Knutselen herfst: 12 ideeën met bladeren, kastanjes en dennenappels

Knutselen herfst doe je met wat je buiten vindt: bladeren, kastanjes, eikels, dennenappels en takjes, aangevuld met papier, touw en lijm. Je neemt een tas mee op een wandeling, legt thuis alles te drogen en maakt er in een middag een krans, een dier of een lantaarn van. Hieronder staan twaalf ideeën met materialen en stappen, en de veiligheidsregels voor kinderen.

Knutselen herfst is het fijnste seizoen om te knutselen, omdat het materiaal gratis op straat ligt en de kleuren al klaar zijn. Je hoeft niets te verven: rood, geel en bruin zitten in de bladeren zelf. Wil je eerst een breder overzicht van materialen en technieken, lees dan de gids over knutselen.

Spullen verzamelen voor knutselen herfst

Een goede middag knutselen herfst begint buiten. Neem een tas of mandje mee en let op de volgende dingen:

• Bladeren: kies bladeren die nog soepel zijn, van esdoorn, eik, beuk en kastanje. Natte bladeren scheuren en schimmelen.
• Kastanjes en eikels: raap ze op in het begin van de herfst, als ze nog glimmen.
• Dennenappels: open appels zijn droog en mooi, gesloten appels liggen vaak nog vol hars.
• Takjes en bast: gebruik wat al op de grond ligt. Breek geen takken van levende bomen.
• Paddenstoelen: laat ze staan. Ze zijn kwetsbaar en sommige zijn giftig.

Leg je schatten thuis een paar dagen op een krant in een droge ruimte. Insecten kruipen er soms nog uit, dus bewaar ze niet in je slaapkamer. Plat drogen van bladeren kost een tot twee weken tussen kranten onder een stapel boeken. Dat is een richtwaarde.

Veilig knutselen herfst met kinderen

Knutselen herfst is veilig als je een paar punten in de gaten houdt.

Kastanjes zijn niet eetbaar. De kastanjes van de witte paardenkastanje smaken bitter en bevatten aesculine, waardoor je er ziek van kunt worden. Voor knutselen herfst geldt dat dus ook. Dat schrijft MAX Vandaag. Het gaat om maag- en darmklachten, en bij grote hoeveelheden om ernstigere verschijnselen. De eetbare tamme kastanjes zijn een ander soort. Zeg het kinderen vooraf: we knutselen ermee, we eten ze niet.

Kleine onderdelen. Kastanjes, eikels, kleine takjes en wiebelogen zijn klein. De NVWA waarschuwt dat kleine onderdelen bij kinderen onder 3 jaar tot verslikking of verstikking kunnen leiden, zie de uitleg over speelgoed voor kinderen onder 3 jaar. Knutsel met peuters daarom alleen met grote bladeren en in je eigen aanwezigheid, en laat ze geen eikels of kastanjes in de buurt van hun mond hebben.

Gereedschap. Een kinderschaar is genoeg voor bladeren en papier. Prikken in kastanjes doe jij met een els of priem. Een lijmpistool is voor volwassenen.

Hygiëne. Was de handen na het verzamelen en na het knutselen. Bladeren van de grond kunnen vuil zijn.

Twaalf ideeën voor knutselen herfst

1. Bladkrans op een papieren bord

Materiaal: een karton of papieren bord, bladeren, witte lijm.

1. Knip het midden uit het bord, zodat een ring overblijft.
2. Smeer een laagje lijm op de ring.
3. Plak de bladeren in lagen over elkaar, met de punten naar buiten.
4. Laat het een nacht drogen en hang de krans aan een touwtje op.

Voor knutselen herfst met kleine kinderen is dit een geschikt eerste project. Meer ideeën vind je bij knutselen met kinderen.

2. Bladafdrukken met verf

Materiaal: een vers blad, plakkaatverf, een kwast en papier.

1. Leg het blad met de nerven naar boven op een krant.
2. Verf de onderkant dun in.
3. Druk het blad op papier, strijk met een doek over de achterkant.
4. Trek het blad voorzichtig weg.

De nerven komen duidelijk terug. Snijd het papier naderhand in een kaart.

3. Egel van een kastanje

Materiaal: een kastanje, bruin papier of klei, prikkers of dennennaalden, lijm. Prik met een els of priem gaatjes, steek er prikkers in en plak ogen en een snuit op. Zie voor uitgewerkte dieren knutselen met kastanjes.

4. Uiltje van een dennenappel

Materiaal: een gesloten dennenappel, bruin en wit papier, lijm. Een uil is bij knutselen herfst een favoriet.

1. Knip twee grote ogen van wit papier en twee kleine van bruin.
2. Plak ze bovenaan de dennenappel tussen de schubben.
3. Knip een snavel van oranje papier en plak hem eronder.
4. Voeg twee vleugels van bladeren toe.

5. Lantaarn van bladeren

Materiaal: een glazen pot, witte lijm met een beetje water, bladeren.

1. Strijk een dun laagje lijm op het glas.
2. Druk bladeren plat tegen het glas.
3. Strijk er nog een laagje lijm overheen en laat het drogen.
4. Zet een ledlichtje in de pot.

Gebruik geen echte kaars bij droge bladeren. Ze zijn brandbaar.

6. Herfstkrans van takjes

Materiaal: flexibele takken, bloemendraad, droge bladeren, eikels, lint.

1. Buig takken tot een ring en bind ze met draad vast.
2. Steek bladeren en eikels in de ring.
3. Bind een lint onderaan en hang de krans.

Dit is bij knutselen herfst een mooi project voor volwassenen. Voor knutselen volwassenen herfst en decoratie kun je kleuren op elkaar afstemmen: bijvoorbeeld koper, bruin en crème.

