Een puzzelplaat is een stijve, vlakke plaat, meestal van hout, hardboard of kunststof, waarop je een puzzel legt en die je met de puzzel erop kunt verplaatsen. Hij is stijver dan een puzzelmat en eenvoudiger dan een puzzelbord met lades en rand. Je legt de plaat op tafel, puzzelt, en schuift hem na afloop onder de bank of in een kast.
In deze blog lees je wat een puzzelplaat is, welke soorten er zijn, waar je op let bij het kopen en hoe hij zich verhoudt tot een puzzelmat, een puzzeltafel en een puzzelbord. Wil je een breder overzicht, kijk dan eerst bij de pijler over het puzzelbord.
Kort samengevat
- Een puzzelplaat is een stijve plaat van hout, hardboard of kunststof zonder rand of met een lage rand.
- Hij is stijver dan een mat en daarom stabieler om op te puzzelen en te verplaatsen.
- Kies de plaat op de grootste puzzel die je legt, met een ruwe of vilten bovenkant.
- Een puzzelplaat met lades is eigenlijk een puzzelbord.
- Voor een gelijmde puzzel is een puzzelplaat de beste ondergrond.
Wat is een puzzelplaat?
Een puzzelplaat, ook wel puzzel plaat of puzzelplank genoemd, is een dunne, harde plaat waarop je een puzzel legt. De meeste platen zijn van MDF, hardboard of multiplex. De maten lopen uiteen, grofweg van 70 × 50 cm tot 100 × 70 cm (een richtwaarde). Sommige zijn bekleed met vilt, andere zijn gewoon glad. De plaat dient als vaste ondergrond: je puzzel ligt er stevig op, en je kunt hem optillen zonder dat stukjes verschuiven.
Het verschil met een puzzelbord zit vooral in de uitrusting. Een puzzelbord heeft een rand, vaak lades en meestal een hoes. Een puzzelplaat is kaal en eenvoudig. Dat maakt hem goedkoper en lichter, maar je moet zelf zorgen voor sortering en bescherming.
De legpuzzel bestaat al eeuwen. Volgens Wikipedia verkocht John Spilsbury rond 1760 de eerste kaartpuzzels, gezaagd uit hout. Het gebruik van een eigen plaat om de puzzel op te leggen is daarmee eigenlijk even oud als de hobby zelf: wie een puzzel wil bewaren, legt hem op een plank.
Soorten puzzelplaten
De houten puzzelplaat
De klassieker. Een plaat van multiplex of MDF, soms bekleed met vilt. Hij is stevig, wordt niet snel krom en past in een kast. Hout kan vocht opnemen, dus bewaar hem droog.
De kunststof puzzelplaat
Lichter en vochtbestendig. Vaak met een antislipvlak of een rubberen onderkant. Kunststof kan buigen als de plaat dun is, dus kies een plaat van minstens een paar millimeter dik.
De puzzelplaat met lades
Dit is eigenlijk een puzzelbord. De plaat heeft een rand en uitschuifbare lades voor je stukjes. Wie een puzzelplaat met lades zoekt, is meestal op zoek naar een bord. Lees er meer over in de pijler over het puzzelbord.
De draaibare of kantelbare plaat
Sommige platen staan op een draaischijf of hebben een steun waarmee je ze schuin zet. De draaibare plaat is handig aan een eettafel waar je niet aan alle kanten kunt zitten. De kantelbare variant laat je rechter zitten, zodat je nek minder belast wordt. Dat is de plek waar plaat en bord elkaar raken.
Waar let je op bij het kopen van een puzzelplaat?
De maat. Een puzzel van 1000 stukjes is meestal ongeveer 68 × 48 cm, maar dat verschilt per merk. De plaat moet iets groter zijn dan de afgebeelde puzzel. Kijk ook naar het aantal stukjes: voor 1500 of 2000 stukjes heb je een grotere plaat nodig. Meer over maten lees je bij puzzel stukjes.
