Een puzzelbord is een stevig bord met een vlak, meestal vilten puzzelvlak, vaak met lades of vakjes voor je stukjes. Je legt je puzzel erop, sorteert je stukjes in de lades en kunt het hele bord met de half afgemaakte puzzel opzij zetten als je de tafel nodig hebt. Wie vaak puzzelt, merkt snel dat een goed puzzelbord meer rust geeft dan de eettafel alleen.
Op deze pagina lees je alles over het puzzelbord: de soorten, waar je op let bij het kiezen, hoe je het gebruikt en hoe het zich verhoudt tot een puzzelmat, puzzelplaat of puzzeltafel. Onderaan vind je alle gidsen en blogs over puzzelen op een rij. Zoek je eerst de basis van de hobby zelf? Lees dan alles over puzzelen.
Kort samengevat
- Een puzzelbord is een draagbaar puzzelvlak met rand, vaak met lades en een beschermhoes.
- Kies de maat naar je grootste puzzel: de meeste borden zijn gemaakt voor puzzels tot 1000 stukjes.
- Lades maken sorteren makkelijk. Een verstelbare hoek of draaischijf is een extra gemak.
- Een bord met hoes laat je een half afgemaakte puzzel dagen liggen of schuift hem weg onder de bank.
- Een puzzelmat is goedkoper en rolt op, een puzzelbord is stijver en geeft meer overzicht.
Wat is een puzzelbord?
Een puzzelbord is een vlakke, stijve plaat met een opstaande rand rondom of aan een paar kanten. Het puzzelvlak is bekleed met vilt of een ruwe stof, zodat stukjes blijven liggen en niet over het blad schuiven. Veel borden hebben bovendien lades of vakjes waarin je stukjes uit de doos kunt sorteren. Sommige borden worden geleverd met een beschermhoes of een deksel.
Het idee is simpel. Je puzzel ligt niet meer op een willekeurige plek van de eettafel, maar op een bord dat je kunt verplaatsen. Heb je een avond gepuzzeld en moet de tafel gedekt worden? Leg de hoes erover, til het bord op en zet het in de kast. Morgen ga je verder waar je gebleven was, zonder dat er een stukje is verschoven.
De legpuzzel is oud. Volgens Wikipedia verschenen de eerste legpuzzels in de tweede helft van de achttiende eeuw. De Engelsman John Spilsbury verkocht rond 1760 een puzzel met een landkaart van Groot-Brittannië. Het puzzelbord is dus een moderne oplossing voor een heel oude hobby: hoe leg je de puzzel neer, en waar laat je hem als je klaar bent voor vandaag.
Welke soorten puzzelbord zijn er?
Een puzzelbord is niet gewoon een plank. Er zijn een paar duidelijke varianten, en elke variant lost een ander ongemak op.
Het platte puzzelbord
Dit is de basisversie: een bord met een vilten of stoffen vlak en een rand. Het is licht, meestal het goedkoopst en past onder een bank of in een kast. Het nadeel is dat je er vanuit je stoel recht boven zit. Wie langere tijd puzzelt, merkt dat in nek en schouders.
Het puzzelbord met lades
Bij dit type zitten aan de zijkanten of onder het vlak uitschuifbare lades. Je sorteert stukjes op kleur, op randstukjes of op een gedeelte van de afbeelding. De tafel blijft vrij en je hoeft niet te zoeken in een bak vol losse stukjes. Als je veel puzzelt, is dit de variant die je het snelst terugverdient in tijd.
Het kantelbare of verstelbare puzzelbord
Dit puzzelbord heeft een standaard aan de achterkant waarmee je het bord schuin zet. Je kijkt er recht op in plaats van schuin van boven. Je hangt minder voorover en leest de afbeelding makkelijker af. Het verstelbare puzzelbord van AYOO kantelt in vijf standen: 0°, 28°, 33°, 37° en 40°. Meer lezen? Zie het verstelbare puzzelbord, dat vier lades en een vilten ondergrond heeft.
Het draaibare puzzelbord
Bij een draaibaar bord staat het puzzelvlak op een draaischijf. Je draait de puzzel naar je toe in plaats van om de tafel heen te lopen of een ander naast je te laten schuiven. Dat is handig aan een eettafel waar je niet aan alle kanten kunt zitten, en prettig als je met zijn tweeën puzzelt. Het draaibare puzzelbord van AYOO heeft een draaischijf van 360° en zes lades.
De puzzelkoffer en het opvouwbare bord
Een puzzelkoffer is een bord dat je dichtklapt, zodat de hele puzzel in een koffer past. Handig als je vaak onderweg bent of weinig ruimte hebt. Ook zijn er opvouwbare borden en opgerolde modellen. Ze nemen weinig plaats in, maar zijn minder stevig dan een massief bord.
Puzzelbord of puzzelmat: wat past bij jou?
Veel mensen beginnen met een puzzelmat. Dat is een zachte mat van vilt of schuim waar je een puzzel op legt en samen met de puzzel oprolt. Het is licht, goedkoop en je bergt hem op in een koker. Meer over dit alternatief staat in onze gids over de puzzelmat.
