Wol stof: soorten, eigenschappen en waar je op let bij het kopen

Wol stof is stof die geweven, gebreid of gevilt is van wolvezels. Het is warm, veerkrachtig en neemt vocht op zonder meteen nat aan te voelen, en daarom wordt het gebruikt voor jassen, rokken, dekens en vilten knutselwerk. Bij het kopen let je op het soort (geweven, gevilt of gebreid), het gewicht in gram per vierkante meter, het percentage wol in de samenstelling en het wasadvies.

Wie met wol gaat naaien, ontdekt snel dat er veel soorten zijn onder de naam wol stof. Een dikke tweed voor een jas is iets anders dan een zachte merinoflanel voor een blouse of een gevilte plaat voor een knutselproject. Op deze pagina leggen we uit wat de verschillen zijn, wat de eigenschappen van wol zijn en waar je op let. Zoek je garen om te breien of haken, kijk dan bij wol kopen. Voor de overige onderwerpen kijk je op de pagina over haken en breien.

Wat is wol stof?

Wol is de vezel van schapen, en soms van andere dieren zoals geiten of alpaca’s. Uit die vezel maak je een garen, en uit het garen een stof. Dat kan op drie manieren:

• Geweven: garens kruisen elkaar haaks, zoals bij tweed of gabardine.
• Gebreid: een stof van lussen, zoals wolfleece of tricot.
• Gevilt: de vezels zijn zonder weven aan elkaar gehecht door vocht, warmte en beweging. Dit heet vilt of vilten wol.

De opbouw bepaalt hoe de stof valt, hoe warm hij is en waar je hem voor gebruikt.

Eigenschappen van wol

Wol heeft een paar eigenschappen die andere vezels niet hebben. Wikipedia beschrijft in het artikel over wol de belangrijkste.

• Isolerend. De vezel heeft een natuurlijke golf, een krul. Daardoor houdt wollen stof lucht vast en dus warmte. Wol wordt ook gebruikt in warme gebieden, omdat het tegen overdag hitte en ’s nachts kou beschermt.
• Vochtopnemend. Wolvezels nemen makkelijk vocht op, tot bijna een derde van hun gewicht aan water, zonder dat het meteen nat aanvoelt.
• Vilt. Door beweging en vocht haken de schubbetjes op de vezel in elkaar. Dat heet vilten. Het is een nadeel als je een wollen trui te heet wast, en een voordeel als je vilt wilt maken.
• Veerkrachtig. Een gekreukelde wollen stof trekt vaak vanzelf glad.

Soorten wollen stof

Tweed

Een stevige, gestructureerde stof met een ruw oppervlak, vaak met vlekjes van verschillende kleuren. Wikipedia noemt Harris Tweed als bekend voorbeeld van een streekgebonden wollen stof. Tweed wordt gebruikt voor jassen, blazers en rokken.

Loden

Een gewalkte, dichte wollen stof die waterafstotend is. Wikipedia noemt loden als een bekende gewalkte wollen stof. Vooral populair voor jassen en capes.

Vilt

Geen geweven stof, maar een plaat van aan elkaar gevilte wolvezels. Wikipedia beschrijft vilt als een stof die gemaakt wordt door vilten van de vezels, en gebruikt voor onder meer geluiddempende bekleding. Voor knutselen is het het makkelijkst te verwerken stof, omdat de randen niet rafelen.

Flanel

Een zachte, geruwde wollen of katoenen stof. Wollen flanel is licht, warm en drapeert mooi. Voor overhemden, rokken en lichte jasjes.

Gabardine en kamgaren

Kamgaren is een glad, sterk garen van lange vezels die gekamd zijn, waardoor de stof glad en strak wordt. Wikipedia beschrijft deze als worsted. Een gladde wollen stof, goed voor pakken en pantalons.

Merinowol

Merino komt van een bepaald schapenras met heel fijne vezels. Volgens Wikipedia is merino de fijnste wol en ligt de vezeldikte tussen ongeveer 12 en 24 micron, waarbij de fijnste soorten onder de 15,5 micron liggen. Fijne vezels prikken minder, dus merinostof is geschikt voor kleding die op de huid draagt. Meer over merino lees je bij merino wol.

Gekookte wol

Gebreide wol die licht gevilt is. Het resultaat is een dichte, soepele stof die nauwelijks rafelt en goed isoleert. Populair voor jasjes en mutsen.

Bouclé

Een stof met lusjes in het oppervlak, waardoor een ruwe textuur ontstaat. Mooi voor een jasje of jurk, lastiger te verwerken.

Wol stof kopen: waar let je op?

Bij het kopen van wol stof zijn er een paar dingen die je bij andere stoffen minder tegenkomt.

1. Het wolpercentage. Zuiver wol, of een mengsel met polyester, viscose of nylon. Een mengsel is vaak goedkoper en sterker, maar heeft minder van de eigenschappen van wol.
2. Het gewicht. In gram per vierkante meter. Lichte stof (150 tot 250 g) is voor blouses en rokken, middelzwaar (250 tot 350 g) voor broeken en jurken, zwaar (350 g en meer) voor jassen. Dit zijn richtwaarden uit de naaipraktijk.
3. De breedte. Wollen stof is vaak 140 tot 150 cm breed. Reken je lengte daarop.
4. Het wasadvies. Veel wollen stof is alleen te stomen of chemisch te reinigen, maar sommige soorten kunnen op wolwas in de machine.
5. Het uiterlijk. Bekijk de stof in het daglicht. Een dikke tweed kan er op een foto anders uitzien dan in het echt.
6. De hand. Voel hoe de stof valt en of hij prikt. Dat kan alleen in de winkel of met een stalen.

Bestel je online, vraag dan een stalen aan. Dat kost weinig en voorkomt een misser. Voor het kopen van wol voor kleding geldt hetzelfde als voor garen: een winkel die goede informatie geeft, is te vertrouwen. Voor het kiezen van winkels lees je ook onze pagina over een breiwinkel.

Wol stof verwerken

Wol is prettig om mee te werken, maar vraagt wat voorbereiding.

• Voorwassen of stomen. Stoom de stof met een stoomstrijkijzer en een vochtige doek, zodat hij vooraf krimpt. Bij sommige stoffen is voorwassen verstandig, maar volg het advies van de verkoper.
• Gebruik een goede naald. Een universele naald, maat 80 tot 90, is genoeg voor de meeste wol. Bij dikke tweed een maat 100.
• Knip met een scherpe schaar. Een snijmat en rolmes werken goed, maar let op de draad.
• Rafelrand afwerken. Geweven wol rafelt. Gebruik een zigzagsteek of een lockmachine.
• Strijk met stoom. Gebruik een persdoek, zodat de stof niet glimt.

Daarnaast helpt het om voor je naait een proeflapje te maken, zodat je weet hoe de stof zich gedraagt.

Verzorging van wol stof

• Hang je jas of rok op een goede hanger. Wol herstelt van kreuken als je hem laat hangen.
• Borstel de stof. Een kledingborstel haalt stof en haren weg.
• Was alleen als het moet. Wol hoeft minder vaak gewassen te worden dan katoen.
• Gebruik wolwasmiddel en een koud of lauw programma als de stof wasbaar is.
• Laat plat drogen. Hang wol niet nat op, want hij rekt uit.
• Berg het op met cederhout of lavendel. Het houdt motten weg.

Wol stof en breiwol: wat is het verband?

Wol stof en garen komen uit dezelfde vezel. Het verschil zit in de verwerking. Garen gebruik je om te breien of te haken, stof om te naaien. Een paar types garen komen overeen met types stof: kamgaren is de gladde, sterke variant, en wollen garen de zachte, bolle variant. Voor breiwerk zijn zachte garens populair, zoals sokkenwol en merino wol. Meer over garens in het algemeen staat bij garen.

Wol stof kopen op meter of als coupon

Wie wol stof kopen wil, komt twee verkoopvormen tegen: per meter van de rol, of als coupon. Een coupon is een restant, meestal tot ongeveer twee meter, vaak met korting. Voor een kussenhoes of een kleine tas is dat genoeg. Voor een jas of rok heb je meer nodig en koop je beter per meter.

Reken vooraf uit hoeveel je nodig hebt. Meet de patroondelen, tel de stofbreedte erbij en neem altijd iets extra voor krimp en foutjes. Wol stof is vaak 140 tot 150 centimeter breed, maar dat verschilt per kwaliteit. Vraag het bij de verkoper, want de breedte bepaalt of je patroondelen naast elkaar passen.

• Vraag naar de samenstelling. Zuivere wol voelt anders dan een mengsel met polyester of viscose.
• Vraag naar het gewicht. Dun wol stof valt soepel, dik stof is warm en stevig.
• Vraag een stukje stof. Een staaltje laat je voelen en testen voordat je meters bestelt.

Wol fleece stof en andere varianten

Je ziet ook wol fleece stof in winkels. Dat is een zachte, pluizige stof die op wol lijkt, maar vaak van synthetische vezels is gemaakt. Echte wol komt van schapen en heeft andere eigenschappen: warmte, ademend vermogen en vochtregulatie. Fleece is licht, goedkoper en wast makkelijk, maar ademt minder.

Lees daarom altijd het etiket of de productomschrijving. Staat er alleen “wol look” of “wolachtig”, dan is het waarschijnlijk geen echte wol. Bij een stof die als wolfleece wordt verkocht, controleer je de samenstelling voordat je beslist.

Wil je liever zelf iets maken met de wol zelf in plaats van met stof? Lees dan de pagina over wol kopen, waar je ziet waar je op let bij garen voor breien en haken.

Voor welk project past welke wollen stof?

Niet elke wollen stof is geschikt voor elk project. Een paar voorbeelden helpen bij de keuze.

• Jas of mantel. Kies een dik, gevilt of gewalkt wol stof. Het is warm en rafelt minder.
• Rok of broek. Een middelzware stof met een goede val is prettig. Voeringstof zorgt dat de wol niet prikt.
• Sjaal of omslagdoek. Een dun, zacht wol stof is aangenamer op de huid dan een grof exemplaar.
• Kussens en plaids. Hier is slijtvastheid belangrijker dan zachtheid.
• Knutselwerk. Vilt en walkstof zijn handig voor kleine projecten, omdat de randen niet rafelen.

Was een stukje stof voordat je een heel project begint. Zo zie je of de stof krimpt, kleurt of pluist. Heb je geen staaltje, was dan een klein reststuk op dezelfde manier als het eindproduct. Dat voorkomt dat een genaaid kledingstuk na de eerste wasbeurt te klein is.

Veelgestelde vragen over wol stof

Verder lezen

Wil je meer weten over wol en garen? Deze pagina’s helpen verder:

• Wol kopen voor het juiste garen.
• Garen voor het overzicht van soorten.
• Merino wol voor de fijnste wol.
• Sokkenwol voor dun garen.
• Haken en breien: het overzicht.