Een haaknaald kies je op twee dingen: de dikte van je garen en het materiaal dat prettig in je hand ligt. Voor middeldik garen heb je meestal een haaknaald van 4 tot 5 mm nodig, voor dik garen 6 tot 8 mm en voor dun katoen 2 tot 3 mm. Op het bandje van je garen staat de aanbevolen maat; begin daarmee en pas aan als je werk te los of te strak wordt.
Wie voor het eerst een haaknaald koopt, staat meestal voor een rek met twintig maten en vijf materialen. Dat is verwarrend, terwijl de keuze eigenlijk simpel is. Dit overzicht helpt je om in een paar minuten de juiste haaknaald te vinden. Wil je weten wat je er daarna mee kunt maken, kijk dan op onze pagina over haken.
Kort samengevat
- Volg de maat op het bandje van je garen en pas die een halve tot hele maat aan als je werk te los of te strak is.
- Voor een eerste haaknaald kies je 4 tot 5 mm, met middeldik katoen of acryl.
- Aluminium is glad en snel, bamboe of hout heeft meer grip, kunststof is licht.
- Een ergonomische handgreep maakt lang haken prettiger voor je hand.
- Voor je eerste keer koop je één of twee maten: meer heb je niet nodig.
Welke maat haaknaald past bij welk garen?
De maat van een haaknaald is de dikte van de schacht in millimeters. Hoe dikker het garen, hoe dikker de naald. De Craft Yarn Council geeft in zijn overzicht van garengewichten deze richtwaarden:
- Super fijn: 2,25 tot 3,5 mm
- Fijn: 3,5 tot 4,5 mm
- Licht: 4,5 tot 5,5 mm
- Middel: 5,5 tot 6,5 mm
- Dik: 6,5 tot 9 mm
- Extra dik: 9 tot 15 mm
- Jumbo: 15 mm en dikker
Dit zijn richtlijnen voor de meest gebruikelijke steekdichtheid. Kies je een kleinere naald dan de tabel, dan haak je dichter en stijver, wat handig is voor amigurumi en tassen. Kies je een grotere naald, dan wordt je stof losser en soepeler, handig voor een sjaal of een omslagdoek.
Heb je haaknaalden van maat 10 mm of 12 mm nodig? Die horen bij extra dik garen of bij het haken van een dikke deken. Een haaknaald van 7 mm of 8 mm is de maat die veel mensen gebruiken voor een muts of een sjaal van dik garen.
Welk materiaal haaknaald is het best?
Haaknaalden zijn er in verschillende materialen. Dit zijn de vier die je in de winkel het vaakst tegenkomt.
Aluminium
Glad en licht. Het garen glijdt er snel overheen, wat een prettig tempo geeft, vooral bij katoen. Aluminium is vaak gekleurd per maat, zodat je ze makkelijk kunt onderscheiden. Nadeel: bij glad garen kunnen steken te makkelijk van de naald glijden. De Wikipedia-pagina over haken noemt aluminium, staal, bamboe en hout als gebruikelijke materialen voor haaknaalden.
Bamboe of hout
Warmer in de hand en met meer grip. De steken blijven beter op de naald zitten, dus het is vaak een goed idee voor beginners. Nadeel: dunne maten kunnen breken als je er veel kracht op zet, en het oppervlak is minder glad bij wol.
Kunststof
Licht en meestal goedkoop. Prima voor grote maten, zoals 8 tot 15 mm, waar aluminium of hout zwaar wordt. Bij dunne maten buigt kunststof makkelijker.
Staal
Staal gebruik je voor heel fijn werk met dun garen, zoals kant en kleedjes. Stalen haaknaalden zijn dun en hebben vaak een eigen maatsysteem. Voor een beginner is dit niet nodig.
Ergonomische haaknaalden
Haak je veel, dan loont het om naar ergonomische haaknaalden te kijken. Die hebben een bredere, vaak zachte handgreep van rubber of siliconen, waardoor je minder hoeft te knijpen. Dat is vooral prettig als je last hebt van je pols of duim. Zijn de grepen te dik voor jouw hand, probeer dan een haaknaald met een dunne, langwerpige greep. Sommige mensen vinden de standaard rechte naald juist prettiger, dus probeer er eentje voordat je een hele set koopt.
Een haaknaald kopen: waar op letten?
Bij het kopen let je op een paar dingen, los van merk of prijs.
- De kop. De haak moet een duidelijke, maar niet scherpe punt hebben. Een scherpe punt splijt het garen, een te ronde punt pakt het niet goed.
- De keel. Dat is de inkeping onder de kop waarin de draad zit. Een te diepe keel pakt twee draden, een te ondiepe laat het garen loslaten.
- De schacht. Moet glad en overal even dik zijn. Gebruik je ruwe schacht, dan trekt het garen mee.
- De lengte. Een naald van 14 tot 15 cm is gebruikelijk. Lange naalden geven meer houvast, korte meer controle.
- De markering. De maat staat bij voorkeur op de naald gegraveerd of gedrukt. Bij handgemaakte houten naalden is dat niet altijd zo.
Een beginnersset met zes tot tien maten is vaak voordeliger dan los kopen, maar je gebruikt er maar twee of drie van. Een goede start is een set van 3 tot 6 mm.
Haaknaald kopen: winkel of webwinkel?
Een haaknaald is niet duur, dus je hebt ruime keus. Het type winkel bepaalt vooral wat je extra krijgt.
- Budgetwinkels. Een haaknaald van Action, Hema of Zeeman kost een paar euro, soms in een set. Prima om te beginnen en uit te vinden welke maat en welk materiaal je prettig vindt. Let wel op de kwaliteit van de punt en de kop. Goedkope aluminium naalden hebben soms een ruwe naad.
