Merino wol: eigenschappen, voordelen en nadelen voor breien en haken

Merino wol is wol van het merinoschaap, een schapenras dat bekendstaat om zijn bijzonder fijne vezels. Daardoor voelt merino wol zacht aan en kriebelt het minder dan gewone wol. Het is warm, ademend en veerkrachtig, maar ook gevoeliger voor slijtage en vilten dan sterkere wolsoorten. Voor breien en haken is merino wol een favoriet voor alles wat tegen de huid komt, zoals sjaals, mutsen, babykleding en dekens.

In dit artikel lees je wat merino wol precies is, welke voor- en nadelen het heeft en waarvoor je het gebruikt. We bespreken ook hoe je het wast en waar je op let als je merino wol wilt kopen. Zoek je een overzicht van garens in het algemeen? Dan staat dat in onze gids over garen en in de pijler over haken en breien.

Wat is merino wol?

Merino wol is wol van het merinoschaap. Volgens de Nederlandstalige Wikipedia over wol geldt de merino als het oorspronkelijke ras dat fijne scheerwol produceert. Het ras komt uit Spanje en kwam ongeveer tweehonderd jaar geleden in Australië terecht. De vezels van de merino zijn sterk gekruld en geschikt voor zachte stoffen zoals sjaals.

De dikte van de vezel bepaalt hoe zacht wol aanvoelt. Die dikte wordt gemeten in micrometer, ook wel micron genoemd. Dezelfde bron noemt een bereik van ongeveer 10 micrometer voor het fijne binnenhaar van de merino tot 40 micrometer voor het buitenste haar van een Shetlander. Mensen beginnen volgens die bron boven ongeveer 28 micrometer jeuk te voelen. Dat verklaart waarom merino zo geliefd is: de vezels blijven ruim onder die grens.

Hoe komt wol tot garen?

Het hele proces begint met scheren. Schapen worden volgens de Nederlandstalige Wikipedia elk voorjaar geschoren. Daarna wordt de ruwe wol gewassen, gekaard en gesponnen tot een draad. Meerdere draden worden vaak getwijnd, wat het garen dikker en sterker maakt. Daarna wordt het garen geverfd of in zijn natuurlijke kleur gelaten. Wat je in de winkel koopt, is dus het eindproduct van meerdere stappen, en de kwaliteit hangt af van hoe zorgvuldig elke stap is gedaan.

De voordelen van merino wol

Zacht en weinig kriebel

Het grootste voordeel. Doordat de vezels fijn zijn, buigen ze mee als ze de huid raken, in plaats van te prikken. Daardoor is merino geschikt voor kleding die direct op de huid komt, zoals een muts, een sjaal of een babytrui. Gevoelige huid verdraagt het vaak beter dan gewone wol, al verschilt dat per persoon.

Warm en ademend

Wol heeft volgens de Nederlandstalige Wikipedia een sterke kroezing, tot wel twintig bochten per 2,5 centimeter. Die kroezing houdt stilstaande lucht vast, waardoor wol goed isoleert. Dezelfde bron meldt dat wol tot 40 procent van zijn gewicht aan vocht kan opnemen zonder nat aan te voelen. Dat maakt merino fijn voor kleding die je ook in vochtig weer draagt.

Veerkrachtig

Wol veert terug in zijn oorspronkelijke vorm, zodat kreukels er vanzelf uit verdwijnen. Een gebreid merino vest behoudt zijn vorm daardoor beter dan een vest van katoen. Wol kan volgens de bron 30 tot 40 procent uitrekken zonder te breken.

Prettig om mee te werken

Merino glijdt soepel over de naald en haakt gemakkelijk. De steken zijn gelijkmatig en het werk ziet er netjes uit. Daarom adviseren veel breiers en haaksters het voor een eerste kleding project met een mooi resultaat.

