Een insectenhotel maken doe je met een stevig houten kistje of kader, een dak dat een paar centimeter uitsteekt, en vakjes die je vult met holle stengels, geboorde houtblokken en droge takjes. Hang het op een zonnige, beschutte plek op het zuiden en laat het de rest van het jaar met rust. Zo maak je met een insectenhotel een nestplek voor wilde bijen, vlinders en lieveheersbeestjes.
Het goede nieuws is dat een insectenhotel maken niet moeilijk is: met een zaag, een boormachine en een paar uur werk heb je een resultaat dat ook nog nuttig is. Het slechte nieuws is dat veel gekochte insectenhotels weinig gasten trekken, vooral door verkeerde gatmaten en materialen. Bij het insectenhotel maken lees je hier daarom niet alleen hoe je het bouwt, maar vooral waarom je het zo bouwt. Een insectenhotel maken kost je een middag en geeft je jaren plezier in de tuin. Insectenhotel maken is een van de projecten uit ons overzicht van houtbewerking.
Kort samengevat
- Maak een stevig kader met een achterwand en een dak dat een paar centimeter uitsteekt, zodat regen niet naar binnen kan.
- Boor in blokken hardhout gaten van 2 tot 9 mm breed en diep genoeg voor meerdere kamertjes, en sluit één kant van elk gat af.
- Vul de vakken met bamboe of rietstengels, droge takjes en takjes met spleten, afgestemd op verschillende gasten.
- Hang het hotel zonnig, op het zuiden en uit de wind, niet te hoog.
- Hou het klein en schoon: een kleiner hotel werkt beter dan een groot dat vochtig wordt.
Wat is een insectenhotel en wie komt erin?
Een insectenhotel is een door mensen gemaakte schuilplek voor insecten, meestal van natuurlijke materialen. Volgens Wikipedia zijn de meeste bedoeld als winterverblijf. Lieveheersbeestjes, vlinders en solitaire bijen en wespen gebruiken ze. Solitaire bijen en wespen leggen hun eieren in gaatjes in hout, stengels of de grond. Vlinders zoeken een beschutte spleet. Ook roofinsecten, oorwormen en pissebedden komen er soms, in andere delen van het hotel.
Het is dus geen hotel voor één soort. Bij het insectenhotel maken ontwerp je daarom per vak voor een andere groep. Elk deel van je constructie is bedoeld voor een andere groep. Dat is het uitgangspunt van dit stappenplan: je maakt een paar kleine vakken met elk een eigen vulling.
Wat zegt de kritiek op gekochte hotels?
Wikipedia is kritisch over veel hotels die als decoratie worden verkocht. Ze trekken weinig insecten. Veelvoorkomende fouten zijn stengels die te dik of te dun zijn voor bijen, stengels die aan beide kanten open zijn, gaten die in planken zijn geboord in plaats van in blokken, en hout dat chemisch is behandeld. Wie zelf een insectenhotel maakt, kan dat allemaal vermijden. Dat is een goede reden om een insectenhotel zelf te maken, met materialen die je kent.
Materialen en gereedschap voor een insectenhotel maken
Voor een eenvoudig hotel heb je weinig nodig. Je kunt restmateriaal gebruiken. Dit is een richtlijn voor een hotel van ongeveer dertig centimeter breed, een paar centimeter meer of minder maakt niet uit.
Hout en bouwmateriaal
- Planken van onbehandeld hout voor het kader en het dak. Een wijnkistje of fruitkistje kan ook, zoals een IVN-tip op Kidsproof voorstelt. Gebruik geen geïmpregneerd of chemisch behandeld hout.
- Een achterwand van multiplex of plank, zodat de vakken dicht zijn aan de achterkant. Zie multiplex voor de keuze.
- Een stuk hardhout voor het geboorde blok, zoals beuk of eik. Wikipedia raadt hard hout aan voor de gaten. Meer over soorten lees je bij hardhout.
- Houtschroeven of nagels, en eventueel houtlijm voor binnenkant.
Vulling
- Bamboe of rietstengels, gedroogd en op maat gezaagd.
- Droge takjes, dennenappels en droge bladeren voor vlinders en lieveheersbeestjes.
- Klei of leem als je zelf kleine gaten wilt vullen, of een plank met spleten.
Gereedschap
- Handzaag of decoupeerzaag, zie handzaag.
- Boormachine met houtspiraalboren van 2 tot 9 mm, zie boormachine.
- Schuurpapier, winkelhaak, potlood en meetlint.
- Een tangetje of kniptang voor stengels en een tacker of nagels voor het gaas.
