Weefgetouw: welk type past bij jou en hoe zet je het op?

Een weefgetouw is een apparaat dat de kettingdraden strak en op afstand van elkaar houdt, zodat je er een inslagdraad doorheen kunt weven. Voor een eerste weefgetouw kies je meestal een klein tafelmodel met een vaste kam. Dat is goedkoper, staat op een eettafel en laat je binnen een uur de eerste rijen weven.

Het woord weefgetouw dekt veel: van een stukje karton tot een vloergetouw met trappers dat een halve kamer vult. Dat maakt kiezen lastig. In dit stuk loop je langs de soorten, de punten waar je op let bij het weefgetouw kopen en de stappen om een getouw op te zetten. Wil je eerst de basis van het vak? Lees dan de gids over weven, en bekijk de pijler over macramé, weven en textiel voor alles wat erbij hoort.

Wat doet een weefgetouw eigenlijk?

Een weefgetouw doet in de kern drie dingen. De Engelstalige Wikipedia zet het kort op een rij: een getouw houdt de kettingdraden onder spanning, en de weefbeweging bestaat uit het vormen van de sprong (shedding), het doorvoeren van de inslag (picking) en het aanslaan van de inslag tegen het geweven deel (battening). Wie dat begrijpt, begrijpt elk type getouw, zoals de pagina over getouwen laat zien.

De sprong is de opening die ontstaat als een deel van de kettingdraden omhoog gaat en een deel omlaag. Door die opening haal je de inslag in één beweging. Zonder getouw doe je dat draad voor draad met je handen op een raam. Met een getouw doe je het in één handeling, en dat scheelt veel tijd en spanning in je vingers.

Wat bepaalt hoe een getouw werkt? Vooral het onderdeel waarmee je de sprong maakt. Bij een eenvoudig getouw is dat een kam met gaatjes en spleten. Bij een groter getouw zijn het schachten met lusjes, de heddles. De Nederlandse Wikipedia noemt een schachtengetouw met maximaal tien schachten, een dobbygetouw tot 32 en een jacquardgetouw waarbij elke kettingdraad afzonderlijk wordt bestuurd. Dat zijn industriële en geavanceerde varianten waar je als beginner niet mee begint.

Welke soorten weefgetouw zijn er?

Er zijn grofweg vijf typen die een hobbyist tegenkomt. Hieronder staan ze van eenvoudig naar uitgebreid.

Weefraam en kralenweefgetouw

Het weefraam is de eenvoudigste vorm. Een raam met pinnen of inkepingen waarop je de ketting spant. Volgens de Nederlandse Wikipedia over het weefgetouw is het weefraam een van de vroegste en eenvoudigste weefinstrumenten. Je weeft met je hand of een naald, rij voor rij. Er is geen kam of schacht. Het is goedkoop en prima voor een onderzetter, wandkleed of kleine tekening in wol.

Een kralenweefgetouw (ook weefgetouw kralen) werkt op hetzelfde principe, maar dan in het klein. Met een rij gespannen draden en een naald weef je kralen tot een armband of ketting. Zoek je een weefgetouw voor kralen, let dan op een verstelbare breedte en veren of een rij pinnen om de draden gelijk te houden.

Tafelgetouw met vaste kam

Dit is het meest gekozen beginnersgetouw. Een tafelmodel met een rigid heddle: een vaste kam waar elke tweede kettingdraad door een gaatje gaat en elke andere door een spleet. Wikipedia over het heddle legt uit dat een rigid heddle-getouw gewoonlijk één schacht heeft met vaste heddles. De ene kettingdraad loopt door een gaatje, de andere door de ruimte ertussen. Til je de kam, dan gaan alleen de draden in de gaatjes omhoog. Duw je hem omlaag, dan gaat het tweede deel omhoog.

Voordeel: je maakt de sprong met één beweging, en dezelfde kam is meteen je aanslag. Nadeel: je kunt minder complexe patronen weven dan op een getouw met meerdere schachten. Voor sjaals, kussenhoezen en wandkleden is het ruim voldoende.

Tafelgetouw met schachten

Een tafelmodel met meerdere schachten (vaak vier) bedien je met hendels. Je kunt keper, ruiten en meer patronen weven, maar het opzetten kost meer tijd omdat je elke draad door een eigen heddle haalt. Dit is een goede keuze als je al weet dat je blijft weven.

