Als beginner kies je meestal een haakharp, ook wel Keltische harp of leverharp genoemd, met ongeveer 34 snaren, omdat die kleiner en voordeliger is dan een pedaalharp en toch alle basistechnieken leert. Een pedaalharp is het instrument voor het conservatorium en het orkest, maar die heb je pas nodig als je serieus doorgroeit. Met een haakharp speel je volksmuziek, begeleiding en veel klassieke stukken.
Het is een van de oudste instrumenten die we kennen en toch geen exotisch hobbyinstrument meer. Er zijn kleine modellen die je op schoot kunt spelen, harpdocenten die ook beginnende volwassenen aannemen en betaalbare huurconstructies. In dit artikel lees je welke soorten er bestaan, wat een harp eigenlijk doet, waar je op let als je er een zoekt en hoe je in je eerste maanden oefent. Twijfel je nog tussen meerdere instrumenten? Het overzicht muziek leren en de vergelijking bij muziekinstrument leren helpen je kiezen.
Kort samengevat
- Kies als beginner een haakharp met ongeveer 34 snaren. Een pedaalharp is een latere stap.
- Op een haakharp verander je de toonhoogte met hendeltjes (haken) per snaar. Op een pedaalharp doe je dat met zeven pedalen.
- Huren of een tweedehands harp kopen is voor veel beginners slimmer dan nieuw kopen.
- Een goede les in het begin voorkomt slechte vingerhouding. Zelf leren kan, maar begin met een docent of een goede cursus.
- Oefen dagelijks vijftien tot dertig minuten en stem je harp regelmatig.
Hoe werkt een harp?
Een harp is een snaarinstrument met een klankkast, een hals en een zuil. De snaren worden met de vingers getokkeld en elke snaar geeft één toon. Volgens Wikipedia klinken langere en dikkere snaren lager. De klankkast versterkt het geluid, en de zuil houdt de spanning op de snaren. Je speelt met beide handen: de rechterhand meestal de melodie, de linkerhand de begeleiding.
Een korte geschiedenis
De harp bestaat al duizenden jaren. De oudste bekende echte harpen komen uit Egypte, rond 3500 voor Christus, zo staat op de Nederlandse Wikipedia. Middeleeuwse harpen in Europa waren diatonisch: ze waren gestemd op één toonladder. Spelen in een andere toonsoort, of met kruisen en mollen, was lastig tot er haken en dubbelpedaalharpen kwamen. In 1810 patenteerde Sébastien Erard de dubbelpedaalharp, die dat probleem oploste. Je ziet dus dat de harp die we nu kennen als concertinstrument relatief jong is, en dat de kleinere haakharp dichter bij de oude traditie staat.
Hoe speel je een harp?
Je zit op een stoel of kruk en laat de harp tegen je schouder rusten. Volgens de Engelstalige pagina over de harp kunnen harpen zittend of staand worden bespeeld. Veel kleine harpen kun je op schoot houden, terwijl grote harpen zwaar zijn en op de vloer rusten. Je tokkelt de snaren met de toppen van je vingers. De precieze vingerzetting leer je het best van een docent. Bij een pedaalharp gebruik je ook je voeten voor de pedalen.
De soorten harp: welke past bij een beginner?
Het onderscheid dat voor jou telt, is hoe je de toonsoort verandert. Daar draait de keuze om.
Haakharp (Keltische harp, leverharp)
Een haakharp heeft kleine hendeltjes of haken aan de bovenkant van de snaren. Zet je een hendel om, dan verkort hij de snaar en wordt de toon een halve toon hoger. Op de Engelstalige pagina staat dat leverharpen meestal een middelgrote maat hebben, vaak nylon snaren en twee tot zes octaven omvatten. De Nederlandse Wikipedia noemt een haakharp met ongeveer 34 snaren, populair in Ierse volksmuziek en als instrument voor beginners. Je moet tijdens het spelen een hendel omzetten als je een kruis of mol nodig hebt, dus je speelt in de praktijk veel in een of twee toonsoorten tegelijk.
Pedaalharp
De pedaalharp is de concertharp. Op de Nederlandse Wikipedia staat dat de dubbelpedaalharp 46 of 47 snaren heeft, met zeven pedalen die elk drie standen hebben. Daarmee verander je met je voeten de toonhoogte van alle snaren van één toonnaam tegelijk. Dit maakt het instrument bijna volledig chromatisch, maar de harp is groot, zwaar en duur. Een pedaalharp is bedoeld voor wie klassiek of orkestraal wil spelen. Er bestaat ook een enkelpedaalharp met zeven pedalen die elk twee standen hebben, die goedkoper is.
