Mondharmonica liedjes voor beginners

De makkelijkste mondharmonica liedjes speel je op een diatonische mondharmonica in C, met cijfers die aangeven in welk gaatje je blaast of zuigt. Je begint met eenvoudige melodieën van vijf of zes noten, zoals Twinkle, twinkle little star of Mary had a little lamb, en je werkt toe naar liedjes met meer noten. Je hoeft geen noten te kunnen lezen: een lijst met cijfers is genoeg.

Een mondharmonica ligt in je zak en je kunt er overal op spelen. Dat maakt hem een populair instrument voor beginners die geen geld willen uitgeven aan iets groots. In dit artikel leer je hoe een mondharmonica werkt, hoe je de cijfers leest, welke mondharmonica liedjes het makkelijkst zijn en hoe je ze oefent. Zoek je een ander instrument? In onze gids over muziek leren en op de pagina over een muziekinstrument leren vergelijk je opties zoals de handpan, de mandoline en de klarinet.

Hoe werkt een mondharmonica?

Een mondharmonica is een klein blaasinstrument met metalen tongetjes, rietjes genoemd, die gaan trillen als je er lucht doorheen blaast of zuigt. Volgens Wikipedia is hij luchtgedreven: je blaast of zuigt lucht door gaatjes, waardoor een riet gaat trillen. Blazen en zuigen geven doorgaans verschillende noten. Het instrument werd in 1821 ontworpen door Christian Friedrich Buschmann, volgens dezelfde bron.

De meest gebruikte variant is de diatonische mondharmonica in Richter-stemming. De Engelstalige Wikipedia-pagina over de harmonica beschrijft hem als het meest voorkomende type, met tien gaatjes en twintig rietjes, vaak een blues harp genoemd. Elk gaatje geeft één toon bij blazen en één bij zuigen. Je zet je lippen om één of meer gaatjes en beweegt de mondharmonica naar links en rechts.

Welke soorten zijn er?

• Diatonische mondharmonica. Bevat de tonen van één toonladder. Dit is wat beginners kopen.
• Tremolo. Elke noot heeft twee rietjes, licht uit elkaar gestemd, wat een zwevend geluid geeft.
• Chromatische mondharmonica. Heeft een schuif waarmee je een halve toon hoger speelt, zodat je alle twaalf tonen hebt.
• Bas- en akkoordharmonica’s. Gemaakt voor orkesten en begeleiding.

Voor de liedjes in dit artikel heb je de diatonische variant nodig. Een chromatische mondharmonica is handig als je later jazz of klassieke muziek wilt spelen, maar hij is duurder en lastiger.

Waarom een mondharmonica in C?

Een diatonische mondharmonica is gemaakt voor één toonsoort. De bron over de mondharmonica legt uit dat een diatonische in C vooral geschikt is voor muziek in C, omdat hij de halve tonen niet heeft. Voor beginners is C de standaardkeuze: de meeste boekjes, filmpjes en cijferschema’s voor beginners gaan uit van C. Als je een schema met cijfers volgt en een mondharmonica in een andere toonsoort hebt, klinkt het liedje hoger of lager, maar de cijfers werken nog steeds. Alleen als je meespeelt met een opname, moet de toonsoort kloppen.

Op een mondharmonica in C hoor je bij blazen de tonen C, E en G, en bij zuigen D, F, A en B. Zo staat het in de eerder genoemde Wikipedia-pagina: blazen geeft C, E en G, en zuigen geeft D, F, A en B. Dat komt overeen met de gewone noten van de toonladder van C. Daardoor kun je zonder moeite melodieën spelen in C majeur. Je kunt er ook akkoorden mee blazen: blaas je meerdere gaatjes tegelijk aan, dan hoor je een C-akkoord.

Hoe lees je mondharmonica liedjes met cijfers?

De meeste beginnersliedjes voor mondharmonica staan als cijfers, ook wel tabulatuur genoemd. Het systeem is eenvoudig en je leert het in vijf minuten.

• Het cijfer is het nummer van het gaatje. Gaatje 1 zit links, aan de kant van de lage tonen. Gaatje 10 zit rechts.
• Een cijfer zonder teken betekent blazen: je blaast lucht door het gaatje.
• Een cijfer met een min ervoor (bijvoorbeeld -4) betekent zuigen: je zuigt lucht door het gaatje.
• Soms gebruikt een schema pijltjes: een pijl omhoog is blazen, een pijl omlaag zuigen. Het idee is hetzelfde.

Het cijferschema geeft de volgorde van de noten, maar niet hoe lang je elke noot aanhoudt. Dat ontleen je aan het ritme van het liedje dat je al kent. Luister dus eerst naar het liedje en speel de cijfers daarna op het gehoor mee.

De opstelling op de mondharmonica in C

Dit is de gebruikelijke Richter-opstelling voor de eerste zeven gaatjes, het deel dat je voor beginnersliedjes nodig hebt. Controleer bij je eigen mondharmonica of de opstelling klopt, want niet elk model is hetzelfde. De hoge gaatjes 8, 9 en 10 gebruik je pas later.

Je eerste mondharmonica liedjes met cijfers

Deze drie melodieën zijn bewust eenvoudig. Ze gebruiken alleen de gaatjes 4, 5 en 6 en een paar noten ernaast. Speel ze rustig en één gaatje tegelijk. Een min betekent zuigen, een cijfer zonder min blazen. De cijfers zijn zelf uitgewerkt vanuit de opstelling hierboven. Ze zijn een eenvoudige uitgangspunt en geen officiële tabulatuur.

