Aardbeien kweken doe je door in het voorjaar of in de late zomer gezonde planten te zetten op een zonnige plek met losse, humusrijke grond, ze regelmatig water te geven en rijpe vruchten dagelijks te plukken. Ze groeien in de volle grond, in potten, in bakken en in hangende bakken. Een plant geeft in het eerste jaar al een bescheiden oogst, vanaf het tweede jaar meer.
Wie aardbeien zelf kweekt, proeft het verschil met de winkel: sappiger, zoeter en vers geplukt. Je hoeft er geen grote tuin voor te hebben. Een pot van dertig centimeter of een bak op het balkon is al genoeg om te beginnen. In dit artikel lees je welke soort bij je past, hoe en wanneer je aardbeien zelf kweekt, hoe je ze verzorgt en wat er misgaat. Alle plant- en oogsttijden zijn richtwaarden voor Nederland en verschuiven met het weer.
Zoek je meer algemene informatie? Het overzicht van moestuin en bonsai laat zien waar aardbeien in je tuin passen.
Kort samengevat
- Kweek aardbeien op een zonnige plek (zes uur zon of meer) met losse, voedzame grond en goede afvoer.
- Plant in het voorjaar (april) of in de late zomer (augustus tot september) en zet de kroon van de plant op grondniveau.
- Kies tussen eenmaal dragende soorten (één grote oogst in juni) en doordragende soorten (oogst verspreid van zomer tot herfst).
- Geef regelmatig water zonder het blad nat te maken, en leg stro of mulch onder de vruchten tegen rot.
- Vervang of verjong je planten na twee tot drie jaar, want oudere planten geven kleinere vruchten.
Kennismaken met aardbeien
De tuinaardbei is volgens Wikipedia een kruising tussen twee Amerikaanse soorten, Fragaria virginiana en Fragaria chiloensis. Je kweekt hem in de open grond, onder glas of onder plastic. Beroepstelers in de Benelux halen daardoor vruchten van eind februari tot eind december.
De plant is laag, blijft meestal onder de dertig centimeter en maakt uitlopers: dunne stengels waaraan nieuwe plantjes ontstaan. Een gezonde plant kan er volgens Wikipedia tot wel tien maken. Daarmee vermeerder je gratis nieuwe planten, maar ze kosten de moederplant energie.
De bloemen zijn wit met een gele hart. De meeste soorten zijn zelfbestuivend, maar wind en insecten zoals bijen en hommels zorgen voor mooi gevormde vruchten. Een vrucht die half rijp is, ziet er vaak scheef uit, doordat niet alle bloemetjes zijn bestoven.
Eenmaal of doordragend: welke soort kies je?
Wikipedia noemt twee groepen: eenmaal dragende soorten geven één hoofdoogst, doordragende soorten bloeien en dragen het hele zomerseizoen.
Eenmaal dragende aardbeien
Deze soorten geven in juni of juli in enkele weken veel aardbeien. Ze zijn ideaal als je veel tegelijk wilt, bijvoorbeeld voor jam of om in te vriezen. Ze zetten daarna vooral uitlopers en nieuwe knoppen voor het volgende jaar aan. ‘Elsanta’ is volgens Wikipedia de meest geteelde soort in België en Nederland. Andere genoemde soorten zijn ‘Sonata’, ‘Flair’ en ‘Favori’. Voor thuis zijn vooral smaak en ziekteresistentie van belang, niet de houdbaarheid die kwekers zoeken.
Doordragende aardbeien
Doordragende soorten leveren van juni tot de eerste vorst steeds een paar vruchten, vaak kleiner dan die van eenmaal dragende soorten. Ze zijn perfect voor wie elke dag een handje wil plukken. Ze vragen wel meer water en voeding omdat de plant lang productief blijft. Ze doen het goed in potten en hangende bakken.
Bosaardbeien
Bosaardbeien zijn klein en zeer aromatisch. Ze groeien in de halfschaduw en zijn een mooie aanvulling onder struiken of in een plantenbak. Ze zijn minder productief, maar veel mensen vinden de smaak het beste.
Kies voor je eerste aardbeien kweken bij voorkeur gezonde, gecertificeerde planten van een kwekerij. Die zijn vrijer van ziekten dan planten die je van een vriend krijgt. Een doordragende soort in een pot is voor veel beginners de gemakkelijkste start.
