Dieren tekenen in stappen: zo teken je een dier dat echt lijkt te leven

Dieren tekenen begint met eenvoudige vormen: een cirkel of ovaal voor de kop, een grotere ovaal voor het lijf en lijnen voor de poten. Pas als die verhoudingen kloppen, werk je de details uit: oren, ogen, neus en vacht. Met een potlood, een gum en een rustig half uur teken je zo een herkenbaar dier, ook als je nog nooit eerder hebt getekend.

Het fijne aan dieren tekenen is dat ze je vergeven. Een scheve snuit of een te korte staart maakt een dier vaak juist levendiger. In dit stappenplan leer je hoe je een dier opbouwt, hoe je makkelijk dieren tekent als beginner, en waar je op let als je realistisch wilt gaan werken. Algemene basis voor tekenaars staat in onze pagina leren tekenen.

Waarom dieren tekenen zo goed werkt voor beginners

Dieren zijn een goed onderwerp voor wie net begint, omdat ze veel vormen herhalen. Een hond, een kat en een paard hebben een kop, een lijf, vier poten en een staart. Als je dat basisprincipe kent, kun je elk dier tekenen met kleine aanpassingen.

Daarnaast hoef je geen perspectief te kennen om een dier van opzij te tekenen. Een profieltekening is de makkelijkste. Je ziet de hele vorm, en elk onderdeel zit op zijn plek. Pas daarna probeer je een dier van voren of schuin van boven, en dat vraagt meer oefening met perspectief tekenen.

Een goed voorbeeld van hoe geduldig en precies een dierentekening kan zijn, is Jonge haas van Albrecht Dürer uit 1502. Volgens het Wikipedia-artikel over Young Hare maakte hij het in zijn werkplaats in Neurenberg met aquarel en dekkende verf, en het hangt sinds 1691 in het Albertina in Wenen. Je hoeft het niet na te maken, maar kijk eens hoe elke haar van de vacht een eigen richting heeft: dat is de kracht van goed kijken.

Wat heb je nodig om dieren te tekenen?

Je hebt weinig materiaal nodig:

• Potloden. Een HB voor de eerste schets, een 2B voor donkere delen. Meer hoeft niet.
• Een gum. Een zachte gum haalt hulplijnen weg zonder het papier te beschadigen.
• Tekenpapier. Een blok van 120 tot 160 gram (richtwaarde) kan tegen gum en potlood.
• Een puntenslijper. Een scherpe punt geeft je controle over lijnen en haren.
• Een voorbeeld. Een foto, een boek of een echt dier. Zonder voorbeeld teken je het dier uit je geheugen, en dat gaat bijna altijd mis.

Dieren tekenen in stappen

Dit stappenplan werkt voor bijna elk zoogdier. We gebruiken een hond als voorbeeld.

Stap 1: zoek de basisvormen

Kijk naar je voorbeeld en zie het dier als een rij simpele vormen. Een cirkel voor de kop, een grote ovaal voor de borst, een iets kleinere ovaal voor de achterkant en lijnen voor de poten en de staart. Teken die vormen heel licht, bijna alsof je ze alleen aanraakt met je potlood.

Stap 2: let op de verhoudingen

Dit is de stap die het verschil maakt. Vergelijk de grootte van de onderdelen: hoe breed is de kop ten opzichte van het lijf? Hoe lang zijn de poten? Een handige truc is de kop als maat te gebruiken. Bij veel dieren past het lijf een paar keer in de lengte, en de poten zijn zo lang als een of twee koppen. Meet dit voor je dier na met je potlood, op armlengte.

Stap 3: verbind de vormen

Teken nu soepele lijnen om de losse vormen te verbinden: de nek, de rug, de buik. Zo ontstaat een silhouet. Bekijk het resultaat: lijkt het op het dier? Pas het nu aan, want daarna is het veel lastiger.

Stap 4: werk de kop uit

De kop bepaalt het karakter. Teken eerst hulplijnen: een verticale lijn door het midden en een horizontale lijn waar de ogen komen. Zet de ogen op die lijn, daarna de neus en de mond. Teken de oren op de juiste plek. Let op de afstand tussen de ogen, want die is bij elk dier anders.