De bovenkant. Vilt houdt stukjes vast, een gladde plaat niet. Een licht ruwe bovenkant is het fijnst. Bij een glad vlak schuiven stukjes snel weg, zeker als je de plaat optilt.
De dikte. Een plaat van 4 tot 6 mm is voor de meeste puzzels voldoende, al is dat een richtwaarde. Dunner buigt door, dikker is zwaarder.
De rand. Een lage rand houdt stukjes op de plaat. Zonder rand schuift er altijd wel eens een stukje over de kant. Een rand maakt een plaat ook beter vast te pakken.
Het gewicht. Een plaat van 76 × 53 cm in MDF weegt al snel een paar kilo. Til hem niet met één hand op als er een volle puzzel op ligt.
Hoe gebruik je een puzzelplaat?
- Leg de plaat op een vlakke tafel. Zet hem niet op een wiebelig tafelblad.
- Leg een antislipmatje eronder als de tafel glad is.
- Puzzel zoals je gewend bent. Begin met de rand en werk naar binnen.
- Sorteer je stukjes in doosjes of bakjes naast de plaat, want een kale plaat heeft geen lades.
- Dek de puzzel af met een laken of een bakplaat van karton, zodat er geen stof op komt.
- Til de plaat met twee handen op en leg hem plat weg.
Wil je de puzzel lijmen en ophangen? Dan is een puzzelplaat de beste ondergrond. Leg de puzzel af, bestrijk hem met puzzellijm en laat hem plat drogen. Op een plaat die niet buigt, krijg je een vlak resultaat.
Veelvoorkomende problemen met een puzzelplaat
Een puzzelplaat is eenvoudig, maar er kan van alles mis gaan. Gelukkig zijn de oplossingen meestal simpel.
De plaat wordt krom. Dunne hardboardplaten buigen door als ze vochtig worden of lang schuin staan. Leg ze plat weg en bewaar ze droog. Een krom geworden plaat leg je een paar dagen onder een stapel boeken.
Stukjes glijden over het oppervlak. Een gladde bovenkant is de oorzaak. Beplak hem met vilt of leg een stuk vilt eronder. Ook een antislipmat kan helpen, al is die dikker.
De plaat schuift over de tafel. Plak vier stukjes antislip of rubber onder de hoeken. Zo blijft de plaat liggen, ook als je er even tegenaan leunt.
Je kunt de puzzel niet optillen zonder stukjes te verliezen. Til de plaat altijd met twee handen en houd hem horizontaal. Schuif hem liever langzaam over de tafel dan dat je hem optilt. Bij een grote puzzel helpt een tweede persoon.
Er zit stof tussen de stukjes. Leg een laken of een stuk karton over de puzzel zodra je stopt. Haal stof weg met een zachte kwast.
Een puzzelplaat en je tafel
Een puzzelplaat beschermt ook je tafel. Wie een puzzel direct op een houten tafel legt, krijgt soms krasjes van de stukjes. Met een plaat eronder is dat verleden tijd. Let wel op de afmeting van de tafel: een plaat van 76 × 53 cm past op de meeste eettafels, maar niet op een klein bijzettafeltje. Meet dus eerst, zeker als je met meerdere mensen aan de puzzel zit.
Een plaat is bovendien makkelijk mee te nemen. Op vakantie of bij familie leg je hem op een tafel, en je puzzelt direct. Dat gaat met een tafel niet. Voor wie vaak naar een tweede huis reist, is een lichte plaat een slimme keuze.
Wil je een vaste plek in huis? Dan kijk je naar een puzzeltafel of een plaatsje op een tafel die je toch niet gebruikt.
Wanneer wordt een puzzelplaat te klein?
Je plaat is te klein als de puzzel over de rand steekt, als je geen ruimte hebt voor je stukjes of als je een grotere puzzel wilt leggen. Een puzzel van 1500 of 2000 stukjes past niet op een plaat van 76 × 53 cm. Bij zulke puzzels heb je een grotere plaat nodig, of een tafel. Kijk ook naar puzzelplaat 1000 stukjes als je wilt weten welke maat bij welke puzzel hoort.
