb je met een set punten en een paar kabels veel combinaties. Dat is flexibel en neemt minder ruimte in dan tientallen vaste naalden. Het is voor beginners niet nodig, maar als je merkt dat je veel breit, kan het de moeite waard zijn. Controleer bij het kopen of de verbinding glad is en niet losdraait tijdens het breien.

Veelgemaakte fouten met breinaalden

• Een te dikke naald als beginner. Dikke naalden geven een los werk en gaten tussen de steken.
• Alles op rechte naalden willen breien. Een grote deken past er niet op en is zwaar voor je polsen.
• Glad aluminium met glad garen. Dan glijden steken vanzelf van de naald. Kies voor glad garen hout of bamboe.
• Een stekenproef overslaan. Ook de juiste breinaalden geven een andere maat als je strak of los breit.
• Naalden in een tas gooien. De punt breekt of buigt. Gebruik een etui of koker.

Breinaalden en je houding

Een goede houding voorkomt pijn in polsen en schouders. Houd je schouders ontspannen, laat het werk op schoot rusten en pak de naald niet te stevig vast. Voor lange sessies zijn lichte bamboe naalden of een rondbreinaald prettiger, omdat het gewicht van het werk niet aan je handen hangt. Neem na een uur pauze en strek je vingers.

Veelgestelde vragen over breinaalden

Verder lezen