Acrylverf penselen kiezen: welke penselen heb je nodig?

Voor acrylverf penselen kies je het best synthetische penselen. Ze zijn tegen acrylverf bestand, houden hun vorm en zijn goedkoper dan penselen van natuurhaar. Een plat penseel voor vlakken, een rond penseel voor lijnen en een fijn penseel voor details is genoeg om te beginnen.

Welke penselen voor acrylverf je koopt, hangt af van wat je wilt schilderen. In dit artikel lees je wat het verschil is tussen synthetisch en natuurhaar, welke vormen er zijn en welke maten je nodig hebt. Je leest ook hoe je acrylverf penselen schoonmaakt en bewaart, zodat ze lang meegaan. Ben je nog helemaal aan het begin, kijk dan eerst bij schilderen voor beginners. Over de verf zelf lees je meer bij acrylverf en acryl schilderen.

Synthetisch of natuurhaar: welke penselen voor acrylverf?

Penselen bestaan uit haren die aan een metalen hulsje (de ferrule) en een steel zijn vastgezet. De haren zijn van natuurlijke of kunstmatige oorsprong. Volgens de Nederlandse Wikipedia-pagina over het penseel gebruiken schilders natuurlijke haar van onder meer das, eekhoorn, marter, rund en kameel. Daarnaast bestaan er penselen van kunstvezel. Die zijn duurzamer en veel goedkoper, en veel schilders waarderen ze inmiddels. De vuistregel in het artikel luidt: natuurhaar voor olieverf, synthetisch voor acrylverf.

Dat past bij hoe acrylverf werkt, en het verklaart waarom winkels acrylverf penselen vaak apart verkopen. Acrylverf is een waterige verf met een kunststofbindmiddel. Natuurhaar neemt veel water op en wordt daar na een tijd slap van. Synthetische penselen hebben daar minder last van. Ze veren terug, ze slijten minder snel en je kunt ze met water en zeep schoonmaken.

Varkenshaar of zachte haren?

Penselen van varkenshaar zijn stug. Ze laten de penseelstreek duidelijk zichtbaar in de verf achter. Dat is mooi als je met dikke verf schildert en een levendige structuur wilt. Zachte synthetische haren geven een gladder resultaat en zijn handiger voor vloeiende overgangen, zoals in een lucht of een portret.

Voor een beginner zijn zachte tot middelharde synthetische penselen voor acrylverf de veiligste keuze. Je kunt er dun mee werken en, met wat meer verf, ook structuur maken.

De vormen: welke penselen voor acrylverf heb je nodig?

Acrylverf penselen zijn er in veel vormen. Dit zijn de vormen die je echt gebruikt.

Plat penseel

Van alle penselen acrylverf is dit de werkpaard: een plat penseel gebruik je voor het vullen van grotere vlakken, zoals een achtergrond. Op Wikipedia staat dat je ermee kleuren kunt neerzetten en dat de rand van het penseel ook lijnen kan trekken. Draai het penseel op zijn kant voor een dunne streep, of gebruik de platte kant voor een brede baan.

Rond penseel

Een rond penseel loopt uit in een punt. Daarmee schilder je dunne, vloeiende lijnen en kleinere vormen. Druk je harder, dan wordt de streek dikker. Een rond penseel is bij acrylverf penselen het belangrijkste gereedschap voor details zoals takken, snorharen of letters.

Kattentong (filbert)

Een kattentong is een plat penseel met een ronde punt, en bij acrylverf penselen een favoriet van veel beginners. Je krijgt zachte randen, wat handig is bij blaadjes, bloemblaadjes en de overgang tussen twee kleuren.

Waaiervormig penseel

Een waaier is een speciaal penseel voor zachte overgangen, wolken en grassprieten. Je hebt hem niet meteen nodig, maar hij is leuk om mee te experimenteren. Veel sets acrylverf penselen bevatten er een. Gebruik hem met weinig verf en tik licht tegen het doek in plaats van te vegen.

Fijn of beschrijver

Een heel fijn penseel, met lange dunne haren, heet ook wel een schrijver of sleper. De langste, dunste exemplaren worden volgens Wikipedia slepers genoemd. Je gebruikt hem voor lange lijnen in één haal, voor handtekeningen en fijne details.

Schuin penseel

Een schuin penseel heeft een afgeschuinde rand. Handig voor strakke hoeken, randen en lijnen langs een liniaal.

Welke maat penselen voor acrylverf?

Penselen hebben een nummer. Hoe hoger het nummer, hoe groter het penseel. De nummers verschillen per merk, dus vergelijk de breedte in millimeters op de verpakking. Wat hieronder staat zijn richtwaarden uit de praktijk, geen norm.

• Voor grote vlakken en achtergronden: een plat penseel van 20 tot 40 mm breed.
• Voor middelgrote vlakken: een plat of kattentong van 10 tot 15 mm.
• Voor vormen en lijnen: een rond penseel van nummer 4 tot 8.
• Voor details: een fijn penseel van nummer 0 tot 2.

Schilder je op een klein doek, kies dan kleinere penselen. Op een groot doek of een plank werk je met bredere penselen. Een brede kwast houdt je ook weg van het gepriegel.