Twinkle, twinkle little star

Noten: C C G G A A G, F F E E D D C.

Cijfers: 4 4 6 6 -6 -6 6, -5 -5 5 5 -4 -4 4.

Dit is een van de makkelijkste liedjes. Je speelt alleen de gaatjes 4 tot 6. Begin met de eerste regel en herhaal hem een paar keer.

Mary had a little lamb

Noten: E D C D E E E, D D D, E G G.

Cijfers: 5 -4 4 -4 5 5 5, -4 -4 -4, 5 6 6.

Het begin van dit kinderliedje is makkelijk. Je blijft dicht bij elkaar liggende gaatjes spelen. Je hoeft nauwelijks te verplaatsen.

Ode aan de vreugde

Noten: E E F G, G F E D, C C D E, E D D.

Cijfers: 5 5 -5 6, 6 -5 5 -4, 4 4 -4 5, 5 -4 -4.

De melodie komt uit het vierde deel van Beethovens Negende symfonie, volgens Wikipedia uit 1824. De tekst is van Friedrich Schiller. De melodie is rustig en loopt in kleine stappen, daarom is hij zo geschikt voor beginners.

Wil je meer mondharmonica liedjes voor beginners, probeer dan oude kinderliedjes en volksliedjes. Die gebruiken meestal een kleine omvang en blijven dichtbij de toonladder. Je kent de melodie al, en dat maakt het veel makkelijker om de cijfers te volgen.

Zo oefen je de basis voor mondharmonica liedjes

Wie wil dat een mondharmonica liedje goed klinkt, besteedt eerst aandacht aan een paar basisvaardigheden.

1. Een enkele toon. Zet je mond zo dat je maar één gaatje raakt. Dat kan met een ronde mondvorm, als een rietje. Controleer of je alleen de gewenste noot hoort.
2. Diep ademen. Blaas en zuig uit je buik in plaats van uit je wangen. Dat voorkomt dat je snel buiten adem raakt.
3. Rustig. Forceer de lucht niet. Een mondharmonica klinkt het beste bij zacht en gelijkmatig ademen.
4. Schoon aanzetten. Houd de mondharmonica ontspannen tussen je lippen en bedek ook een deel van het kunststof of metalen frame.
5. Verhuis langzaam. Beweeg de mondharmonica naar links of rechts zonder te haperen. Kijk niet naar je handen: voel waar je bent.

Een kwartier per dag is voldoende. Je merkt na een week of twee dat de tonen helderder klinken.

Enkele tonen versus akkoorden

Op een mondharmonica kun je zowel losse tonen als akkoorden spelen. Als je drie gaatjes naast elkaar blaast, zoals 1, 2 en 3 of 4, 5 en 6, hoor je een C-akkoord. Dat gebruik je om een lied te begeleiden. Voor melodieën speel je losse tonen. Met oefening wissel je tussen beide.

Buigen en andere technieken

Op een diatonische mondharmonica kun je met je mondvorm een toon verlagen. Dat heet buigen. De Wikipedia-pagina beschrijft het als het verlagen van de toonhoogte door de mondstand aan te passen. Het is een techniek voor later, vooral in de blues. Voor de liedjes in dit artikel heb je het niet nodig. Begin met de basis en bouw rustig op.

Een oefenroutine voor mondharmonica liedjes

Mondharmonica liedjes leer je het snelst met een vaste routine. Een voorbeeld van een sessie van een kwartier:

1. Twee minuten opwarmen. Blaas en zuig rustig op gaatje 4, 5 en 6, steeds één toon, en luister of hij helder klinkt.
2. Vijf minuten een regel oefenen. Kies één regel van een liedje en speel hem tot hij zonder haperen lukt.
3. Vijf minuten een heel liedje. Speel een liedje dat je al kent van begin tot eind, ook al zitten er foutjes in.
4. Drie minuten spelen voor je plezier. Probeer een melodie die je zelf kent, zonder cijfers.

Schrijf op welke liedjes je kunt, zodat je ziet dat je vooruitgaat. Een ritme-app of metronoom op een laag tempo helpt je gelijkmatig te blijven. Het gaat om herhaling: een korte sessie elke dag levert meer op dan een lange sessie per week. Veel mondharmonica liedjes bestaan uit dezelfde kleine groepjes noten, dus wat je oefent bij het ene liedje helpt bij het volgende. Dat tempo is een richtwaarde, geen regel.

Wat voor mondharmonica koop je als beginner?

Je hoeft niet veel uit te geven om te beginnen. Let bij het kopen op de volgende punten.

• Type. Een diatonische mondharmonica met tien gaatjes in Richter-stemming, in de toonsoort C.
• Materiaal. Een kam van kunststof of metaal is makkelijk schoon te houden. Houten kammen kunnen zwellen bij vocht.
• Merk. Kies een bekend merk. Goedkope exemplaren van een onbekend merk klinken vaak vals of lekken lucht. Een merk als Hohner, dat volgens Wikipedia sinds 1857 mondharmonica’s maakt, is een bekende naam, maar er zijn meer goede merken.
• Hoesje. Een klein kistje of zakje beschermt het instrument tegen stof.
• Schoonmaken. Veeg de mondharmonica af en laat hem drogen na het spelen. Spoel hem niet af met heet water als je hem niet kunt openen.

Een mondharmonica is een goedkoop instrument, dus je kunt makkelijk uitproberen of het bij je past. Later kun je een tweede kopen in een andere toonsoort, bijvoorbeeld G, zodat je liedjes in andere toonsoorten kunt spelen.

Veelgestelde vragen over mondharmonica liedjes

Verder lezen