Glas fusing is het aan elkaar smelten van stukken glas in een oven, meestal een elektrische kiln. Je snijdt gekleurd glas op maat, legt de stukken op elkaar of naast elkaar op een kilnplaat en laat de oven volgens een programma opwarmen, even op temperatuur blijven en weer heel langzaam afkoelen. Zo ontstaat één stuk glas dat je als sieraad, schaaltje of paneel kunt gebruiken.
Wie voor het eerst glas fusing ziet, denkt vaak aan glasblazen of aan glas in lood. Het is iets anders: je werkt niet met een vlam of met lood, maar met temperatuur en tijd. Dat maakt glas fusing een ambacht waarin je veel moet plannen en weinig kunt bijsturen. In deze gids lees je wat je nodig hebt, hoe het proces werkt en waar beginners op letten. Het is een van de onderwerpen in ons kenniscentrum over houtsnijden, sieraden en ambacht, waar je met je handen iets blijvends maakt.
Kort samengevat
- Glas fusing smelt gecombineerd glas in een kiln tot één werkstuk.
- Gebruik glas dat bij elkaar past: ongelijk glas kan tijdens of na het afkoelen breken.
- Het stookprogramma bestaat uit opwarmen, op temperatuur blijven en langzaam afkoelen (ontspannen).
- Een kiln voor glas fusing is meestal elektrisch en programmeerbaar.
- Begin met een workshop of kleine werkstukken, zodat je glas snijden en het afkoelen leert kennen.
Wat is glas fusing?
Het artikel over glass fusing op Wikipedia omschrijft glas fusing als het samenvoegen van stukken glas bij hoge temperatuur, meestal in een kiln. Volgens dezelfde bron gebeurt dat doorgaans tussen 700 en 820 graden Celsius. Het precieze getal hangt af van het glas, de oven en het effect dat je wilt.
Er bestaan verschillende niveaus van glas fusing. Bij tack fusing stook je op een lagere temperatuur. De stukken blijven aan elkaar plakken, maar houden hun eigen vorm en randen. Bij full fusing stook je hoger. De stukken vloeien dan in elkaar over en het oppervlak wordt glad. Je kiest dus op voorhand hoe plat en hoe gesmolten het resultaat moet worden.
Met gefuseerd glas kun je ook vormen maken. Bij slumping laat je een gefuseerde plaat in een tweede stook zakken over of in een mal, zodat een schaal of een bord ontstaat. Dat vraagt volgens het Wikipedia-artikel meestal twee of meer stookbeurten. De mallen voor glas fusing zijn de vormen waarover of waarin het glas zakt. Een mal bepaalt dus de eindvorm van je schaal of bord.
Glas fusing, glas in lood en mozaïek
Glas fusing wordt vaak verward met andere glasambachten. Bij glas in lood worden losse stukken glas in een lood- of koperprofiel gezet en blijft elk stuk een eigen stuk. Bij mozaïek plak je stukjes glas, steen of keramiek op een ondergrond. Bij glas fusing smelt het glas zelf aan elkaar, en je kunt het daarna zonder lood of lijm gebruiken.
Dat levert het typische uiterlijk op: gladde randen, vloeiende overgangen en een glanzend oppervlak. Daarom wordt glas fusing ook gebruikt voor sieraden, schaaltjes, ornamenten en wandpanelen: een vorm van glaskunst die je vooral thuis of in een atelier maakt.
Welk glas gebruik je voor glas fusing?
Niet elk glas is geschikt voor glas fusing. Gewoon vensterglas en flessenglas zijn daar niet voor gemaakt. Je gebruikt glas dat speciaal voor fusing wordt gemaakt en dat in de handel als fusibel glas bekend staat.
Het belangrijkste is dat glas compatibel is: de stukken die je combineert moeten op dezelfde manier krimpen tijdens het afkoelen. Zijn ze dat niet, dan ontstaat spanning. Het Wikipedia-artikel zegt dat incompatibel glas tijdens het afkoelen kan breken of spanning kan krijgen waardoor het later barst. Een bekende maat is de uitzettingscoëfficiënt, kortweg COE. Een gelijke COE is volgens het artikel een aanwijzing, maar niet genoeg.