Stap 5: poten, voeten en staart

Poten zijn lastig, omdat ze een knik hebben die niet lijkt op die van een mens. Teken eerst de lijn van de bovenpoot, dan de knik en dan de onderpoot. Pas daarna de voet. Voor een eerste tekening mag je de voeten eenvoudig houden.

Stap 6: vacht, veren of schubben

Met korte, afgeronde streken in de richting van de groei maak je vacht. Kijk goed naar de richting: op de rug ligt vacht anders dan op de buik. Bij veren teken je kleine overlappende bogen, bij schubben een patroon van kleine vormen. Begin niet met elk haar, maar met groepen.

Stap 7: schaduw en diepte

Bepaal waar het licht vandaan komt. Maak de kant die van het licht afgekeerd is iets donkerder, vooral onder de buik, onder de kin en tussen de poten. Gebruik de zijkant van je potlood en smeer zachtjes met je vinger of een doekje.

Stap 8: de ogen en laatste details

Een dier komt pas tot leven in de ogen. Laat een klein wit vlekje (het lichtpuntje) onaangeroerd staan en maak de rest van het oog donker. Dat ene puntje geeft je dier een blik.

Makkelijke dieren om mee te beginnen

Niet elk dier is even moeilijk. Dit zijn goede eerste onderwerpen:

• Vis. Een ovale vorm met een staart en vinnen. Weinig details nodig.
• Konijn. Een bol lichaam, een ronde kop en lange oren.
• Uil. Een groot ovaal lijf met twee grote ogen. Zie ook onze pagina over tekenen uil.
• Hond. Een klassieker, en handig omdat je er zo veel foto’s van hebt. Lees tekenen hond.
• Kat. Zitten of liggen is makkelijker dan lopen.
• Giraf. Lange poten en nek, een patroon van vlekken. Meer in tekenen giraf.

Wie liever schattige dieren tekent, met grote ogen en ronde vormen, vindt dat in dieren tekenen schattig.

Dieren tekenen met cijfers of met raster

Een populaire methode is dieren tekenen met cijfers of met een raster. Je legt een raster over je voorbeeld en teken in elk vak wat je ziet. Zo leer je hoe vormen zich tot elkaar verhouden, zonder dat je alles tegelijk hoeft te overzien. Ook bij dieren tekenen met cijfers, waarbij elk deel van de tekening een nummer krijgt, werkt het principe van opdelen in kleine stappen. Het is geen vals spelen, maar een manier om je oog te trainen.

Realistisch dieren tekenen

Wil je dieren realistisch tekenen, dan komt het aan op goed kijken. Dit zijn de belangrijkste punten:

1. Gebruik een goed voorbeeld. Een scherpe foto met duidelijk licht geeft je veel meer informatie dan een kleine afbeelding.
2. Teken de grote vormen eerst. Wie meteen aan de haren begint, verliest de verhoudingen.
3. Werk met meerdere lagen. Begin licht en maak donkerder naarmate je meer details toevoegt.
4. Let op de richting van de vacht. Elk dier heeft een eigen patroon, en dat bepaalt het karakter.
5. Gebruik verschillende potloden. Een harde potlood (2H) voor lichte delen, een zachte (4B) voor de donkerste.
6. Pas op voor te veel schaduw. Houd het licht licht. Veel beginners maken hun dieren te donker.

Dieren tekenen moeilijk? Dat hoeft niet. Het gaat vooral om geduld. Teken de eerste dagen een paar kleine schetsen van een dier in verschillende houdingen, en bouw dan op.

Tekenen met pastel of kleur

Zodra je de vorm beheerst, kun je met kleur gaan werken. Pastelkrijt is bij dieren populair, omdat je er zachte vachten mee maakt. Meer daarover lees je op onze pagina pastelkrijt. Wie liever een stripachtige stijl wil, kijkt bij manga tekenen. Een portret van een huisdier is vaak een goede stap tussen dieren en portret tekenen.

Veelgemaakte fouten bij dieren tekenen

• Beginnen met de details. Eerst de vorm, dan de ogen.
• Te hard drukken. Je krijgt het niet meer weg.
• Poten vergeten of te kort maken. Poten zijn vaak langer dan je denkt.
• Zonder voorbeeld tekenen. Zelfs ervaren tekenaars doen dit zelden.
• Elk haar tekenen. Teken groepen haren en laat de rest aan het oog over.

Veelgestelde vragen over dieren tekenen

Verder lezen