Het verschil zit in stevigheid en overzicht. Een mat is flexibel: je puzzel kan een beetje bol gaan liggen en je kunt hem niet makkelijk optillen zonder dat stukjes schuiven. Een puzzelbord is stijf, dus je tilt hem met puzzel en al op en draagt hem naar een andere kamer. Bovendien heeft een bord een rand en lades, die een mat niet heeft.
Een korte vuistregel: puzzel je af en toe en wil je weinig geld uitgeven, kies dan een mat. Puzzel je vaker, met grotere puzzels of in een huis waar de tafel steeds vrij moet, dan is een bord de betere keuze. Een nog stuk groter alternatief is de puzzeltafel, een tafel met vlak en rand die je als vaste puzzelplek neerzet. Daar heb je ruimte voor nodig.
Een derde variant is de puzzelplaat: een losse plaat van hout, hardboard of kunststof. Hij is stijver dan een mat, maar heeft vaak geen lades.
Waar let je op bij het kiezen van een puzzelbord?
Een goed puzzelbord kies je op een paar punten. Loop ze langs voor je iets bestelt.
De maat
Kijk naar de grootste puzzel die je legt. De meeste puzzelborden zijn gemaakt voor puzzels tot 1000 stukjes. Een puzzel van 1000 stukjes is meestal ongeveer 68 × 48 cm, maar dat verschilt per merk en per uitgave. Controleer dus altijd de maat op de doos. De borden van AYOO meten 76 × 53 cm, en zijn bedoeld voor puzzels tot 1000 stukjes. Meer over afmetingen lees je in de blog over puzzel stukjes.
Leg je ook weleens een puzzel van 1500 of 2000 stukjes? Kijk dan naar een groter bord. Op zo’n bord past een grote puzzel vaak niet meer, en dan is een puzzeltafel of mat met de juiste maat een beter plan.
Het puzzelvlak
Vilt of een vergelijkbare stof houdt stukjes op hun plek, ook als het bord scheef of in beweging is. Een glad kunststof vlak is mooier om naar te kijken, maar je stukjes schuiven er sneller. Controleer ook of het vlak echt vlak is: een bord dat doorbuigt, laat stukjes naar het midden glijden.
Lades of geen lades
Hoeveel lades heb je nodig? Vier tot zes is voor de meeste puzzelaars ruim voldoende. Met vier lades sorteer je op randstukjes en drie kleurgroepen. Met zes lades kun je een stuk fijner onderverdelen, bijvoorbeeld op plek in het plaatje. Zorg dat de lades soepel uitschuiven en niet naar buiten vallen.
Een rand
Een opstaande rand houdt stukjes op het bord. Zonder rand schuift er altijd wel eens een stukje over de kant, naar de grond of onder de bank. Een kleine rand is genoeg.
Het materiaal en gewicht
MDF met dennenhout en vilt is een veelgebruikte combinatie. Het bord is stevig en toch redelijk licht. Het puzzelbord van AYOO weegt verpakt 6,6 kg. Een bord van massief hout is mooier, maar zwaarder om te verplaatsen.
De beschermhoes
Een hoes is geen luxe. Hij houdt stof, kinderen en huisdieren van je puzzel af. Wie een kat heeft, weet waarom. Zonder hoes ligt een bijna afgemaakte puzzel binnen een dag onder de bank.
Een puzzelbord gebruiken: stap voor stap
Een puzzelbord is snel in gebruik, maar met een vaste volgorde puzzel je rustiger.
- Zet het bord op een stabiele plek. Een eettafel of salontafel werkt. Let op ooghoogte: staat het bord te laag, kies dan een kantelbare variant of een tafel op de juiste hoogte.
- Sorteer je stukjes in de lades. Begin met alle randstukjes, dat zijn de stukjes met een rechte kant. Doe die in een eigen lade.
- Verdeel de rest op kleur of patroon. Gebruik de afbeelding op de doos als gids. Hemel, gras, een rood dak: elke groep krijgt een lade.
- Leg eerst de rand. Dan heb je het kader en weet je hoe groot de puzzel is.
- Werk van binnen naar buiten. Leg de groepen die je het makkelijkst herkent eerst, dan de rest.
- Leg de hoes erover als je stopt. Het bord kan dan vlak weggezet worden.
Houd je puzzel altijd binnen het vilten vlak. Steekt hij over de rand, dan bestaat het risico dat stukjes verschuiven als je hem optilt.
Puzzelen met ouderen en met kinderen
Een puzzelbord is niet alleen voor ervaren puzzelaars. Voor ouderen is een bord op een tafel op de juiste hoogte vaak prettiger dan een puzzel op schoot. Met een kantelbaar bord kijk je rechtop, en met lades vind je het stukje dat je zoekt sneller. Dat laatste scheelt frustratie. In onze blog over puzzels voor ouderen lees je welke puzzels en welke hulpmiddelen daarbij passen.
Voor kinderen werkt een bord goed om een puzzel af te maken zonder dat de stukjes verdwijnen. Kies een puzzel die bij de leeftijd past en laat ze zelf sorteren in de lades. Dat is al een leuke opdracht op zich.