De veelgestelde vragen van glasfabrikant Bullseye zeggen hetzelfde, en nog duidelijker: een gelijk COE-getal garandeert geen compatibiliteit. Bullseye test zijn fuseerbare glas alleen onderling en niet met glas van andere fabrikanten. Wie merken wil mengen, moet volgens die FAQ zelf proeven doen. Veel mensen die aan glas fusing doen, gebruiken daarom glas van één fabrikant.
Wat dit voor je inkoop betekent
Een glas fusing shop of webwinkel verkoopt vaak glas per plaat, per stuk of in assortimenten. Let bij het kopen op deze punten:
- Staat er bij dat het glas geschikt is voor fusing? Zo niet, gebruik het dan niet.
- Welk systeem of welke fabrikant is het? Combineer binnen hetzelfde systeem.
- Welke uitzettingscoëfficiënt staat erbij? Gebruik die als vergelijkingspunt, maar niet als garantie.
- Zijn er aanvullende materialen nodig? Denk aan kilnplaten, scheidingsmiddel en glassnijders.
Wij noemen hier geen winkels of prijzen. Aanbod en prijzen veranderen, dus vergelijk zelf een paar aanbieders en vraag het systeem na voordat je bestelt.
De oven: kiln en temperatuur
Een kiln voor glas fusing is bijna altijd elektrisch, schrijft Wikipedia, al kan het in principe ook met gas of hout. Een elektrische oven is voorspelbaar en je kunt hem programmeren.
Het programma bestaat uit stappen met opwarmen en vasthouden. Opwarmen noemt men een ramp, vasthouden een soak. Hoe langer je op de hoogste temperatuur blijft, hoe verder de stukken in elkaar overgaan. Daarna volgt het afkoelen, en dat is minstens zo belangrijk als het smelten zelf.
Ontspannen: het afkoelen
Bij het afkoelen moet het glas langzaam door een bepaald temperatuurgebied. Dat heet ontspannen of annealing. Het zorgt ervoor dat de binnen- en buitenkant gelijkmatig afkoelen, zodat er geen spanning blijft zitten. Bullseye legt in zijn FAQ uit dat er geen schema is dat voor alles geldt. Voor grote of dikke werkstukken verwijst de fabrikant naar aparte tabellen.
Volgens het Wikipedia-artikel duurt het afkoelen bij gewone werkstukken ongeveer tien tot twaalf uur, verdeeld over drie fases: eerst snel afkoelen tot het ontspanbereik, dan een vast moment waarop de temperatuur gelijkmatig wordt en daarna langzaam afkoelen tot kamertemperatuur. Kleine stukken kunnen in ongeveer een uur klaar zijn. De bron geeft erbij aan dat de temperaturen geen vaste regels zijn en afhangen van de oven, de grootte van het werk, het merk glas en het gewenste resultaat. Zie het schema van je glasfabrikant als uitgangspunt voor je glas fusing temperatuur, en pas het aan met proefstukken.
De temperatuur en de tijd verschillen per oven. Een oven die vol ligt, verwarmt anders dan een lege. Daarom schrijven ervaren gebruikers hun programma’s en resultaten op, zodat ze later kunnen herhalen wat goed ging.
Mag je een keramiekoven gebruiken?
Volgens de FAQ van Bullseye kan een keramiekoven ook voor glas worden gebruikt, mits hij programmeerbaar is. Kijk wel altijd naar de handleiding van je eigen oven en naar wat de fabrikant van je glas aanbeveelt. Hoe groter of hoger je werk is, hoe meer ruimte je om het werk nodig hebt voor gelijkmatig verwarmen en afkoelen.
Wie nog geen oven heeft, kan op zoek naar een glas fusing oven of kiln via een workshop, atelier of een hobbyvereniging, zodat je eerst kunt proberen voordat je investeert.
Wat maak je met glas fusing?
Glas fusing is breed inzetbaar. Dit zijn de meest voorkomende werkstukken:
- Sieraden. Hangers, oorbellen en broches uit kleine stukjes gekleurd glas.
- Schaaltjes en borden. Eerst een vlakke plaat fuseren en daarna in een mal laten zakken.
- Zonnevangers en raamhangers. Platte stukken glas met een lijntje of een oogje.
- Wandpanelen en kunstwerken. Meerdere lagen glas, vaak met patronen van stukjes of strepen.
- Glaskunst met afbeeldingen. Glas fusing glaskunst kan beelden bevatten, gemaakt van fijne stukjes glas of glaspoeder.