- Handwerk- en wolwinkels. Daar vind je vaak betere merken, ergonomische modellen en advies. Kijk ook bij onze pagina’s over een breiwinkel en wol kopen voor het kiezen van een winkel.
- Webwinkels. Het grootste aanbod en veelal de beste prijzen voor sets. Je ziet de naald niet voor je koopt, dus lees reviews.
- Speciaalzaken en merken. Furls, Prym, Pony en Clover zijn bekende merken. De duurste modellen zijn vooral prettig als je veel haakt.
Voor een eerste haaknaald hoef je dus niet veel uit te geven. Voor een tweede, als je weet wat je prettig vindt, kun je investeren.
Zo houd je je haaknaald vast
Er zijn twee gangbare grepen. Bij de potloodgreep houd je de naald als een pen, tussen duim en wijsvinger, met de rest van je hand losjes eromheen. Bij de mesgreep houd je de naald van boven, als een mes dat je vasthoudt. Beide zijn goed. Wat telt is dat je hand niet verkrampt. Merk je dat je pols of duim pijn doet, probeer dan een andere greep, een dikkere handgreep of neem vaker pauze.
Hou het garen met je andere hand vast en geef een lichte spanning. Het hoeft niet strak: voel je dat je knijpt, dan doe je het te strak. Voor je eerste steken is het fijn om dit eerst met een oefenlapje te proberen. Welke patronen daarvoor handig zijn, lees je bij haakpatronen.
Haaknaald meenemen in het vliegtuig
Veel mensen willen op vakantie haken. De regels voor handbagage verschillen per luchthaven en per vliegmaatschappij, dus we kunnen geen algemene regel geven. Een kunststof of bamboe haaknaald wordt vaak zonder problemen doorgelaten, terwijl een metalen naald soms discussie oplevert. Kijk daarom vooraf op de website van je vliegmaatschappij en de luchthaven, en leg anders de naald in je ruimbagage.
Welke haaknaald voor welk project?
- Amigurumi: Katoen, dun tot middel, 2 tot 3,5 mm
- Granny square: Middeldik katoen of acryl, 3,5 tot 5 mm
- Sjaal: Middeldik garen, 4,5 tot 6 mm
- Deken: Dik garen, 6 tot 9 mm
- Muts: Middeldik tot dik, 4,5 tot 6,5 mm
Dit zijn richtwaarden. Voor je eerste project haak je altijd eerst een proeflapje van 10 bij 10 cm: bevalt dat niet, ga dan een maat omhoog of omlaag. Voor amigurumi zie je in onze uitleg over amigurumi waarom een kleine naald het beste werkt.
Onderhoud en bewaren
Haaknaalden gaan jaren mee. Bewaar ze bij elkaar in een etui of een rolletje, zodat de punt niet beschadigt. Veeg metalen naalden af met een droge doek en bewaar houten naalden niet in de zon. Een naald met een ruwe punt kun je voorzichtig bijwerken met fijn schuurpapier, maar bij een kunststof of goedkope aluminium naald is vervangen vaak makkelijker.
Veelgestelde vragen over de haaknaald
Welke maat haaknaald heb ik nodig als beginner?
Een haaknaald van 4 tot 5 mm met middeldik katoen of acryl is het fijnst om mee te beginnen. De steken zijn groot genoeg om te zien en klein genoeg om netjes te blijven. Je kunt hiermee een vierkant of een pannenlap haken.
Wat is het verschil tussen een haaknaald van 3 mm en 5 mm?
Een naald van 3 mm geeft kleine, dichte steken die bij dun garen passen. Een naald van 5 mm geeft grotere steken en een soepeler resultaat, geschikt voor middeldik garen. Dezelfde draad gehaakt met beide naalden geeft een ander gevoel en een andere afmeting.
Welk materiaal haaknaald is het best voor beginners?
Bamboe of hout, omdat de steken minder snel van de naald glijden. Aluminium is ook prima, vooral met wat ruwer garen. Kies het materiaal dat in jouw hand het prettigst voelt.
Wat betekent de maat op een haaknaald?
Het is de diameter van de schacht in millimeters. Een naald van 4 mm heeft een schacht die 4 mm dik is. Let op: sommige Amerikaanse naalden hebben letters en cijfers, zoals G-6, en Britse naalden hadden vroeger andere nummers. Op de meeste naalden staat de maat in mm erbij.
Kan ik een haaknaald van een andere maat gebruiken dan in het patroon?
Ja, maar je resultaat wordt anders: groter bij een dikkere naald, kleiner bij een dunnere. Haak eerst een proeflapje om te zien of de maat nog klopt. Voor kleding is dat belangrijker dan voor een kussen.
Wat doe ik als mijn haaknaald het garen splijt?
Dan is de punt waarschijnlijk te scherp of het garen te los gesponnen. Probeer een naald met een rondere punt, of een gedraaid garen. Haak je met de naald onder een wat ander hoek, dan helpt dat ook.
Hoeveel haaknaalden heb ik nodig?
Voor het begin één of twee maten, bijvoorbeeld 3,5 en 5 mm. Heb je meer ervaring, dan komt er een set van 2 tot 8 mm bij. Meer dan tien maten gebruik je zelden.
Zijn dure haaknaalden beter?
Soms wel, vooral als je veel haakt. Een dure naald heeft een gladdere afwerking en een betere kop. Voor een beginner voldoet een goedkope naald prima, zolang de punt netjes is en de schacht glad.
Verder lezen
Heb je je haaknaald gevonden? Dan kun je beginnen. Deze pagina’s helpen verder:
- Haken: het overzicht met alle basis.
- Haakpatronen voor je eerste project.
- Haken voor kerst voor kleine projecten.
- Haken en patronen om patronen te leren lezen.
- Wol kopen voor het juiste garen.