Wanneer plant je aardbeien?
Er zijn twee goede momenten.
Voorjaar (april tot mei). Je koopt wortelkluiten of planten in pot en zet ze zodra de grond werkbaar is. Het eerste jaar plukt je weinig, omdat de plant eerst moet wortelen. Veel tuiniers knippen de eerste bloemen weg om de plant sterker te maken.
Late zomer (augustus tot september). Gaat de plant in augustus in de grond, dan wortelt hij nog voor de winter en geeft hij het volgende jaar al een flinke oogst. Dit is de beste tijd voor wie snel vruchten wil.
Planten met een kale wortel (wortelstokken) gaan in het najaar of vroege voorjaar, planten in pot kunnen bijna het hele seizoen. Plant niet in de kou van midwinter of in een vorstperiode.
Aardbeien kweken in tuin, pot of bak
Aardbeien kweken in volle grond
In de volle grond kunnen aardbeien het meeste uitbreiden. Kies een zonnige, beschutte plek met losse, humusrijke grond die water goed doorlaat. Verwijder onkruid, graaf compost door de bovenste laag en zorg dat de grond niet vastzit. Zie moestuin grond voor tips over het verbeteren van de bodem.
Plant op ongeveer dertig tot veertig centimeter van elkaar, in rijen met zestig centimeter tussenruimte, als richtwaarde. Zet de kroon, het hart van de plant waar de bladeren uitkomen, precies op grondniveau. Te diep planten laat het hart verrotten, te hoog laat de wortels uitdrogen.
Aardbeien kweken in een pot
Een pot van ongeveer 25 tot 30 centimeter doorsnee met afvoergaten is genoeg voor één tot drie planten. Gebruik goede potgrond met wat compost. Potten drogen sneller uit, dus water vaker geven is nodig, zeker in de zomer. Een pot geeft je de vrijheid om op de zon te mikken en de plant bij strenge vorst binnen te halen.
Aardbeien kweken in bakken
Een langere bak of een moestuinbak laat je een paar rijtjes planten. Gebruik een bak van minstens twintig centimeter diep. Lees ook over de moestuinbak. Een verhoogde bak voorkomt dat slakken er makkelijk bij kunnen en houdt de vruchten schoner.
Aardbeien kweken in een pvc buis of hangend
Voor kleine ruimtes zijn verticale systemen populair: een pvc buis met gaten of een stapel bakken. Je zet de planten in de gaten, vult de buis met potgrond en laat water van boven naar beneden sijpelen. Zowel horizontale als verticale buizen werken, maar de grond droogt er snel uit en de planten hebben meer water en voeding nodig. Het is een leuk project voor een klein balkon, maar geen eerste keus voor een beginner.
Aardbeien kweken in een kas of serre
In een kas of serre rijpen aardbeien eerder en kun je langer oogsten. Wikipedia beschrijft dat telen onder glas of plastic de oogstperiode flink verlengt. Zorg voor goede ventilatie, want in een dichte kas is schimmel een gevaar. Lees meer in kas moestuin.
Verzorging: water, voeding en mulch
Water
Aardbeien willen een gelijkmatig vochtige bodem, vooral tijdens bloei en vruchtzetting. Water aan de voet van de plant, in de ochtend, zonder het blad en de vruchten nat te maken. Nat blad geeft schimmel. Een druppelslang of een gieter met lange tuit werkt goed.
Voeding
Bemest in het voorjaar met een organische meststof of compost, en na de oogst opnieuw om de plant sterk te maken voor volgend jaar. Geef bij een pot tijdens het seizoen om de paar weken een vloeibare mest voor fruit of tomaten. Te veel stikstof geeft veel blad en weinig vruchten.
Stro of mulch
Leg bij het bloeien een laag stro of schone mulch rond de planten. Dat houdt de vruchten van de grond, voorkomt rot en onderdrukt onkruid. Mulch houdt ook vocht vast. Zie mulchen kopen voor wat je hiervoor kunt gebruiken.
Uitlopers en onderhoud
Wil je veel vruchten, knip dan de meeste uitlopers weg, zodat de plant energie in de vruchten stopt. Wil je nieuwe planten, laat dan een paar uitlopers wortelen in een potje naast de moederplant. Knip na de oogst oud, bruin blad weg en haal dode of zieke delen eruit.
