Knutselen met kastanjes: 10 dieren en figuurtjes met stappen en veiligheidstips

Knutselen met kastanjes doe je met een kastanje, een els of priem om gaatjes te prikken, prikkers of takjes als poten en wat lijm of klei voor ogen en snuit. Je prikt eerst een gaatje, steekt er een prikker in en bouwt zo een egel, een spin of een uil. De kastanjes zijn niet eetbaar: zeg dat vooraf tegen kinderen en laat ze niet in de mond stoppen.

In oktober en november liggen kastanjes overal onder de bomen. Ze zijn glad, bruin en glanzend en lenen zich goed voor kleine dieren. Een middag knutselen met kastanjes is gratis, en je kunt het combineren met een wandeling. Een breder overzicht van herfstideeën staat bij knutselen in de herfst. Algemene technieken en materialen lees je in de gids knutselen.

Veiligheid bij knutselen met kastanjes

Knutselen met kastanjes is veilig als je drie dingen in de gaten houdt.

Niet eetbaar. De kastanjes van de witte paardenkastanje smaken bitter en bevatten aesculine, waardoor je er ziek van kunt worden. Dat schrijft MAX Vandaag: het kan maag- en darmklachten veroorzaken, en bij grote hoeveelheden ernstiger verschijnselen. De eetbare tamme kastanjes zijn een ander soort en hebben stekeligere bolsters. Bij knutselen met kastanjes gebruik je meestal de glanzende paardenkastanjes die in het park liggen. Zeg tegen kinderen dat ze alleen voor knutselen zijn.

Prikken met een els. Een kastanje is hard. Prik niet met een puntig voorwerp als de kastanje in je hand ligt. Leg de kastanje op een kurk of stuk karton en druk de els recht naar beneden. Volwassenen doen dit. Een boor kan ook, maar met een handboor van dun formaat.

Kleine onderdelen. Een kastanje, een kraal en een prikker zijn klein. De NVWA schrijft dat kleine onderdelen bij kinderen onder 3 jaar tot verslikking of verstikking kunnen leiden, zie de uitleg over speelgoed voor kinderen onder 3 jaar. Houd kastanjes bij een peuter dus buiten bereik van de mond, ook als ze er eerder niet aan dachten. Kies voor jonge kinderen grote bladeren of papier, zie knutselen met kinderen.

Wat heb je nodig voor knutselen met kastanjes?

Voor knutselen met kastanjes heb je weinig nodig:

• Kastanjes: verzamel glanzende, ongeschonden kastanjes. Gebarsten of beschimmelde laat je liggen.
• Prikker of els: een els of priem voor gaatjes, en een stuk kurk of karton als onderlegger.
• Prikkers of lucifers zonder kop: voor stekels en poten. Tandenstokers of satéprikkers werken goed; knip de scherpe punt eraf.
• Takjes: dunne twijgen van een hazelaar of wilg voor poten.
• Lijm of klei: witte lijm, zelfdrogende klei voor ogen en snuiten.
• Verf of stiften: acrylverf op waterbasis of viltstiften voor details.
• Eikeldopjes: voor oogjes, hoedjes of een uil.

Een kleine tip over het bewaren bij knutselen met kastanjes: als je kastanjes een paar weken ligt, worden ze doffer en gaan ze rimpelen. Een dun laagje transparante lak of een beetje olie brengt de glans terug. Doe dat in een goed geventileerde ruimte.

Voorbereiden: kastanjes prikken

Het prikken is de belangrijkste stap bij knutselen met kastanjes. Een goed gat zorgt dat poten recht staan.

1. Leg de kastanje op een stuk kurk of karton.
2. Zet de punt van de els op de plek waar de poot of stekel moet komen.
3. Draai de els heen en weer en druk tegelijk recht naar beneden, tot hij een centimeter in de kastanje zit.
4. Trek de els eruit en test met een prikker of het gat past.
5. Een gat dat te los zit, vul je met een druppel lijm.

Bij knutselen met kastanjes zijn vers geplukte kastanjes zacht en makkelijk te prikken. Droge kastanjes zijn harder: week ze desnoods een paar uur in water, dan gaat het prikken makkelijker. Dat is een praktische richtwaarde.

Tien ideeën voor knutselen met kastanjes

1. Egel

Materiaal: een kastanje, twintig tot dertig tandenstokers of satéprikkers, klei, twee stippen verf.

1. Prik gaatjes in de bovenkant en achterkant van de kastanje.
2. Steek de prikkers in de gaatjes als stekels.
3. Maak van klei een snuit en plak hem vast op de voorkant.
4. Teken ogen met een stift of verf.

Een egel is het klassieke eerste project voor knutselen met kastanjes. Hij staat vanzelf op een tafel als je de onderkant een beetje afplat met schuurpapier.

2. Uil

Materiaal: twee kastanjes, twee eikeldopjes, papier voor de snavel, lijm.

1. Plak twee kastanjes op elkaar: één groot onderlichaam en één kleiner hoofd.
2. Plak twee eikeldopjes als ogen op het hoofd.
3. Knip een driehoekje oranje papier en plak het als snavel.
4. Voeg kleine oortjes van papier of takjes toe.

3. Spin

Materiaal: een kastanje, acht dunne takjes of draad, lijm, twee stippen verf.

1. Prik vier gaatjes aan elke kant van de kastanje, vlak boven de onderkant.
2. Buig takjes of draad en steek ze erin.
3. Plak er twee ogen op en zet de spin op een tak.

4. Kastanjepoppetje

Materiaal: een kastanje als hoofd, een kastanje als lijf, prikkers, wol.