Wil je het insectenhotel maken met kinderen? Zaag en boor je met kinderen, doe dan het zaag- en boorwerk als volwassene en laat de kinderen vullen en kleuren. Dat is een veiligheidsrichtlijn.
Insectenhotel maken in zes stappen
Hieronder het stappenplan voor het insectenhotel maken. De maten bij het insectenhotel maken zijn richtwaarden die je kunt aanpassen aan je materiaal. Een achterwand met drie vakken is voor het eerste insectenhotel maken een goed uitgangspunt.
Stap 1: maak het kader van je insectenhotel
Zaag vier planken tot een rechthoekig kader. Een richtmaat is ongeveer 30 cm hoog, 30 cm breed en 20 cm diep. Kidsproof noemt voor een zelfbouwkist een diepte van 20 tot 30 cm. Schroef de hoeken en schuur de randen glad, zodat insecten geen splinters tegenkomen.
Stap 2: zet de achterwand en de vakken in
Bij het insectenhotel maken hoort een stevige achterwand: bevestig een achterwand van multiplex of plank. Verdeel de binnenkant daarna met planken in drie of vier vakken. Zo geef je elke gast een eigen plek en voorkom je dat de vulling door elkaar valt. Een mix van grote en kleine vakken werkt prima. Het bouwen van vakken lijkt op het maken van een houten kistje, zie houten kistje maken.
Stap 3: boor het hardhouten blok voor je insectenhotel
Neem een blok hardhout van ongeveer 15 cm lang en 10 cm breed. Boor er gaten in van verschillende diameters tussen 2 en 9 mm, zoals Wikipedia adviseert. Maak de gaten diep genoeg voor meerdere cellen, bij voorkeur 8 tot 10 cm voor de bredere gaten, en boor niet helemaal door: één kant moet dicht blijven. Een richtlijn is om de gaten in de zijkant van het blok te boren, niet in het kopse hout, omdat dat sneller scheurt.
Schuur de binnenkant waar mogelijk glad. Wikipedia noemt een gladde binnenkant belangrijk. Ruwe randen en splinters zijn voor insecten onaangenaam. Gebruik een scherpe boor en verwijder spaanders uit het gat.
Stap 4: maak de stengels
Zaag bamboe of riet op maat, zodat de stengels net in het vak passen. Snij ze net achter een knoop af, zodat de achterkant gesloten is. Wikipedia noemt open stengels aan beide kanten als fout. Schuur of ontdoe de voorkant van scherpe randen. Bind de stengels strak bij elkaar met touw, zodat ze niet in elkaar schuiven. Kidsproof zegt dat de openingen aan de voorkant moeten zitten.
Stap 5: vul de vakken van je insectenhotel
Vul het ene vak met het geboorde blok, het tweede met de stengels. Gebruik in een volgend vak droge takjes, bladeren en dennenappels en in een ander een plank met spleten van 1 tot 8 cm voor vlinders, zoals Kidsproof vermeldt. Pak alles stevig in, maar niet zo strak dat er geen lucht meer door kan. Laat vakken met stro of houtwol voor oorwormen en lieveheersbeestjes los. Een omgekeerde bloempot met stro is een bekende variant, ook door Wikipedia genoemd.
Stap 6: maak het dak van het insectenhotel
Maak een dak van een plank dat 3 tot 5 cm voor en opzij uitsteekt. Dat uitstekende dak voorkomt dat regen naar binnen loopt. Kidsproof noemt een dak dat een paar centimeter uitsteekt, Wikipedia een waterdicht dak. Geef het dak een lichte helling naar voren, en bescherm het met een laagje roofing of een stukje dakleer als je het hotel lang wilt laten hangen. Dit zijn richtlijnen, gebruik wat je bij de hand hebt.
Waar hang je een insectenhotel?
De plek bepaalt voor een groot deel of je insectenhotel een succes wordt. Wikipedia schrijft dat insecten warme, beschutte plekken prefereren, zoals een zuidmuur of een haag, en een omgeving met veel bloemen. Een hotel in de schaduw of op het noorden trekt weinig insecten. Kidsproof vermeldt een droge, zonnige plek met de opening naar het zuiden.
- Zon en beschutting: zuid of zuidoost, uit de wind en droog.
- Hoogte: niet te hoog. Kies een hoogte waar je het goed kunt bekijken, niet te hoog en niet op de grond. Een vaste maat noemen de bronnen niet.
- Stevigheid: hang het stevig vast, zodat het niet schommelt in de wind.
- Bloemen in de buurt: wilde bijen hebben nectar en stuifmeel nodig. Een tuin met inheemse planten helpt meer dan een duurder hotel.