De nadelen van merino wol

Merino wol is niet voor alles de beste keuze. De belangrijkste nadelen:

• Het pilt. Zachte, fijne vezels vormen sneller pluisjes op plekken waar het werk schuurt, zoals onder de armen. De Nederlandstalige Wikipedia noemt pillen als nadeel van wol in het algemeen.
• Het is lastig te wassen. Heet water, wrijven en centrifugeren laten wol vervilten. Daarom was je het liefst met de hand in lauw water, of kies je machinewasbare (superwash) merino.
• Het is minder sterk. Wol heeft een lagere treksterkte dan linnen, katoen of synthetische vezels. Voor dingen die veel slijtage krijgen, zoals sokken, wordt merino vaak gemengd met nylon.
• Het is duurder. Merino kost meer dan gewone wol of acryl. Voor een deken heb je veel garen nodig, en dat tikt aan.
• Het kan motten aantrekken. Zoals alle dierlijke vezels moet je merino droog en afgesloten bewaren.

Dat laatste is geen reden om merino te mijden. Het betekent alleen dat je moet kiezen voor het project waar de vezel het beste in tot zijn recht komt.

Waarvoor gebruik je merino wol?

Sjaals, mutsen en handschoenen

Voor alles wat tegen je hals, hoofd of handen komt is merino een goede keuze, omdat het zacht is. Een eenvoudige sjaal in ribbelsteek is een mooi eerste project met merino. Wil je beginnen met een patroon? Lees dan hoe je een breipatroon leest.

Kleding

Truien, vesten en tops van merino zijn comfortabel en gaan lang mee als je ze goed verzorgt. Een dunne merino trui is warm zonder dik te zijn. Voor een vest of trui heb je ruime hoeveelheden garen nodig, en dus ook een stevige portemonnee.

Babykleding

Baby’s hebben een gevoelige huid, en merino is zacht. Kies een machinewasbare merino voor babykleding, want die gaat vaak in de was. Een babydekentje of vestje is klein en dus snel af.

Dekens en plaids

Een merino deken is zacht en warm. Het vraagt wel veel garen, dus het wordt een investering. Een gehaakt of gebreid plaid in merino is een cadeau dat jaren meegaat. Voor het haken van een deken lees je meer in ons artikel over een gehaakte deken.

Sokken

Merino zit vaak in sokkenwol, meestal gemengd met nylon voor extra sterkte. De Nederlandstalige Wikipedia zegt dat wol of merinowol een sok warmer maakt. Wil je weten hoe je sokkenwol kiest? Lees sokkenwol.

Merino wol kopen: waar let je op?

Er is veel verschil in kwaliteit en prijs. Let op deze punten.

1. Samenstelling. Pure merino, of een mengsel met nylon, zijde of kasjmier. Zuivere merino is zachter, een mengsel is sterker.
2. Dikte van het garen. Dun garen voor fijn breiwerk, dik voor snelle projecten.
3. Wasbaarheid. Superwash merino kan in de machine, gewone merino moet je met de hand wassen.
4. Hoeveelheid. Check de lengte in meters per bol, niet alleen het gewicht.
5. Partijnummer. Koop genoeg voor je hele project in één keer, met hetzelfde partijnummer.

Een overzicht van waar je wol koopt en hoe je kiest, vind je bij wol kopen en in ons artikel over de wolwinkel. Prijzen noemen we niet, omdat die per winkel en per periode verschillen.

Merino wol wassen en verzorgen

Goede verzorging bepaalt hoe lang je werk mooi blijft.

1. Was met de hand in lauw water, met een mild wasmiddel voor wol. Wrijf niet en wring niet.
2. Laat het werk even weken, ongeveer een kwartier, en spoel met water van dezelfde temperatuur.
3. Druk het water eruit tussen een handdoek, in plaats van het uit te wringen.
4. Laat plat drogen, uit de zon en niet op de verwarming.
5. Bewaar droog, opgevouwen in plaats van gehangen, zodat het niet uitrekt.

Heeft je werk pluisjes gekregen? Verwijder ze voorzichtig met een pluizenschaar of ontpluizer. Doe dat regelmatig, want pillen worden vanzelf meer.

Merino wol in verschillende diktes

Merino wol is er in alle diktes, van zeer fijn tot extra dik. Dat bepaalt waar je het voor gebruikt en met welke naald je werkt.