Vloergetouw

Het vloergetouw staat op de grond, heeft vier of meer schachten en trappers. Je bedient het met je voeten, zodat je handen vrij zijn voor de spoel. Een vloergetouw is groot, zwaar en duurder, en neemt veel ruimte in. Het is geschikt voor wie veel en breed weeft, bijvoorbeeld voor stof voor kleding of gordijnen.

Het rugbandgetouw

Het rugbandgetouw (backstrap loom) is het meest draagbare getouw. Een balk zit vast aan een object, de andere aan je rug. Met je lichaamsgewicht houd je de ketting gespannen. De Engelstalige Wikipedia beschrijft dat de breedte beperkt is tot je armlengte. Het is geen beginnersgetouw voor in huis, maar het laat zien hoe eenvoudig een getouw kan zijn.

Weefgetouw voor beginners: wat past bij jou?

Voor een weefgetouw voor beginners heb je drie vragen:

1. Wat wil ik weven? Wil je sjaals en kleedjes, kies dan een tafelgetouw met vaste kam van 40 tot 60 centimeter. Een kleine weefraam is genoeg voor een wandkleed.
2. Hoeveel ruimte heb ik? Een tafelmodel staat op de eettafel en past in een kast. Een vloergetouw heeft een eigen hoek nodig.
3. Hoe serieus wordt het? Twijfel je? Begin met een weefraam of een klein tafelgetouw. Je kunt later altijd opschalen, en een eerste getouw verkoop je later weer door.

Een klein weefgetouw kopen is een prima eerste stap. Dat bespaart je de ruimte én het risico van een grote aankoop. Een weefgetouw voor een kind is eenvoudiger: een stevig raam met grote pinnen, dik wollen garen en een plastic naald. Kinderen vanaf een jaar of zes kunnen er meestal prima mee overweg.

Waar let je op bij een weefgetouw kopen?

Of je nu een weefgetouw kopen belgië of in Nederland zoekt, de controlepunten zijn hetzelfde. Hier de belangrijkste:

• Weefbreedte. Dit is de maximale breedte van je stof. Voor onderzetters en kleine kleden is 30 tot 40 centimeter ruim genoeg. Voor sjaals kies je 40 tot 60 centimeter, voor dekens meer dan 80.
• Kamdichtheid. De kam heeft een aantal gaatjes per centimeter. Dat bepaalt welk garen je kunt weven. Een grove kam past bij dik garen, een fijne kam bij dun. Kies je eerste getouw met een middenmaat.
• Stevigheid. Een getouw moet niet kantelen of buigen als je de ketting spant. Hout moet glad zijn, zonder splinters waar je garen aan blijft haken.
• Accessoires. Zit er een spoel, een kam of een extra stok bij? Dat scheelt een aparte aankoop.
• Instructies en uitbreiding. Fijn als er een handleiding bijzit en je later onderdelen kunt bijkopen.
• Opvouwbaar of vast. Een opvouwbaar tafelmodel past in een kast, maar een vast model is vaak stabieler.

Je ziet merknamen als Ashford, Louet, Saori en Hevels terug in de winkels. Zoek je een ashford weefgetouw kopen of een louet weefgetouw kopen, vergelijk dan altijd de weefbreedte en de optionele extra’s, want de modellen verschillen per fabrikant en per jaar.

Weefgetouw kopen bij Action, Ikea of een hobbywinkel

Veel mensen zoeken een weefgetouw ikea of een weefgetouw action, omdat ze een goedkope eerste stap willen. Het assortiment van winkels als Ikea en Action wisselt per seizoen, dus controleer op hun site wat er nu ligt. Wat je er vaak vindt, zijn eenvoudige weeframen of kralenweefgetouwen in plaats van een volwaardig tafelgetouw. Dat is voor een kennismaking prima. Voor een echt tafelmodel kijk je bij een hobby- of garenwinkel.

Een weefgetouw tafelmodel kost meer dan een raam, maar je weeft er sneller en netter mee. Het is dus een keuze tussen budget en gemak. Bedenk ook dat de ketting een van de grootste tijdslurpers is, en dat een getouw dat die ketting makkelijker laat opzetten, je meer plezier geeft.