Kleine harpen en elektrische harpen
- Schootharp of kleine harp: vaak 19 tot 26 snaren, gemaakt om op schoot of op een tafel te spelen. Goed om uit te proberen, maar het bereik is klein.
- Elektrische harp: volgens Wikipedia ontwikkelt Camac sinds de jaren negentig elektrische harpen met een opnemer op elke snaar. Je kunt ze ook akoestisch spelen. Ze zijn bedoeld voor jazz, blues en rock en zijn minder voor de beginner.
Waar let je op bij het kiezen van een harp?
Het is een van de duurdere instrumenten om mee te beginnen. Dat is een reden om goed te kijken voor je tekent. Gebruik de volgende lijst.
- Het aantal snaren. Voor een haakharp is ongeveer 34 een gangbare maat. Minder snaren betekent een kleiner bereik. Dat is bij kleine harpen vaak voldoende voor eenvoudige liedjes.
- Hendels of haken. Zij moeten soepel werken en de toon zuiver maken. Een hendel die klemt of rammelt, is irritant tijdens het spelen.
- De snaren. Haakharpen hebben vaak nylon of darmsnaren. Controleer of vervangende snaren verkrijgbaar zijn en wat ze kosten.
- Gekleurde snaren. Veel harpen hebben gekleurde snaren voor de C en de F, zodat je je makkelijker oriënteert. Dat is een gangbare richtlijn, geen regel, dus kijk er bij je model naar.
- Het formaat en gewicht. Je moet de harp kunnen dragen, laden en opstellen. Een model van 10 kilo ligt anders in de auto dan een model van 40 kilo.
- De staat van het hout. Scheuren of vervormingen in de klankkast of hals zijn een waarschuwing. Bij een tweedehands harp neem je liever een kenner mee.
Kijk ook of je de harp eerst kunt huren. Veel docenten en muziekwinkels bieden huurconstructies, zodat je een paar maanden kunt kijken of de harp bij je past voor je investeert. Dit is een algemene tip en de voorwaarden verschillen per aanbieder, dus vraag het na.
Harp leren spelen: les, cursus of zelf proberen?
Dit is een instrument waarbij je handhouding en vingertechniek veel invloed hebben op hoe je klinkt. Een goede start voorkomt ongemak in je polsen en vingers. Je hebt drie routes.
- Les bij een docent. De snelste weg naar een goede techniek, zeker in het begin. Een docent corrigeert je houding. Vraag naar ervaring met volwassen beginners.
- Online cursus of video’s. Een goede aanvulling, mits je een cursus kiest die bij je type harp past. Haakharp en pedaalharp hebben een andere techniek.
- Zelf leren met boeken. Dit kan voor wie al een ander instrument bespeelt, maar leer je zonder terugkoppeling, dan sluipen er makkelijker fouten in.
Voor een overzicht van lesvormen kun je ook lezen over muziekles in het algemeen.
Een oefenschema voor de eerste maanden
- Maand 1: houding, losse snaren, eenvoudige plukbewegingen met de rechterhand. Speel losse tonen en korte reeksen.
- Maand 2: toonladders in C met beide handen en eenvoudige begeleiding.
- Maand 3: een eenvoudig volksliedje of kinderliedje met melodie en begeleiding. Gebruik hierbij een metronoom om je ritme te controleren.
- Maand 4 en verder: leer arpeggio’s en eenvoudige glissando’s, twee technieken die op de harp veel gebruikt worden.
Oefen dagelijks vijftien tot dertig minuten. Dat is een richtlijn en afhankelijk van je tijd, maar korte, regelmatige sessies werken beter dan één lange.
Noten lezen en de harp
Voor de harp wordt meestal klassieke notatie gebruikt. Volgens de Engelstalige pagina over de clef vormt de harp, net als de piano, een grand staff: de G-sleutel voor de bovenste notenbalk en de F-sleutel voor de onderste. Dat is voor beginners even wennen als je alleen gitaartabs kent. Wie nog geen noten kent, kan eerst de basis leren bij noten lezen. Veel haakharp-liedjes voor beginners zijn eenvoudig genoeg om dat stap voor stap te leren.
Wat kun je spelen en voor wie is het geschikt?