7. Eikelhoedjes als kleine figuurtjes

Materiaal: eikels met hoedje, klei of kralen, lijm. Plak een hoedje op een klein kleibolletje en teken met een stift een gezichtje. Let op: deze figuurtjes zijn klein en niet voor jonge kinderen.

8. Mobiel van bladeren

Materiaal: takje, touw, bladeren, een paperclip.

1. Knoop touwtjes aan een takje op verschillende hoogtes.
2. Maak aan elk touwtje een blad vast met een paperclip.
3. Hang het takje in een raam.

9. Paddenstoel van een wc-rol

Materiaal: een wc-rol, rood papier, witte stippen, lijm. Plak rood papier om een rol, voeg stippen toe en knip een hoed van een papieren bord. Meer bij knutselen met wc-rollen.

10. Herfstkaarten van bladeren en papier

Materiaal: karton, gedroogde bladeren, lijm. Plak een blad op een kaart en schrijf er een tekst bij. Een strookje touw geeft een rustige afwerking. Zie ook knutselen met papier.

11. Windlicht van papier met bladpatroon

Materiaal: een bruine papieren zak, schaar, ledlicht. Knip bladvormen in de zak en zet het ledlicht erin. Dit is een rustig project voor oudere kinderen, bijvoorbeeld bij knutselen 8 tot 12 jaar.

12. Herfstverhaal met een dioramadoos

Materiaal: een schoenendoos, takjes, bladeren, klei. Maak een bosje in de doos, met mos, takjes en een kastanjedier erin. Het is een project voor meerdere middagen.

Knutselen herfst met volwassenen

Voor knutselen volwassenen herfst past decoratie: een krans, een tafelstuk, een lantaarn en kaarten. Een tafelstuk maak je van een lage schaal met dennenappels, kastanjes, droge bladeren en een ledkaars. Kies drie kleuren en herhaal ze. Hang bladeren aan een draad voor een slinger langs het raam.

Wil je de herfstdecoratie laten doorlopen tot december? Kijk dan bij knutselen voor volwassenen met kerst.

Tips voor knutselen herfst met natuurmateriaal

1. Droog eerst, plak later: natte bladeren schimmelen onder lijm.
2. Werk met witte lijm: een lijmpistool wordt heet en kan brandwonden geven.
3. Test een blad: niet elk blad plakt even goed. Kies stevige bladeren zoals eik of esdoorn voor kransen.
4. Gebruik wat je hebt: een kleine voorraad is genoeg.
5. Bewaar spullen droog: in een kartonnen doos, niet in plastic.
6. Ruim op: composteer bladeren en takken buiten.

Een middag knutselen herfst plannen

Knutselen herfst werkt het best als je de middag in drie delen splitst: buiten verzamelen, binnen voorbereiden en daarna maken. Zo ziet het eruit voor een gezin met kinderen van 5 tot 10 jaar.

1. Wandeling van een uur (verzamelen). Geef elk kind een tas en een kleine opdracht, bijvoorbeeld vijf verschillende bladeren, drie dennenappels en zoveel kastanjes als in een hand passen. Raap alleen op wat op de grond ligt.
2. Aankomst (dertig minuten). Leg alles op krantenpapier. Sorteer op soort. Was de handen. Kastanjes die zwart of beschimmeld zijn, gaan weg.
3. Maken (een tot anderhalf uur). Kies een of twee ideeën uit de lijst hierboven en begin met het eenvoudigste.
4. Opruimen en bewaren. Wat te vochtig is, droog je op krantenpapier. De rest gaat in een kartonnen doos.

Een eenvoudige regel bij knutselen herfst: maak niet meer dan je kunt afmaken. Een krans en een dier zijn genoeg voor één middag. Laat de rest liggen voor een regenachtige zondag.

Knutselen herfst met een groep of bij een kinderfeestje

Wie een groep kinderen heeft, bereidt de materialen vooraf voor. Leg per kind een bakje met bladeren, een schaar en lijm klaar, en maak een proefexemplaar. Kies projecten die in een half uur af zijn, zoals een bladafdruk of een bladkrans op een bord. Laat de lijm drogen terwijl de kinderen iets anders doen. Zo voorkom je dat werkstukken kapot gaan bij het meenemen. Zet de naam van elk kind op de achterkant.

Veelgemaakte fouten bij knutselen herfst

Een paar fouten komen steeds terug en zijn makkelijk te voorkomen.

• Natte bladeren gebruiken: ze scheuren en schimmelen. Droog ze eerst een tot twee weken tussen kranten.
• Te veel lijm: een dik laagje weekt het blad en het gaat golven. Gebruik een dun laagje en druk goed aan.
• Ongewassen kastanjes: haal ze eerst door een bak water en droog ze af. Dat verwijdert vuil.
• Te klein materiaal bij jonge kinderen: gebruik voor peuters grote bladeren en laat kleine onderdelen weg.
• Geen proefstuk: plak eerst één blad om te zien hoe het zich gedraagt.
• Echte kaarsen bij droge natuurmaterialen: kies ledlicht. Droge bladeren en takken zijn brandbaar.

Een laatste tip is om foto’s te maken van wat je gemaakt hebt, omdat natuurmateriaal na een paar weken verdroogt of kleurt. Zo bewaar je het resultaat van elk jaar. Wie deze punten in de gaten houdt, heeft aan knutselen herfst veel plezier, en het resultaat blijft langer mooi. Een krans van gedroogde bladeren hangt zo een paar weken in huis, tot de eerste bladeren van het najaar echt los gaan zitten.

Veelgestelde vragen over knutselen herfst

Verder lezen