1. Verbind twee kastanjes met een prikker.
2. Plak wol als haar.
3. Teken een gezicht met een stift.
4. Maak armen van prikkers of takjes.

5. Paardje

Materiaal: twee kastanjes, vier takjes, lijm. Plak een grote kastanje als lijf, een kleine als hoofd, steek vier takjes als poten in gaatjes en plak een staart van wol. Dit is een iets lastiger project. Knutselen met kastanjes kan ook als ezel, met lange oren van papier.

6. Slinger met kastanjes

Materiaal: gaatjes geprikte kastanjes, touw, een naald. Rijg de kastanjes aan een dun touw met een dikke naald. Combineer met bladeren en dennenappels en je hebt een slinger voor het raam. Dit werkt ook als herfsttafelstuk en is een eenvoudig project voor knutselen met kastanjes.

7. Kastanjemobiel

Materiaal: een tak, touwtjes, kastanjes. Prik een gaatje in elke kastanje, haal er een touwtje doorheen en knoop het vast. Hang ze op verschillende hoogtes aan een tak. Knutselen met kastanjes is hier een rustig project voor oudere kinderen, zie knutselen 8 tot 12 jaar.

8. Kastanjebowling

Materiaal: zes schone wc-rollen, een kastanje als bal, stiften. Zet de wc-rollen in een driehoek, geef ze een gezicht met stiften en rol de kastanje. Een kastanje rolt scheef, wat de baan spannend maakt. Dit is een spelletje voor meer kinderen tegelijk. Voor meer ideeën met rolletjes zie knutselen met wc-rollen.

9. Kastanjeboom van papier

Materiaal: karton, gescheurd bruin papier, kastanjes. Plak een boom van gescheurd papier op een kaart en voeg kastanjes toe als vruchten. Een mooi project voor peuters met grote delen. Meer papierwerk staat bij knutselen met papier.

10. Een herfstkrans

Materiaal: een kransring, kastanjes, eikels, bladeren, lijm of bloemendraad. Rijg kastanjes en eikels op bloemendraad en wikkel de draad om de ring. Knutselen met kastanjes levert hier een mooie herfstdecoratie voor volwassenen op.

Tips voor de beste resultaten bij knutselen met kastanjes

Knutselen met kastanjes gaat het best met een paar kleine trucs.

1. Kies vroeg in het seizoen: verse kastanjes zijn glad en zacht, en zijn beter te prikken.
2. Was ze even af: een korte wasbeurt met water verwijdert vuil. Droog ze goed.
3. Gebruik een kleine hoeveelheid lijm: een druppel is genoeg. Te veel geeft vlekken.
4. Laat ze zes uur drogen: klei en lijm hebben tijd nodig voor ze sterk zijn.
5. Bewaar droog: in een kartonnen doos, niet in plastic. Natte kastanjes beginnen te schimmelen.
6. Werk met kinderen op een tafel met kranten: dat voorkomt vlekken.

Als je meer van knutselen met kastanjes wilt maken, kun je de figuurtjes ook neerzetten in een kleine herfstscene met takjes, bladeren en mos. Dat maakt van een middag knutselen een klein verhaal.

Knutselen met kastanjes met kinderen: zo begeleid je

De beste manier om knutselen met kastanjes met kinderen aan te pakken, is werken in rollen. Het kind kiest, plakt en versiert. Jij prikt de gaatjes en snijdt de takjes. Zo blijft het veilig en maakt het kind toch het meeste zelf.

Een eenvoudig plan voor een middag van een uur:

1. Verzamel samen (15 minuten). Neem een tas mee en zoek kastanjes die glanzend en heel zijn. Zeg erbij dat ze alleen voor knutselen zijn.
2. Was en droog (10 minuten). Een natte doek is genoeg. Leg ze op een krant.
3. Prik de gaatjes (10 minuten). Dit doet de volwassene. Het kind kiest waar de stekels of poten moeten komen.
4. Bouw en plak (20 minuten). Het kind steekt de prikkers in de gaten en plakt klei of ogen.
5. Ruim op (5 minuten). Kastanjes en prikkers terug in een doos. Spoel de handen.

Bij knutselen met kastanjes werkt het goed om een voorbeeld klaar te hebben. Kinderen van vijf tot acht jaar willen dat het dier lijkt op het voorbeeld. Laat ze eerst een proefstuk maken van klei en een kastanje, dan het eindresultaat.

Zijn er jongere broertjes of zusjes in de buurt? Leg dan alle kleine onderdelen, zoals prikkers en kastanjes, in een hoge bak buiten bereik. Een peuter laat je liever iets anders doen, zoals bladeren plakken.

Knutselen met kastanjes in de klas of op een feestje

Wie knutselen met kastanjes met een groep kinderen doet, bereidt het materiaal vooraf voor. Prik de gaatjes zelf in een zak kastanjes, leg per kind een bakje met kastanjes, prikkers, klei en lijm klaar en geef elk kind een vel krant. Maak vooraf een voorbeeld. Een groep van acht kinderen kan in drie kwartier elk een egel afmaken, als de gaatjes al gemaakt zijn. Dit zijn richtwaarden.

Zet de naam van elk kind op een stukje papier onder zijn figuurtje, zodat niets verwisseld wordt. Laat de figuurtjes een uur drogen voordat ze mee naar huis gaan. Een kartonnen dienblad of eierdoos is een handige verpakking voor onderweg. Wilde kastanjes uit het park zijn gratis, dus de kosten van knutselen met kastanjes zijn bijna nul.

Veelgestelde vragen over knutselen met kastanjes

Verder lezen