Puzzelplaat, puzzelmat of puzzelbord?
Het kiezen tussen deze drie is vooral een kwestie van gebruik en ruimte.
| Puzzelmat | Puzzelplaat | Puzzelbord | |
|---|---|---|---|
| Stijf | Nee | Ja | Ja |
| Rand | Nee | Soms | Ja |
| Lades | Nee | Nee | Ja |
| Oprollen | Ja | Nee | Nee |
| Prijsniveau | Laag | Laag tot middel | Middel |
De puzzelmat is het gemakkelijkst op te bergen, het bord geeft het meeste overzicht en de plaat zit daar tussenin. Heb je een plaat en wil je meer overzicht? Voeg dan bakjes toe. Wil je geen losse bakjes, dan is een bord met lades de logische stap. Het verstelbare puzzelbord van AYOO heeft vier lades, kantelt in vijf standen en heeft een vilten ondergrond.
Een puzzelmat is dan weer handiger als je de puzzel wilt oprollen. Meer daarover vind je bij puzzelmat 1000 stukjes.
Een puzzelplaat zelf maken
Een eigen puzzelplaat is een klein klusje. Koop in de bouwmarkt een plaat MDF of multiplex van 4 tot 6 mm, zaag hem op maat, schuur de randen en beplak de bovenkant met vilt of een dun stuk stof. Plak met contactlijm. Wil je een rand, lijm er dan lage latjes omheen. Het is een goedkoop begin, maar de plaat zal minder netjes zijn dan een gekochte.
Voor wie met een Nederlandse tekenaar als Jan van Haasteren puzzelt, die zijn puzzels vol met kleine details heeft, is een goede plaat extra welkom. Lees meer in onze gids over Jan van Haasteren.
Veelgestelde vragen over de puzzelplaat
Wat is een puzzelplaat?
Een puzzelplaat is een stijve plaat van hout, hardboard of kunststof waarop je een puzzel legt. Je kunt hem met de puzzel erop verplaatsen en wegzetten, bijvoorbeeld onder de bank.
Wat is het verschil tussen een puzzelplaat en een puzzelbord?
Een puzzelbord heeft een rand, meestal lades en vaak een hoes. Een puzzelplaat is eenvoudiger: kaal en zonder lades. Een bord is overzichtelijker, een plaat is goedkoper en lichter.
Is een puzzelplaat beter dan een puzzelmat?
Een plaat is stijver, dus je puzzel ligt vlakker en je kunt hem veilig optillen. Een mat rolt wel op, wat een plaat niet kan. Kies op basis van hoe je de puzzel opbergt.
Hoe groot moet een puzzelplaat zijn voor 1000 stukjes?
Een puzzel van 1000 stukjes is meestal ongeveer 68 × 48 cm. Een plaat van 76 × 53 cm is dan genoeg. Controleer altijd de afmeting op de doos.
Wat is een puzzelplaat met lades?
Dat is een puzzelbord: een plaat met een rand en uitschuifbare lades voor je stukjes.
Is er een draaibare puzzelplaat?
Ja, sommige platen staan op een draaischijf waarmee je de puzzel naar je toe draait. Het draaibare puzzelbord van AYOO heeft zes lades en een draaischijf van 360 graden.
Is er een kantelbare puzzelplaat?
Ja. Een kantelbare plaat heeft een steun waarmee je hem schuin zet, zodat je minder voorover hangt. Het verstelbare puzzelbord van AYOO kantelt in vijf standen.
Een bord met lades en een hoes
Als een kale plaat net niet genoeg is, kijk dan naar een puzzelbord. Het verstelbare puzzelbord van AYOO kantelt in vijf standen, heeft vier uitschuifbare lades, een vilten ondergrond en een beschermhoes. Het draaibare puzzelbord heeft een draaischijf van 360 graden en zes lades. Beide zijn bedoeld voor puzzels tot 1000 stukjes en kosten € 89,95.