Voor een eerste werkstuk werkt een klein, plat en eenvoudig ontwerp het best. Kies een paar kleuren en een eenvoudige vorm, zodat je kunt zien hoe het glas smelt en welke kleuren elkaar beïnvloeden. Je leert hier meer van dan van één ingewikkeld werkstuk.
Combineren met andere technieken
Glas fusing past goed bij andere ambachten. Gefuseerde hangers en kralen vormen een mooie basis voor sieraden maken. Gefuseerde stukjes glas kun je ook in een mozaïek verwerken, met de steentjes of tegeltjes voor een mozaïek als omlijsting. Wie liever ziet hoe een paneel opgebouwd wordt met lood, leest in onze uitleg over glas in lood en de bijbehorende glas in lood workshop hoe dat in zijn werk gaat.
Je eerste stook in stappen
Zo ziet een eerste glas fusing project er in grote lijnen uit. Het precieze programma en de glassoort volg je uit de gegevens van je fabrikant of docent.
- Ontwerp. Kies een klein, plat ontwerp met twee of drie kleuren. Teken het op papier op ware grootte.
- Glas kiezen. Neem glas van één systeem dat voor fusing is bedoeld, zodat de stukken bij elkaar passen.
- Snijden. Snijd de stukken op maat. Doe dat voor het eerst liefst onder begeleiding, want het snijden vraagt oefening.
- Schoonmaken. Maak de stukken schoon en leg ze zonder vuil op elkaar of naast elkaar.
- Opbouwen. Leg de stukken op een kilnplaat, op de manier waarop je ze gaat stoken. Wil je dat ze lichtjes aan elkaar plakken, dan kies je tack fusing, wil je dat ze in elkaar overgaan, dan full fusing.
- Stoken. Stel het programma in met opwarmen, op temperatuur blijven en afkoelen, en laat de oven zijn werk doen.
- Afkoelen en kijken. Open de oven pas als hij voldoende is afgekoeld en bekijk dan je werkstuk. Noteer wat goed ging en wat je volgende keer anders doet.
Lagen, kleur en dikte
Bij glas fusing leg je glas vaak in lagen. Een tweede laag brengt kleur, diepte of een patroon. Het resultaat hangt af van de hoeveelheid glas en van de hoogte van je temperatuur: bij tack fusing blijven de randen zichtbaar, bij full fusing vloeien ze weg. Dikkere stukken glas koelen langzamer af en hebben meer tijd nodig. Dat is een van de redenen dat een beginner met dunne, kleine stukken begint.
Kleuren kunnen na het stoken anders aanvoelen dan ervoor. Daarom maken veel mensen proefplaatjes en houden ze die als referentie. Houd daarnaast rekening met de vorm van je kiln: in een kleine oven past een klein werkstuk. Bedenk dus van tevoren hoe groot je wilt maken en of dat in je oven past.
Veilig werken met glas fusing
Glas, stof en een hete oven vragen om aandacht. De FAQ van Bullseye noemt een paar basisregels: zorg voor een goed gevulde EHBO-doos, ventileer de ruimte goed, draag een geschikt stofmasker of ademhalingsmasker bij stof en lees de handleiding van de apparatuur die je gebruikt. Dat is een algemene richtlijn, geen compleet veiligheidsvoorschrift.
Houd je daarnaast aan de gebruiksaanwijzing van je oven en van je glas. Voor snijden, schuren en andere handelingen met glas geldt dat je op basis van de aanwijzingen van fabrikant of docent werkt. Neem in een workshop de tijd om het veilig snijden en afbreken van glas te leren.
Glas fusing workshop volgen
De snelste manier om te begrijpen wat glas fusing is, is een glas fusing workshop volgen. Je hoeft dan geen oven te kopen en je leert glas snijden onder begeleiding. Bullseye zelf raadt in zijn FAQ aan om een les te volgen voor het snijden van glas, omdat dat een vaardigheid is die oefening vraagt, en noemt korte cursussen als een gebruikelijke start voor wie met kilnvormen begint.
Workshops verschillen sterk in opzet. Let bij het kiezen op deze punten:
- Wat maak je? Een sieraad, een schaaltje of een paneel: kies wat je wilt leren.
- Hoeveel stookbeurten? Een werkstuk dat een tweede stook nodig heeft, krijg je vaak later mee.