Op een haakharp speel je een breed scala aan muziek: Ierse en Schotse volksmuziek, kinderliedjes, barokke en klassieke stukken voor beginners en bewerkingen van popnummers. Het instrument is rustig van geluid en wordt vaak gekozen door mensen die iets willen dat ontspanning geeft. Omdat je met beide handen op dezelfde snaren werkt, leer je ook beter naar muziek te luisteren en melodie en begeleiding los van elkaar te denken.
Wat vraagt het van je?
- Ruimte. Een kleine harp past in een hoek van de kamer. Een grote haakharp of pedaalharp vraagt een eigen plek en een manier om hem te vervoeren.
- Handen en polsen. Je vingertoppen worden in het begin gevoelig en je polsen moeten ontspannen blijven. Neem pauzes en stop als iets pijn doet.
- Geduld met stemmen. Je stemt vaker dan bij een gitaar. Veel spelers zien dat als een vast, rustig begin van elke oefensessie.
- Budget. Reken op meer dan bij een blokfluit of ukelele. Huren, tweedehands kopen en een paar lessen aan het begin houden de kosten onder controle.
Wie al piano speelt, herkent veel: de noten staan op twee notenbalken en de rechter- en linkerhand spelen verschillende partijen. Het is een mooie stap voor wie meer wil dan een toetsenbord, maar ook voor wie nooit eerder een instrument bespeelde.
Stemmen en onderhoud
Dit instrument heeft veel snaren en raakt snel uit stem, zeker in de eerste weken en bij temperatuurwisselingen. Een tuner of stemapp helpt, en voor het draaien van de stempennen heb je een stemsleutel nodig. Hoe vaak je moet stemmen, hangt van het instrument af. Een exemplaar dat elke dag wordt bespeeld, vraagt vaker aandacht. Zet hem niet naast een verwarming of in de zon, en laat hem niet in een koude auto staan. Snaren breken af en toe. Houd een set reservesnaren bij de hand en leer hoe je ze vervangt, of vraag het aan je docent.
Veelgestelde vragen over de harp
Is de harp moeilijk om te leren?
De harp is niet extreem moeilijk, maar het kost tijd en geduld. Je tokkelt snaren zonder frets, dus je leert de plek van elke toon op gevoel en door te kijken naar de kleuren. Met een haakharp en regelmatige oefening speel je binnen een paar maanden eenvoudige liedjes.
Welke harp is het beste voor een beginner?
Een haakharp met ongeveer 34 snaren. Hij is kleiner en voordeliger dan een pedaalharp en heeft alles wat je nodig hebt om te leren. Wil je alleen proberen, dan kan een kleine schootharp volstaan.
Wat kost een harp?
De prijs verschilt sterk per type en maat. Kleine harpen zijn het voordeligst, haakharpen liggen daarboven en pedaalharpen zijn het duurst. Concrete bedragen noemen we hier niet, omdat ze per merk en winkel verschillen. Vergelijk aanbieders, kijk naar tweedehands en vraag naar huur.
Kan ik de harp zelf leren?
Het kan, maar het is lastig zonder terugkoppeling op houding en vingertechniek. Een paar lessen aan het begin, of een goede cursus, voorkomt fouten die later moeilijk te corrigeren zijn.
Wat is het verschil tussen een harp en een lier?
Een lier is een ouder snaarinstrument met een open frame en meestal minder snaren dan een harp. De harp heeft een zuil en een klankkast met een grotere omvang. Beide worden getokkeld, maar het spel en het bereik verschillen.
Wat is het verschil tussen een haakharp en een pedaalharp?
Een haakharp heeft hendeltjes per snaar die je met je hand omzet. Een pedaalharp heeft zeven pedalen die je met je voeten bedient en die de toonhoogte van alle snaren met dezelfde toonnaam veranderen. De pedaalharp is groter en duurder en is de concertharp.
Hoeveel snaren heeft een harp?
Dat hangt van het type. Een haakharp heeft ongeveer 34 snaren. Een dubbelpedaalharp heeft er 46 of 47. Kleine schootharpen hebben vaak minder.
Kan ik harp leren spelen als volwassene?
Ja. Veel volwassenen beginnen op latere leeftijd en een haakharp is daarvoor een goed instrument. Zoek een docent met ervaring met volwassen beginners en begin met korte oefensessies.
Verder lezen
Wil je meer instrumenten vergelijken voor je kiest? Lees verder: