Tekenen nijntje: zo teken je het konijntje van Dick Bruna

Tekenen nijntje begint met een eenvoudige vorm: een licht ovaal hoofd, twee lange rechte oren, twee kleine stippen als ogen en een klein kruisje als neus en mond. Het lijf is een eenvoudige vorm met een jurkje. De truc is niet wat je tekent, maar wat je weglaat. Er is geen schaduw, geen detail en elke lijn heeft één dikte.

Daarom is nijntje een mooie oefening voor beginners. Je leert dat een tekening met heel weinig lijnen toch een personage kan hebben. In dit artikel lees je hoe je het konijntje stap voor stap tekent, waarom de stijl van Dick Bruna zo werkt en hoe je zelf een figuur in die stijl bedenkt. Wil je eerst de basis op orde? Lees dan ons overzicht leren tekenen.

Wie bedacht nijntje en waar komt de stijl vandaan

De Utrechtse kunstenaar Dick Bruna bedacht nijntje in 1955. Volgens Wikipedia verzon hij de verhalen voor zijn zoontje Sierk, nadat ze samen een konijntje in de duinen bij Egmond aan Zee hadden gezien. De naam komt van konijntje, dat Sierk niet kon uitspreken. In de eerste jaren leek ze nog op een slap speelgoedkonijn. In 1963 was de vorm veranderd in het stijlvolle, strakke konijn dat we nu kennen.

De stijl past bij het werk van Bruna als grafisch ontwerper. Hij tekende ook meer dan 2.000 boekomslagen en meer dan honderd affiches voor de uitgeverij van zijn familie, en gebruikte altijd stevige lijnen, eenvoudige vlakken en heldere kleuren. Volgens een overzicht van zijn leven liet hij zich vooral inspireren door Henri Matisse en door de Nederlandse beweging De Stijl. De boekjes hebben op elke pagina één illustratie en vier regels tekst.

Waarom werkt deze stijl zo goed

Een nijntje-tekening lijkt eenvoudig, maar dat is bewuste eenvoud. Drie eigenschappen maken haar herkenbaar:

• Een dikke, egale zwarte lijn. De lijn is overal even dik en loopt rustig en zonder haakjes.
• Vlakke kleur. Binnen de lijn staan egale vlakken in een beperkt aantal heldere tinten: geel, rood, blauw, groen en bruin.
• Een heel simpel gezicht. Twee puntjes en een kruisje. Het gezicht lijkt bijna leeg, en juist daardoor kunnen kinderen en volwassenen er hun eigen gevoel in leggen.

Wie deze drie dingen begrijpt, kan elk dier in deze stijl tekenen. Het is de basis van vereenvoudigen: kies wat essentieel is en laat de rest weg.

Tekenen nijntje in zes stappen

Gebruik papier, een potlood, een zwarte fineliner van 0,8 tot 1 millimeter (of een dikke marker) en gekleurde stiften of potloden.

Stap 1: de basisvormen in potlood

Teken licht een ovaal hoofd, iets breder dan hoog. Daaronder een eenvoudig rechthoekig lijf in de vorm van een jurkje: smal bij de hals en breder naar beneden.

Stap 2: de oren

Teken twee lange, rechte oren die vanaf het hoofd omhoogstaan, met afgeronde toppen. Ze staan iets uit elkaar, bijna evenwijdig. Ze zijn ongeveer een keer zo lang als het hoofd.

Stap 3: het gezicht

Zet twee kleine ronde stippen als ogen, ver uit elkaar en laag in het hoofd. Het kruisje voor neus en mond komt iets lager, in het midden. Het is een klein ‘x’ dat bovenaan en onderaan wat doorloopt. Houd het klein en gebruik niet meer dan twee of drie lijntjes.

Stap 4: armen, benen en jurk

Teken twee korte, rechte armpjes, geen vingers. De benen zijn twee korte lijntjes met afgeronde voeten. Het jurkje is een vlak waarvan de onderkant licht uitloopt.

Stap 5: de lijn

Trek alles over met je dikke zwarte fineliner, in één gelijkmatige lijn, en gum het potlood weg. Zorg dat de lijn gesloten is, zodat je kunt inkleuren.

Stap 6: de kleur

Kleur met egale vlakken. Het konijn zelf blijft wit of heel licht. Kies voor de jurk een primaire kleur, bijvoorbeeld rood of blauw. Gebruik geen schaduw en geen verlopen. Elke kleur is één vlak.

In de stijl van Bruna andere dieren tekenen

Als je de stijl begrijpt, kun je hem toepassen op alles:

• Een kat: een rond hoofd met twee driehoekige oren en twee stippen als ogen.
• Een hond: een langwerpige snuit en hangende oren in één vlak. Meer over de vorm van een hond lees je bij tekenen hond.
• Een beer, een vogel, een varken: elk met drie of vier simpele vormen.
• Voorwerpen: een huis, een boom of een fiets.

Oefen met elk dier drie versies: een met een dikke lijn en vlakke kleuren, een met een dunne lijn en een met schaduw. Je ziet hoe sterk de eenvoud werkt.

Eigen personages bedenken

Als je liever iets maakt dat helemaal van jou is, bedenk dan een eigen figuur in dezelfde geest. Zo ga je te werk:

1. Kies een dier of voorwerp.
2. Reduceer het tot drie of vier vormen.
3. Geef het twee puntjes als ogen.
4. Kies twee of drie kleuren.
5. Teken het in een dikke zwarte lijn.

Het mooie is dat je met die aanpak heel snel een eigen stijl krijgt. Wie veel tekent, gebruikt vaak een vast formaat, bijvoorbeeld een vierkant van tien bij tien centimeter. Hoe je snel schetst en kiest, lees je in onze uitleg over schetsen.

Nijntje en auteursrecht

Nijntje is een beschermd personage. Volgens het artikel over Miffy zijn de rechten op het konijn bij Bruna’s pensioen in 2014 niet verkocht, en stapte Mercis BV namens Bruna in 2010 naar de rechter over een personage van Sanrio dat te veel op nijntje zou lijken. Voor jezelf nateken om te leren is prima. Wil je tekeningen delen als eigen werk, verkopen of op producten zetten, gebruik dan een eigen personage in de stijl. Dat is ook de eerlijke manier: leren van een meester, en daarna je eigen stem vinden. Dit is algemene informatie en geen juridisch advies.

Nijntje tekenen met kinderen

Een nijntje-tekening is bij uitstek geschikt om samen te doen, omdat de stappen kort zijn en niemand hoeft te kunnen schetsen. Zet een A4-vel en een dikke stift klaar en teken stap voor stap mee, zodat kinderen jouw tekening kunnen volgen. Praat tijdens het tekenen over wat je doet: eerst het hoofd, dan de oren. Zo leren kinderen dat een tekening uit vormen bestaat.

Laat kinderen daarna hun eigen dier bedenken. Een kind van vier tekent vaak een rond hoofd met twee puntjes, en dat is al heel dicht bij de Bruna-stijl. Kies kleuren samen: drie stiften is genoeg. Een kleurplaat maken van de lijnentekening is een leuk vervolg, want de egale vlakken laten zich goed inkleuren. Tijdens het kleuren oefenen kinderen ook binnen de lijntjes blijven.

Wat je van Bruna leert voor al je tekeningen

De les van Bruna is breder dan één konijn. Een goede tekening hoeft niet druk te zijn: een duidelijke vorm, een heldere lijn en een bewuste kleurkeuze zijn genoeg. Bij elke tekening kun je jezelf afvragen wat je kunt weglaten zonder dat het onderwerp verdwijnt. Dat helpt bij portretten, dieren en landschappen, en het maakt je tekeningen leesbaarder.

Een oefening die dat goed laat zien: teken een voorwerp, bijvoorbeeld een plant, vijf keer. De eerste keer zo gedetailleerd mogelijk, daarna telkens met minder lijnen, tot er een versie in de stijl van Bruna overblijft. De laatste versie is vaak de sterkste.

Schattig tekenen en nijntje

Nijntje hoort bij de schattige tekeningen, maar werkt anders dan de Japanse kawaii-stijl. Kawaii gebruikt pasteltinten, glanzende ogen en blosjes. Bruna werkt met zwarte lijnen, heldere kleuren en puntjes als ogen. Het principe is gelijk: eenvoud en een klein gezicht. Meer over het schattige principe lees je bij tekenen schattig. Wil je de tekening laten inkleuren door kinderen of vrienden, print hem dan als kleurplaat. Voor volwassenen is er een heel aanbod, te lezen bij kleurboeken voor volwassenen.

Veelgemaakte fouten bij nijntje tekenen

• Te veel lijnen in het gezicht. Twee stippen en een kruisje zijn genoeg.
• Een dunne of wisselende lijn. De lijn moet overal even dik zijn.
• Schaduw toevoegen. Dat past niet bij de stijl.
• Te ronde oren. Ze zijn lang en recht met afgeronde toppen.
• Een te grote mond. Bruna houdt hem minimaal.
• Te veel kleuren. Kies twee of drie vlakken.

Veelgestelde vragen over tekenen nijntje

Verder lezen