- Vrij van takken en gras: zorg dat de voorkant vrij is van planten die voor de ingang slingeren.
Onderhoud na het insectenhotel maken: wat zie je?
Een zelfgemaakt insectenhotel hoeft weinig onderhoud, maar helemaal niets doen werkt ook niet. Volgens Wikipedia kan een goed gebouwd hotel maar twee of drie jaar meegaan voordat schimmel en scheuren het ongeschikt maken. Grote, volle hotels trekken bovendien parasieten en kunnen vochtig worden. Daarom zijn kleine hotels beter dan grote. Kijk jaarlijks na of het hout nog heel is en of er schimmel in zit.
Je ziet dat het werkt als gaten zijn dichtgemaakt, zegt Kidsproof: dan heeft een insect er een nest gemaakt. Maak dichtgemaakte gaten niet open, er kunnen larven in zitten. Vervang het materiaal pas in de winter of vroeg in het voorjaar en laat het hotel verder met rust, zodat je de insecten niet te vroeg wakker maakt. Dat laatste is een algemene richtlijn.
Insectenhotel maken met kinderen
Een insectenhotel maken is een mooi project met kinderen. Laat hen de vulling verzamelen, stengels bundelen en takjes in de vakken leggen, en doe zelf het zagen en boren. Wil je na het insectenhotel maken meer kleine projecten die je samen kunt doen? Kijk dan ook naar vogelhuisje maken en nestkast maken.
Insectenhotel maken van pallets of boomstam
Voor een insectenhotel maken van pallets of een boomstam gelden dezelfde regels. Er zijn ook varianten met pallets en boomstammen. Het principe blijft gelijk: gaten van 2 tot 9 mm in hardhout, een dak, en droge vullingen. Een palletdeel is bruikbaar als frame, maar gebruik alleen onbehandeld of onschadelijk hout. Controleer of het hout geen chemische behandeling heeft, want Wikipedia noemt chemisch behandeld hout als fout. Een stuk boomstam waarin je gaten boort, werkt goed als je hout van loofbomen gebruikt en de gaten in de zijkant boort. Dit is een richtlijn en geen gecontroleerde norm.
Veelgestelde vragen over insectenhotel maken
Hoe kun je een insectenhotel maken?
Voor een insectenhotel maken doe je het volgende: maak een stevig kader met een achterwand, een dak dat uitsteekt en een aantal vakken. Vul de vakken met een geboord blok hardhout, bamboe- of rietstengels en droge takjes. Hang het hotel zonnig, op het zuiden en uit de wind.
Welke materialen heb je nodig voor een insectenhotel?
Onbehandelde planken voor het kader, multiplex voor de achterwand, een blok hardhout om te boren, bamboe of riet, droge takjes en een dak. Gebruik geen chemisch behandeld hout, want Wikipedia noemt dat als reden dat veel gekochte hotels niet werken.
Hoe breed moeten de gaten zijn?
Wikipedia adviseert gaten van 2 tot 9 mm breed en diep genoeg voor meerdere kamertjes, met één gesloten kant en een gladde binnenkant. Gebruik verschillende diameters, zodat meerdere soorten bijen een passend gat vinden.
Waar hang je een insectenhotel?
Op een warme, beschutte en droge plek, bij voorkeur met de opening naar het zuiden. In de schaduw of op het noorden komen weinig insecten. Een plek met bloemen in de buurt helpt.
Moet je een insectenhotel schoonmaken?
Een hotel dat verzegeld is, laat je met rust. Vervang oude vulling in de winter of het vroege voorjaar en kijk of er schimmel in zit. Wikipedia benadrukt dat onderhoud belangrijk is, en dat een hotel na twee of drie jaar vaak toe is aan nieuwe delen.
Kan ik een insectenhotel maken van pallets?
Ja, als het hout niet chemisch is behandeld. Gebruik het als frame, voeg vakken en een dak toe en vul ze met stengels en geboord hardhout. Controleer of het pallet geen behandeling heeft.
Waarom komen er geen insecten in mijn hotel?
Meestal door de plek of de uitvoering: schaduw, noordkant, te grote of te kleine gaten, stengels die aan beide kanten open zijn, of bewerkt hout. Ook kan het hotel te nieuw zijn. Geef het een seizoen en zorg voor bloemen in de buurt.
Kun je een insectenhotel maken met kinderen?
Ja, mits je het zaag- en boorwerk zelf doet. Kinderen kunnen stengels bundelen, vullen en het hotel schilderen met niet-giftige verf aan de buitenkant, het binnenste blijft onbehandeld.
Verder lezen
Wil je meer kleine projecten maken? Ga verder met deze pagina’s: