Een vilten prikbord maak je door een laag vilt strak over een stevige plaat te spannen en die aan de muur te hangen. Je kiest vilt van 3 tot 5 millimeter dik, een plaat die speldjes iets laat insteken, en een rustige kleur. Met schaar, nietmachine of lijm ben je in een middag klaar.
Een vilten prikbord is zachter en rustiger dan een kurken bord. Het dempt geluid, het past bij elke kleur en je kunt er foto’s, ansichtkaarten en briefjes op prikken zonder dat er een lelijk gat in een kurkrandje blijft. In dit artikel lees je welk vilt je kiest, welke ondergrond werkt en hoe je een vilten prikbord stap voor stap maakt en versiert. Meer over het materiaal zelf lees je in onze gids over vilten, een van de onderwerpen binnen macramé, weven en textiel.
Kort samengevat
- Een vilten prikbord bestaat uit drie lagen: een plaat, eventueel een dunne vulling, en vilt van 3 tot 5 mm dik.
- Kies wolvilt of een wolmengsel voor het mooiste resultaat. Dun synthetisch vilt houdt speldjes minder stevig vast.
- Span het vilt strak en vouw de randen aan de achterkant weg met nietjes of lijm.
- Maak een prikbord van losse tegels als je niet een heel bord op maat wilt maken.
- Versier je bord met naaldgevilte vormen of vilten bloemen, of laat het gewoon effen.
Waarom vilt goed werkt voor een prikbord
Vilt is een niet-geweven textiel. Volgens de Nederlandse Wikipedia haken de wolvezels in elkaar door hun schubben, waarna warmte, vocht en wrijving ze steeds dichter op elkaar duwen. Het resultaat is een dichte, stevige stof zonder draad- of weefrichting. Dat maakt vilt voor een prikbord om drie redenen bruikbaar.
Het is dik en veerkrachtig. Een speldje gaat erin, de vezels sluiten zich er weer omheen en het speldje blijft staan. Bij een vilten prikbord van een paar millimeter dikte houdt een gewone punaise een ansichtkaart zonder moeite vast.
Het is rustig voor de ogen. Een prikbord hangt vaak in een werkhoek, een gang of een kinderkamer. Een effen vilten vlak in grijs, zand of donkergroen geeft een kalme achtergrond, terwijl kurk altijd bruin is en een prikbord van plastic al snel goedkoop oogt.
Het dempt geluid. In een kale ruimte met harde muren merk je dat een vilten wandpaneel de echo iets vermindert. Een enkel vilten prikbord doet dat in het klein. Wil je een heel vlak of meerdere vlakken, kijk dan eens naar vilten wandpanelen.
Vilt is overigens geen nieuwe uitvinding. Het is waarschijnlijk de oudste textielvorm die de mens kent. De oudste bewaarde resten komen uit Anatolië en zijn zo’n 8.500 jaar oud, volgens dezelfde pagina. Je prikbord staat dus in een lange traditie.
Welk vilt kies je voor een vilten prikbord?
Niet alle vilt is geschikt. Een vilten prikbord vraagt om een stof die dik genoeg is om speldjes vast te houden en strak genoeg om niet te rekken. Let op deze punten.
Dikte
Voor een vilten prikbord is 3 tot 5 millimeter een goede richtwaarde. Vilt van 1 millimeter, zoals je dat in knutselpakketten vindt, is te dun: de speldjes prikken dan door tot op de plaat. Vilt van 10 millimeter is mooi en zacht, maar duur en moeilijk strak te spannen.
Wolvilt of synthetisch vilt
Wolvilt is gemaakt van wolvezels en voelt dichter en warmer aan. Het veert goed terug en houdt speldjes stevig vast. Synthetisch vilt kan industrieel met naalden worden gemaakt, want naaldvilten werkt volgens de Nederlandse Wikipedia ook met synthetische vezels. Het is meestal goedkoper, kleurt in meer tinten en is makkelijk te verwerken, maar het kan sneller pluizen en gaat bij herhaald prikken eerder gaatjes tonen. Een mengsel van wol en synthetisch is een prima middenweg.
Kleur en effen of gemêleerd
Kies voor een vilten prikbord liever een gemêleerde tint dan een felle kleur. Gemêleerd grijs en zand laten kleine ongelijkheden en speldgaatjes minder zien. Zwart en donkerblauw tonen stof en haren. Een lichte kleur is mooi, maar laat vlekken van vingers sneller zien.
Rol, vel of tegel
Vilt koop je als vel, als rol per meter of als vooraf gesneden tegel. Voor een bord tot 50 × 70 cm is een vel genoeg. Voor een groot bord koop je vilt per meter, zodat je zonder naad kunt werken. Tegels van 30 × 30 cm geven je een raster van losse vlakken, handig als je de indeling wilt kunnen veranderen.
Wat heb je nodig om een vilten prikbord te maken?
Een vilten prikbord maken vraagt weinig gereedschap. Je hebt nodig:
- Een plaat als ondergrond. MDF van 6 tot 9 mm, een multiplexplaat, een stuk hardboard of een oud schilderspaneel. Kurk of een bestaand prikbord mag ook, dan span je het vilt eroverheen.
- Vilt dat minimaal 5 cm groter is dan de plaat aan alle kanten.
- Een vulling als je een zachter bord wilt: dun polyestervulling, een laag molton of een stuk dunne isolatiefolie.
- Een nietmachine (handtacker) of textiellijm en een lijmspuit.
- Een scherpe schaar of een rolmes met snijmat.
- Een liniaal, potlood en een stuk textielkrijt of een stift.
- Ophangsysteem: twee ringetjes of een zaagtandhanger en schroef en plug voor de muur.
Heb je geen zin om te zagen? Koop de plaat dan op maat bij de bouwmarkt, vaak zagen ze hem tegen een kleine vergoeding gratis op de gewenste afmeting. Zo houd je rechte randen en een bord dat netjes aansluit.
Vilten prikbord maken in 5 stappen
Stap 1 van 5
Stap 1: meet en snijd de plaat
Bepaal eerst waar het vilten prikbord komt te hangen en hoe groot het moet worden. Een bord van 40 × 60 cm past boven een bureau, een bord van 60 × 90 cm vult een muurdeel. Meet het vlak na met een liniaal en zet de maten op de plaat. Laat de plaat zagen of zaag hem zelf met een decoupeerzaag of handzaag, en schuur de randen licht met fijn schuurpapier.
Rond de hoeken een beetje af. Scherpe hoeken geven bij het spannen van het vilt een knik en worden later vies.
Stap 2 van 5
Stap 2: snijd het vilt op maat
Leg de plaat op het vilt en teken de omtrek met potlood. Voeg aan alle kanten 5 cm toe voor de omslag aan de achterkant. Knip het vilt met een scherpe schaar, in lange rechte knippen. Een rolmes en een liniaal geven een nog rechtere rand.
Gebruik je vulling? Knip die precies op het formaat van de plaat zelf, niet groter. Dan heb je geen extra dikte langs de rand.
Stap 3 van 5
Stap 3: leg de lagen op elkaar
Leg het vilt met de mooie kant naar beneden op een schone tafel. Leg de vulling erop en daarna de plaat, met de gladde kant naar het vilt. Controleer of de plaat in het midden ligt en of het vilt aan alle kanten even ver uitsteekt.
Stap 4 van 5
Stap 4: span het vilt en zet het vast
Begin in het midden van een lange zijde. Trek het vilt strak over de rand en nietje het vast aan de achterkant, ongeveer 1 cm van de rand. Draai het bord om en doe hetzelfde in het midden van de tegenoverliggende zijde. Trek daarbij stevig, maar niet zo hard dat het vilt scheef rekt.
Werk daarna naar de hoeken toe: eerst één kant, dan de overkant, daarna de korte zijden. Nietjes om de 3 tot 4 cm is genoeg. Bij de hoeken vouw je het vilt als een cadeaupapier: eerst de zijkanten naar binnen, dan de bovenkant eroverheen. Zo komt er geen opstaande plooi aan de voorkant.
Wil je geen nietjes gebruiken? Kleef de randen dan met textiellijm. Gebruik die spaarzaam, anders trekt de lijm door het vilt heen. Laat het goed drogen, volgens de gebruiksaanwijzing van de lijm.
Stap 5 van 5
Stap 5: maak het ophangsysteem en hang het op
Bevestig aan de achterkant twee ringetjes op ongeveer een derde van de bovenkant, of een zaagtandhanger in het midden. Bij een bord tot 60 × 90 cm is dat meestal voldoende. Een zwaarder bord vraagt om twee bevestigingen op de muur.
Boor twee gaten, plaats pluggen en schroef het bord eraan. Leg een waterpas op de bovenkant. Staat hij scheef, dan zie je dat meteen als je er foto’s op prikt.
Een vilten prikbord versieren
Een effen vilten prikbord is mooi, maar je kunt er veel mee. Een paar ideeën, van simpel naar uitdagend.
Randen en lijnen. Naai of lijm een smalle strook vilt in een andere kleur langs de rand. Dat geeft het bord een lijst zonder dat je een houten lijst hoeft te kopen.
Vakken. Een raster van smalle linten of vilten stroken, met een naald en draad vastgezet, verdeelt het bord in plekken voor weekplanning, foto’s en ideeën, en geeft houvast als je veel op het bord zet.
Naaldgevilte vormen. Met naaldvilten maak je vormen direct op het bord: een wolk, een berg, een stip, een letter. Meer over die techniek lees je in onze gids over naaldvilten. Een 38-gauge sternaald is volgens Lovecrafts een goede allrounder om mee te beginnen, en je werkt op een foampad. Vingerbeschermers (van leer of siliconen) horen volgens Feltify vanaf de eerste keer bij je gereedschap. Leg het bord daarom plat op een stevige tafel met een foam eronder, zodat de naald niet in de tafel prikt.