Houten puzzels en 3D-puzzels
Een puzzelbord is bedoeld voor platte puzzels van karton. Maar puzzelen is breder. Naast de gewone legpuzzel zijn er houten puzzels en 3D-puzzels. Volgens Wikipedia bestaan 3D-puzzels uit stukjes die zo goed in elkaar grijpen dat het geheel blijft staan zonder lijm of tape. Ze worden gebouwd, niet gelegd, en hebben dus geen bord met vlak nodig. Wel is een goede werkplek met sorteerlades handig bij een groot model.
Meer over deze vormen lees je in onze gids over de houten puzzel en de blog over de 3D puzzel.
Welke puzzel leg je op je puzzelbord?
Een bord is alleen leuk met een puzzel die je graag legt. Er zijn een paar merken en reeksen die veel Nederlanders kennen.
De bekendste Nederlandse naam is Jan van Haasteren. Hij is striptekenaar en maakt sinds 2003 voor Jumbo grote puzzels vol grappige scènes, zo meldt Wikipedia. Zijn handtekening is een haaienvin die je ergens in het plaatje terugvindt. Lees meer in onze gids over Jan van Haasteren. Daarnaast zijn er puzzels van Ravensburger, een Duits bedrijf dat in 1883 werd opgericht en zich tegenwoordig vooral op puzzels en spellen richt. Meer daarover staat bij Ravensburger puzzel.
Zoek je een puzzel die past bij je leeftijd en niveau? Kijk dan bij puzzels voor volwassenen of bij puzzel van Haasteren.
Onderhoud en opbergen
Een puzzelbord heeft weinig onderhoud nodig. Veeg het vilt af en toe af met een droge doek of een stofrol. Kleine stofjes tussen de stukjes zijn vervelend, maar met een zachte kwast ruim je ze op.
Opbergen doe je plat. Zet het bord liever niet rechtop tegen een muur met een volle puzzel erop, want dan kunnen stukjes verschuiven. Is de puzzel af, dan kun je hem lijmen en inlijsten, of de stukjes terugdoen in de doos. Leg in dat geval de lades leeg en laat ze open staan, zodat er geen vocht in blijft zitten.
Veelgestelde vragen over het puzzelbord
Wat is een puzzelbord?
Een puzzelbord is een stijf bord met een vlak, meestal vilten puzzelvlak, een rand en vaak lades voor je stukjes. Je puzzelt erop en kunt het met de puzzel erop verplaatsen of wegzetten. Een beschermhoes houdt stof en huisdieren van je puzzel af.
Welke maat puzzelbord heb ik nodig?
Kies het bord op de grootste puzzel die je legt. Voor puzzels tot 1000 stukjes is een bord van ongeveer 76 × 53 cm voldoende. Kijk altijd op de doos naar de afmetingen van de afgebeelde puzzel, want die verschillen per merk.
Is een puzzelbord beter dan een puzzelmat?
Een puzzelbord is stijver, heeft een rand en meestal lades, dus je houdt meer overzicht. Een puzzelmat is goedkoper en rolt op. Puzzel je vaak of met grote puzzels, dan is een bord meestal de betere keuze. Puzzel je af en toe, dan is een mat genoeg.
Hoeveel lades moet een puzzelbord hebben?
Vier tot zes lades is voor de meeste puzzelaars genoeg. Met vier lades sorteer je op randstukjes en een paar kleurgroepen. Met zes lades kun je fijner verdelen.
Kan ik een half afgemaakte puzzel op een puzzelbord bewaren?
Ja, dat is een van de grootste voordelen. Leg de hoes eroverheen en zet het bord plat weg, bijvoorbeeld onder de bank of achter een kast. Zet het bord niet rechtop, want dan kunnen stukjes verschuiven.
Past een puzzel van 2000 stukjes op een puzzelbord?
Meestal niet. De meeste borden zijn gemaakt voor puzzels tot 1000 stukjes. Voor grotere puzzels heb je een groter bord, een puzzeltafel of een grote mat nodig.
Waarom is een kantelbaar puzzelbord prettiger?
Je kijkt er recht op en hoeft niet voorover te hangen. Dat is vooral prettig als je langere tijd puzzelt en last hebt van je nek of schouders. Je overzicht over de hele puzzel is ook beter.
Hoe maak ik een puzzelbord schoon?
Veeg het vilt af met een droge doek of stofrol en haal stof tussen de stukjes weg met een zachte kwast. Gebruik geen water op vilt, want dat trekt erin en laat vlekken achter.
Puzzelen op een eigen puzzelbord
Puzzel je graag en vaak, en wil je een bord dat meebeweegt met jou? Het verstelbare puzzelbord van AYOO kantelt in vijf standen, heeft vier lades, een vilten ondergrond en een beschermhoes. Liever een bord dat je zelf draait? Dan is het draaibare puzzelbord met draaischijf van 360° en zes lades iets voor je. Beide kosten € 89,95, zijn bedoeld voor puzzels tot 1000 stukjes en worden gratis verzonden.