Dun merino garen, vaak als sokkenwol of lace-garen verkocht, breit en haakt met kleine naalden. Het geeft een fijn, soepel resultaat. Een dunne merino trui of een kanten omslagdoek is een project voor wie geduld heeft, want je hebt veel steken en rijen.

Middeldik merino garen is de meest gebruikte dikte. Het past bij een naald van ongeveer 4 tot 5 mm en geeft bij breien en haken een gemakkelijke verhouding tussen tijd en resultaat. Truien, vesten, mutsen en sjaals worden meestal in deze dikte gemaakt.

Dik merino garen werkt snel. Met naalden van 8 mm of meer maak je in één weekend een sjaal of een kussenhoes. Dat is leuk als beginnerproject, omdat je snel resultaat ziet. Voor een groot deken heb je wel veel bollen nodig. Kijk altijd naar de aanbeveling op de wikkel, want die verschilt per merk. De genoemde naaldmaten zijn richtwaarden.

Merino wol voor beginners: is het een goede keuze?

Ja, met een paar kanttekeningen. Merino glijdt soepel over de naald en geeft een mooi, gelijkmatig resultaat. Fouten zie je goed bij een effen kleur, en dat helpt bij het leren. Het nadeel is de prijs, en dat je een verkeerde steek moeilijker terugtrekt als het garen al een beetje is gaan vilten. Haal je werk dus voorzichtig uit.

Wie net begint, kan het best starten met een klein project in merino, zoals een muts of een paar polswarmers. Zo leer je hoe het garen zich gedraagt voor je aan een groot project begint. Kun je nog niet breien of haken? Begin dan bij de basis in onze pijler over haken en breien en kies daarna je eerste project.

Merino wol bewaren en motten voorkomen

Wol is een dierlijke vezel, en motten houden daarvan. Een paar gewoonten verkleinen de kans op schade aanzienlijk.

• Bewaar je wol schoon. Motten gaan het liefst af op vuil, zweet en etensresten, dus was gebreide kleding voordat je haar opbergt.
• Berg op in een afsluitbare doos of zak. Een luchtdichte verpakking houdt motten buiten.
• Leg er een natuurlijk middel bij, zoals cederhout of gedroogde lavendel. Dat is een hulpmiddel, geen garantie.
• Controleer af en toe je voorraad. Vind je een gaatje of een klein spinseltje, haal dan alles tevoorschijn en was het.

Heb je restjes merino over? Bewaar ze apart, met een briefje met de kleur en het merk. Met een handjevol restjes maak je een muts, een paar wanten of een kleine knuffel.

Kleuren van merino wol

Merino neemt kleur goed op en is daardoor verkrijgbaar in een grote reeks tinten, van natuurlijke kleuren zoals crème, grijs en bruin tot diepe, verzadigde kleuren. De Nederlandstalige Wikipedia vermeldt dat wol voor het spinnen, als garen of na het weven kan worden geverfd. In de praktijk betekent dat dat je bij de ene fabrikant een egale kleur vindt en bij de andere een gemêleerde.

Voor je eerste project is een lichte of middelgrote effen kleur het fijnst, omdat je steken dan goed zichtbaar zijn. Donkere kleuren zien er mooi uit als eindresultaat, maar maken het lastig om fouten te vinden. Wil je een kleurverloop? Dan kies je een gemêleerd of verlopend garen, en houd je je patroon eenvoudig.

Merino of andere garens?

Merino of gewone wol

Gewone wol is sterker en goedkoper, maar kan kriebelen. Voor buitenkleding is het prima. Voor alles wat tegen je huid komt, geven veel mensen de voorkeur aan merino.

Merino of katoen

Katoen is een plantaardige vezel, sterk en wasbaar, maar met weinig rek. Merino is warmer en rekbaarder. Voor een zomertop kies je katoen, voor een wintersjaal merino. Meer over katoen lees je in katoen garen.

Merino of acryl

Acryl is goedkoop, machinewasbaar en niet gevoelig voor motten. Het ademt minder en voelt minder zacht. Voor een kleed dat vaak in de was gaat is acryl handig. Voor iets dat je op je huid draagt, is merino prettiger.

Veelgestelde vragen over merino wol

Verder lezen