Weefgetouw kopen tweedehands

Een weefgetouw kopen tweedehands is een slimme optie. Je vindt ze op Marktplaats, op sites voor tweedehands hobby en op beurzen. Een weefgetouw marktplaats levert soms flinke kortingen op, maar controleer dit:

• Zijn alle onderdelen er (kam, schachten, pennen, bouten, spoelen)?
• Is het hout recht en heel? Een kromgetrokken frame houdt de ketting niet gelijk gespannen.
• Zit er een handleiding bij, of kun je die online vinden?
• Past de weefbreedte bij jouw plannen?

Vraag de verkoper om foto’s van het getouw met een opgezette ketting. Dan zie je meteen of alles werkt. Een getouw dat jarenlang op zolder stond, heeft vaak alleen een goede schoonmaakbeurt en een nieuwe ketting nodig.

Een weefgetouw opzetten in 7 stappen

Het opzetten is het deel waar beginners het meest tegenop zien. Het kost tijd, maar met een vaste volgorde lukt het. Dit geldt voor een tafelgetouw met vaste kam. Bij een ander type verschilt de volgorde in de details. De algemene opbouw blijft hetzelfde.

1. Zet het getouw klaar. Plaats het stevig op een tafel. Bevestig de kam en zet de achterste balk vast.
2. Meet de ketting. Bepaal de lengte van je werkstuk, tel er ongeveer 40 centimeter bij voor verlies, en bereken het aantal kettingdraden: breedte in centimeters maal het aantal draden per centimeter van je kam.
3. Maak de ketting. Knip of draai het garen op de gewenste lengte, vaak met een scheerpaal of een tweede tafel. Houd de spanning gelijk.
4. Haal de draden door de kam. Elke tweede draad door een gat, de andere door een spleet. Dat maakt de sprong mogelijk.
5. Bevestig de ketting aan de voorste balk. Knoop de draden in bundels van enkele centimeters vast en trek ze aan tot de spanning overal gelijk is.
6. Weef een proefstrook. Weef met een dik garen een paar rijen om de ketting gelijk te leggen. Dat noem je een rand.
7. Begin met je werkstuk. Weef in linnenbinding, steeds om en om, en duw elke rij met de kam aan.

Het opzetten leer je het snelst door het een paar keer te doen. Plan voor het eerst een rustige avond, werk met een korte ketting van zo’n twee meter, en houd de handleiding bij de hand. Weefgetouw opzetten wordt makkelijker naarmate je beter weet wat je met de spanning moet doen.

Weefgetouw of macramé: wat past bij je?

Kun je niet kiezen tussen weven en knopen? Het zijn twee manieren om met draden en touw te werken. Bij weven kruis je draden op een getouw, bij macramé knoop je touw met je handen, zonder apparaat. Macramé kost dus minder aan spullen, weven geeft een gesloten stof. Wil je wolvlakken zonder getouw? Dan is naaldvilten een derde route, en meer over vilten vind je op de pagina over die techniek.

Veel mensen combineren ze. Een geweven strook als basis, afgewerkt met macraméfranje, is een bekende combinatie voor wandkleden. Zo gebruik je wat je al geleerd hebt in een nieuw stuk.

Onderhoud en veelgemaakte fouten

Een weefgetouw heeft weinig onderhoud nodig. Stof het af, laat de ketting niet maanden onder spanning staan als je er niet aan werkt, en bewaar het droog. Hout mag je af en toe inwrijven met een beetje boenwas of lijnolie als het droog aanvoelt. Lees voor het exacte middel de aanwijzingen van de fabrikant.

Veelgemaakte fouten:

• Een te grote aankoop. Wie met een vloergetouw begint, haakt vaak af. Begin klein.
• Te weinig spanning. Een slappe ketting geeft een ongelijk weefsel. Span de ketting gelijkmatig.
• Te strak aanduwen. Dan wordt het weefsel stug en trekt het in. Duw met de kam, niet met kracht.
• Verkeerd garen voor de ketting. Kies glad en stevig katoen, geen pluizige wol.
• Te lange stukken. Een lange ketting is onhandig in het begin. Begin korter.

Veelgestelde vragen over het weefgetouw

Verder lezen over weven en textiel