Vilten bloemen. Een paar vilten bloemen als speldjes geven je bord kleur. Je kunt ze ook als speldkop gebruiken: een gevilte bloem met een speld erdoor houdt een kaart vast en is meteen decoratie.
Meerdere tegels. Maak drie of vier kleinere vilten tegels in verschillende tinten en hang ze met een paar centimeter ertussen. Het geeft een rustig patroon en je kunt een tegel vervangen als hij vol zit.
Waar let je op bij het gebruik?
Een vilten prikbord is gevoelig voor een paar dingen.
Gebruik platte of ronde speldjes met een korte punt. Een lange punaise prikt te diep en trekt bij het eruit halen vezels mee. Een speld met een kop van glas of metaal of een gewoon kopspeldje werkt het best.
Houd het uit de zon. Wolvilt kan door direct zonlicht vervagen, vooral in donkere tinten. Hang het bord dus liever niet pal voor een zuidraam.
Verwijder pluisjes met een plakrol. Een lintroller haalt stof en haren in een paar seconden weg. Borstel eventueel licht over het vilt met een zachte kledingborstel.
Vlekken weghalen. Dep een vlek voorzichtig met een licht vochtige doek. Wrijf niet, want nat vilt blijft vervilten: bij wrijven met water verdicht het materiaal op die plek en ontstaat een harde vlek. Bij wolvilt kun je dat voorkomen door niet te boenen.
Fouten bij het maken van een vilten prikbord
Een paar fouten zie je steeds terugkomen.
1. Te dun vilt. Dan prikken speldjes door tot de plaat en vallen ze eruit. Kies vilt van minimaal 3 mm of voeg een vullaag toe.
2. Het vilt niet strak spannen. Een slap stuk vilt vormt golven. Trek bij elk nietje stevig en werk in kruisvolgorde, zoals bij een schilderdoek.
3. Te weinig overmaat. Heb je minder dan 4 cm overlap, dan houden de nietjes het vilt niet vast. Reken liever 5 cm.
4. Een te zware plaat zonder goede ophanging. Een grote MDF-plaat is zwaar. Gebruik pluggen die bij je muur passen en twee ophangpunten.
5. Een vilten prikbord maken zonder het vilt eerst te strijken. Rimpels en vouwen uit de verpakking blijven zichtbaar. Strijk het vilt vooraf op lage stand met een vochtige doek ertussen, of laat het een nacht hangen.
Veelgestelde vragen over een vilten prikbord
Hoe dik moet vilt zijn voor een vilten prikbord?
Voor een vilten prikbord is 3 tot 5 mm een goede richtwaarde. Dunner vilt houdt speldjes slecht vast. Dikker vilt is mooi, maar duurder en lastiger strak te spannen.
Kan ik een vilten prikbord maken zonder zagen?
Ja. Gebruik een bestaand kurkbord, een schilderspaneel of een plaat die de bouwmarkt op maat voor je zaagt. Dan span je het vilt eroverheen en hoef je zelf niet te zagen.
Welke ondergrond werkt het best voor een vilten prikbord?
MDF of multiplex van 6 tot 9 mm is stevig, vlak en gemakkelijk te hangen. Een kurkplaat eronder maakt het bord zachter, zodat speldjes dieper kunnen. Zonder die laag werkt het ook, maar dan moet het vilt dikker zijn.
Welke speldjes gebruik je op een vilten prikbord?
Gewone kopspeldjes of kleine punaises met een korte punt. Een lange punaise prikt door het vilt en laat grotere gaatjes achter.
Kun je een vilten prikbord wassen?
Niet in de wasmachine. Het bord bevat een plaat, en wolvilt kan krimpen en verder vervilten bij warm water en wrijving. Dep vlekken met een licht vochtige doek en verwijder stof met een plakrol.
Is een vilten prikbord beter dan een kurken prikbord?
Dat hangt af van wat je wilt. Vilt is zachter, rustiger voor het oog en in veel kleuren verkrijgbaar. Kurk is harder, houdt zwaardere dingen goed vast en is goedkoper. Voor foto’s en ansichtkaarten in een woonkamer of werkhoek is een vilten prikbord meestal mooier.
Hoe maak ik een vilten prikbord zonder nietmachine?
Plak de randen met textiellijm of dubbelzijdig tape aan de achterkant van de plaat. Houd het vilt strak terwijl de lijm droogt en leg er een gewicht op of gebruik klemmen.
Kun je een vilten prikbord ook zelf vilten?
Ja. Met nat vilten maak je zelf een vel van wol, dat je op een plaat spant. Dat kost meer tijd, maar geeft je vrijheid in kleur en structuur. Lees er meer over in onze uitleg over nat vilten.
Verder lezen
Een vilten prikbord is een mooie eerste stap in vilten. Wil je meer weten over het materiaal, de technieken en wat je ermee kunt maken, lees dan verder in deze artikelen.