Een starterset acrylverf penselen voor beginners

Koop je eerste acrylverf penselen niet in een grote set met twintig stuks. De meeste zijn dan van matige kwaliteit en je gebruikt er maar een paar van. Beter is een kleine set van vijf penselen die je echt gebruikt:

1. Een plat penseel van ongeveer 30 mm voor de achtergrond.
2. Een plat penseel van ongeveer 12 mm voor middelgrote vlakken.
3. Een rond penseel van nummer 6 voor vormen en lijnen.
4. Een rond penseel van nummer 2 voor details.
5. Een fijn penseel van nummer 0 voor de laatste lichtpuntjes en lijntjes.

Dat zijn penselen voor acrylverf die je bij elk onderwerp kunt gebruiken, en samen kosten ze minder dan een grote set.

Waar let je op bij het kopen van acrylverf penselen?

Bekijk de penselen goed voordat je ze koopt, ook in de winkel. Een goed penseel heeft haren die netjes en gelijkmatig in het hulsje zitten, een hulsje dat niet wiebelt en een steel die glad en goed gelakt is. Penselen met een korte steel zijn handig voor kleine werkjes op tafel, penselen met een lange steel geven je meer afstand tot het doek als je op een ezel werkt. Kies je steellengte dus op basis van hoe je schildert. Online kun je minder goed voelen of het penseel veert, dus lees bij een webshop de beoordelingen en kijk of de haren synthetisch zijn. Later voeg je een waaier of een schuin penseel toe als je merkt dat je daar iets aan hebt. Welke acrylverf penselen beter zijn dan andere? Dat zie je aan de haren: ze moeten mooi samenkomen in de punt of de rechte rand, zonder uitstaande haren. Duw het penseel zachtjes tegen je hand: goede haren veren terug.

Hoe gebruik je penselen met acrylverf?

Met de juiste techniek werken goedkope acrylverf penselen beter dan dure penselen met de verkeerde aanpak. Dit zijn de gewoontes die het meeste verschil maken.

Zet de verf niet te dik op het penseel

Dip de punt van het penseel in de verf, niet de hele haren tot aan het hulsje. Verf die in het hulsje loopt, droogt daar in en maakt het penseel stug. Dat is de meest voorkomende reden dat penselen sneuvelen.

Houd een bakje water bij de hand

Acrylverf droogt snel. Spoel je penseel tussen de kleuren door in een pot water en dep het droog op een doek. Wacht je daar te lang mee, dan droogt de verf op de haren. Volgens de Nederlandse Wikipedia-pagina over acrylverf is de verf vóór het drogen met water te verdunnen en kun je kwasten met water reinigen, tenzij de verf al is ingedroogd. Na het drogen is hij niet meer in water oplosbaar.

Gebruik de juiste penselen voor de juiste lagen

Begin met brede platte penselen voor de achtergrond. Werk daarna met een ronder penseel naar de vormen toe en eindig met de fijnste penselen voor details. Dat is dezelfde volgorde als in elk schilderij, van groot naar klein.

Droogpenseel en glaceren

Twee technieken vragen om een andere hand met je penselen voor acrylverf. Bij een droogpenseeltechniek veeg je bijna alle verf van een plat penseel en strijk je er licht mee over het doek. De verf blijft op de toppen van de weefselstructuur zitten, wat mooi werkt voor vacht, gras en ruwe oppervlakken. Bij glaceren verdun je de verf met water of medium tot een dunne, doorzichtige laag en leg je die over een droge laag. Daarvoor gebruik je een zacht, plat penseel dat geen streken achterlaat. Werkt een penseel voor de ene techniek niet, probeer dan een ander uit je set voordat je een nieuw penseel koopt.

Wissel van penseel bij een andere kleur

Gebruik niet één penseel voor alle kleuren. Geef lichte en donkere kleuren een eigen penseel, zodat je geen donkere verf in een lichte kleur sleept. Zo houd je je kleuren helder.

Acrylverf penselen schoonmaken en bewaren

Je penselen voor acrylverf gaan jaren mee als je ze goed verzorgt. Het belangrijkste is dat je verf nooit laat drogen op de haren.

1. Veeg de overtollige verf af met een doek of keukenpapier.
2. Spoel het penseel onder lauw stromend water. Gebruik geen heet water, want dat kan de lijm in het hulsje losmaken. Dat is een praktische richtlijn.
3. Wrijf het penseel zachtjes over een stukje milde zeep in je hand en werk de verf tot in de voet van de haren uit.
4. Spoel tot het water helder blijft.
5. Breng de haren met je vingers in model en laat het penseel liggen of staan met de haren omhoog. Zet je penselen nooit met de haren naar beneden in een pot, want dan buigen ze krom. Dat geldt voor alle penselen acrylverf, ook de dure.

Is de verf al droog? Dan helpt water niet meer, ook niet bij de beste penselen voor acrylverf. Je kunt het penseel een nacht in lauw zeepwater laten weken of een speciale penseelreiniger gebruiken, maar het resultaat is niet altijd te redden. Dat is een goede reden om de verf bij te houden tijdens het schilderen.

Bewaar je penselen rechtop in een pot of liggend in een lade. Bij een ezel met lade, zoals die van AYOO, liggen ze binnen handbereik en beschadigen ze niet.

Lees ook: acrylverf kleding, acrylverf uit kleding.

Veelgestelde vragen over acrylverf penselen

Penselen binnen handbereik