- Is het glas inbegrepen? En wie verzorgt het stoken?
- Hoe groot is de groep? In een kleine groep krijg je meer aandacht.
- Mag je zelf snijden? Vraag of je zelf mag leren snijden en of je daarvoor gereedschap krijgt.
Er is geen vaste prijs of vast aanbod en wij noemen hier geen aanbieders. Zoek op je woonplaats, bijvoorbeeld bij ateliers of creatieve centra, en vergelijk wat je krijgt.
Veelgemaakte fouten bij glas fusing
- Glas combineren dat niet bij elkaar past. Dit is de bekendste fout. Gebruik glas van één fabrikant of test eerst.
- Te snel afkoelen. Spanning in het glas kan er later toe leiden dat het scheurt. Houd je aan een afkoelschema.
- Te grote verwachtingen van de eerste stook. Elk glas en elke oven reageert anders. Maak eerst een klein proefstuk.
- Vuil of stof op het glas. Maak het glas schoon voor het stoken en werk netjes, zodat er niets tussen de lagen komt te zitten.
- Alles in één keer willen doen. Begin met een eenvoudig ontwerp en bouw het ingewikkelder op.
- Geen notities maken. Schrijf programma, glas en resultaat op zodat je kunt herhalen wat werkte.
Een proefplaatje maken
Een goede gewoonte is een proefplaatje. Leg stukjes van alle kleuren die je wilt gebruiken in een klein werkstuk en stook het volgens je programma. Zo zie je hoe de kleuren veranderen en of de stukken goed samengaan, zonder dat je een groot werkstuk riskeert. Bewaar het plaatje als referentie.
Veelgestelde vragen over glas fusing
Wat is glas fusing?
Glas fusing is het smelten van stukken glas aan elkaar in een oven, meestal een elektrische kiln. Je kunt stukken lichtjes laten samenplakken of volledig in elkaar laten overgaan. Het resultaat is één stuk glas, zoals een sieraad, schaaltje of paneel.
Welke temperatuur heb je nodig voor glas fusing?
Volgens Wikipedia gebeurt fusing doorgaans tussen 700 en 820 graden Celsius. Het precieze programma hangt af van het soort glas, je oven en het effect dat je wilt. Gebruik het schema van de glasfabrikant als uitgangspunt en maak een proefstuk.
Welk glas kun je gebruiken voor glas fusing?
Gebruik glas dat bedoeld is voor fusing en dat onderling compatibel is. Gewoon vensterglas of flessenglas is niet geschikt. Combineer het liefst glas van één fabrikant, want een gelijke uitzettingscoëfficiënt alleen is niet genoeg.
Heb je een speciale oven nodig voor glas fusing?
Een elektrische, programmeerbare kiln is de gebruikelijke keuze. Volgens Bullseye kan een keramiekoven ook voor glas dienen, mits hij programmeerbaar is. Lees altijd de handleiding van je eigen oven.
Hoe lang duurt glas fusing?
Het afkoelen duurt bij gewone werkstukken volgens Wikipedia ongeveer tien tot twaalf uur, kleine werkstukken kunnen in ongeveer een uur klaar zijn. Houd rekening met een hele dag of nacht voor één stook, inclusief afkoelen.
Is glas fusing moeilijk voor beginners?
De techniek is goed te leren, maar je moet geduldig zijn. De lastigste onderdelen zijn glas snijden, glas kiezen dat bij elkaar past en het stookprogramma. Een workshop helpt je over die drempels heen.
Kun je glas fusing thuis doen?
Ja, als je een geschikte kiln hebt, een goed geventileerde ruimte en de handleidingen volgt. Veel mensen beginnen in een workshop of atelier voordat ze zelf een oven aanschaffen.
Wat kun je maken met glas fusing?
Sieraden, schaaltjes, borden, zonnevangers, raamhangers en wandpanelen. Voor je eerste werkstuk is een klein, plat ontwerp met een paar kleuren het best.
Verder lezen
Glas fusing is één van de glasambachten. Lees ook onze uitleg over mozaïek en glas in lood, bekijk de keuze van mozaïek steentjes of lees meer over de keuze van een mozaïek pakket en een mozaïek workshop. Alle ambachten vind je in het kenniscentrum over hout, sieraden en ambacht.