Tip: zorg dat de vruchten niet op de grond liggen en pluk rijpe aardbeien meteen. Eén rotte aardbei steekt de buren aan.
Oogsten en bewaren
Pluk aardbeien als ze helemaal rood zijn, bij voorkeur in de ochtend als het droog is. Neem het steeltje mee, zodat de vrucht heel blijft. Aardbeien rijpen niet na, dus wachten tot ze echt rood zijn loont. Bewaar ze kort in de koelkast en was ze pas vlak voor het eten. Wil je een voorraad? Invriezen of jam maken werkt prima.
Problemen met aardbeien
Volgens Wikipedia zijn grauwe schimmel (Botrytis), verwelkingsziekte en wortelrot belangrijke ziekten bij aardbeien. Plaaginsecten zijn onder meer aardbeisnuitkevers, slakken, muizen, trips, spintmijt en bladluis. Sinds 2013 houden telers ook de suzuki-fruitvlieg in de gaten.
- Grauwe schimmel. Vooral in vochtige, regenachtige zomers. Zorg voor luchtige planten, water niet over het blad, gebruik stro en pluk rijpe vruchten snel. Verwijder aangetaste vruchten.
- Slakken en vogels. Bescherm de vruchten met een net, een slakkenring of een verhoogde bak.
- Bladluis en spint. Spoel met water of gebruik zachte middelen. Gezonde planten hebben er minder last van.
- Oude planten. Wikipedia merkt op dat oudere planten kleinere vruchten geven en vaker last hebben van rot. Vervang of verjong ze na twee tot drie jaar.
Het gaat om voorkomen: ruime plantafstand, schone grond, wisselen van plek en gezonde planten maken het meeste verschil.
Veelgestelde vragen over aardbeien kweken
Wanneer kan ik aardbeien zelf kweken?
Je plant in april of mei, of in augustus en september. Voorjaarsplanten geven het eerste jaar weinig, planten uit de late zomer geven het jaar erna al een flinke oogst. Eenmaal dragende soorten oogst je in juni en juli, doordragende van juni tot de eerste vorst. Dit zijn richtwaarden voor Nederland.
Kun je aardbeien kweken in een pot?
Ja. Gebruik een pot van 25 tot 30 centimeter met afvoergaten en goede potgrond. Zet de pot in de zon, geef regelmatig water en voeding, en haal hem bij strenge vorst eventueel naar een beschutte plek. Een pot is ideaal voor een balkon of terras.
Kun je aardbeien kweken uit een aardbei?
Ja, maar het resultaat is minder voorspelbaar. De zaadjes aan de buitenkant van een aardbei kun je zaaien, maar de planten lijken zelden op de moederplant en zijn trager. Gemakkelijker en betrouwbaarder is het planten van uitlopers of gekochte planten.
Hoe kweek ik aardbeien in een pvc buis?
Boor gaten in een buis, vul hem met potgrond en zet een plantje in elk gat. Een verticale buis spaart ruimte, een horizontale buis is lager en makkelijker te beregenen. Zorg voor waterafvoer onderin en geef regelmatig water en voeding, want de grond droogt snel uit.
Hoeveel zon hebben aardbeien nodig?
Minstens zes uur zon per dag geeft de zoetste vruchten. In halfschaduw groeien ze ook, maar met minder en minder zoete vruchten. Bosaardbeien kunnen tegen meer schaduw dan tuinaardbeien.
Hoe lang gaat een aardbeienplant mee?
Een plant produceert gemiddeld twee tot drie jaar goed. Daarna worden de vruchten kleiner en neemt het risico op rot toe. Vervang oude planten door jonge uitlopers en plant ze op een nieuwe plek, zodat ziekten in de grond zich niet opbouwen.
Waarom worden mijn aardbeien niet rood of blijven ze klein?
Dat kan komen door te weinig zon, te weinig water, te weinig bestuiving of een oude plant. Controleer of de plek zonnig is, of de bodem vochtig blijft en of er bijen langskomen. Verwijder bij een overvolle plant uitlopers en zwakke bloemen.
Eten slakken mijn aardbeien op?
Slakken zijn dol op rijpe aardbeien. Een net, een slakkenring, een verhoogde bak of een laag stro helpt. Pluk rijpe vruchten dagelijks en laat niets rotten liggen, want dat trekt slakken aan.
Verder lezen
Aardbeien zijn een goed begin voor je moestuin. Ga verder met deze pagina’s: