Garen: soorten, dikte en welk garen je kiest voor haken en breien

Garen is een draad die ontstaat door vezels te spinnen, zoals Wikipedia het omschrijft. Voor haken en breien kies je garen op drie dingen: de vezel (wol, katoen, acryl of een mix), de dikte en de draaiing. Voor een eerste project werkt een glad, middeldik garen van wol of katoen het prettigst, omdat je de steken goed ziet.

Wie in de winkel voor een muur vol garen staat, ziet vooral kleuren. Toch bepalen de eigenschappen van het garen of je project gaat lukken. In deze uitleg lees je hoe garen gemaakt wordt, welke soorten garen er zijn, hoe je de dikte kiest en wat je bij garen kopen moet controleren. Ben je nog aan het oriënteren op het hele vak? Begin dan bij onze pagina over haken en breien.

Hoe wordt garen gemaakt?

Het begint bij vezels. Bij wol worden die van het schaap geschoren, gewassen, gekaard en daarna gesponnen. Volgens Wikipedia over wol draaien spinners de vezels tot één draad, en wordt die draad daarna vaak met andere draden samengedraaid, meestal in tegengestelde richting. Dat samendraaien heet twijnen en geeft het garen kracht en volume.

Dunnere vezels geven dunner garen. Dat is ook de reden dat fijne wol, zoals merino, zo soepel en dun gesponnen kan worden. Katoen, linnen en acryl gaan op een vergelijkbare manier door een spinproces, al start acryl als een chemische vezel die uit een spindop wordt geperst.

Soorten garen op basis van vezel

Wol

Wol is warm, veerkrachtig en neemt vocht op. Volgens Wikipedia kan wol bijna een derde van het eigen gewicht aan water opnemen zonder nat aan te voelen. Wil je meer weten over wat je bij aankoop moet doen? Lees onze gids om wol te kopen. Fijne wol heet merino wol en is geschikt voor alles wat je dicht op de huid draagt.

Katoen

Katoen is een plantaardige vezel. Het garen is koel, rekt weinig en is goed te wassen. Daarom wordt het vaak gebruikt voor dishcloths, tasjes, zomerkleding en amigurumi. Voor een deken is het zwaar, omdat katoen niet veert zoals wol.

Acryl

Acryl is een kunstvezel. Het is goedkoop, kleurvast en makkelijk te wassen. Het ademt minder dan wol en kan sneller pluizen of kleverig aanvoelen bij warmte. Veel winkels verkopen garen in een mix van wol en acryl, zodat je de wasbaarheid van acryl krijgt met iets meer warmte van wol.

Sokkenwol

Sokkengaren is dun en stevig, vaak met een deel nylon voor slijtvastheid. Wat er allemaal bij komt kijken, lees je bij sokkenwol.

Overige vezels

Alpaca, mohair, linnen, bamboe en viscose zijn de meest gebruikte overige vezels. Ze hebben ieder een eigen gevoel en zijn vaak duurder. Alpaca en mohair zijn warm en zacht, linnen en bamboe zijn koel en glanzend.

Hoe dik moet je garen zijn?

De dikte van garen noem je ook wel de maat. Er is geen strakke internationale standaard, daarom werk je met een naald- of haaknaaldmaat die op het label staat. Als richtwaarde:

Breinaalden lopen volgens Wikipedia over breinaalden van ongeveer 2 mm voor fijn garen tot 25 mm voor de dikste wol. Haaknaalden gaan van ongeveer 2,5 tot 19 mm, schrijft Wikipedia over de haaknaald.

Kies als beginner middeldik garen. Je ziet de steken goed, je werk groeit sneller dan met dun garen en je hand wordt niet moe van het zware gewicht dat extra dik garen geeft.

Het label van het garen lezen

Het bandje om de bol heeft alle informatie die je nodig hebt.

1. Samenstelling: percentages van de vezels.
2. Gewicht en lengte: bijvoorbeeld 50 gram en 125 meter. Vergelijk altijd op meters.
3. Naald- of haaknaaldmaat: de aanbevolen maat.
4. Stekenproef: het aantal steken en toeren op 10 bij 10 cm.
5. Wasadvies: symbolen voor handwas, machinewas of niet wassen.
6. Badnummer: het nummer van de verfbeurt. Garen met een ander nummer kan licht afwijken in kleur.

Garen kopen: waar en waar op letten

Wil je garen kopen, dan zijn er grofweg drie plekken.

• Een wolwinkel of garenwinkel. Je kunt het garen voelen en krijgt advies. Zie ook onze uitleg over de wol winkel.
• Een grote keten. Bij Action, Zeeman, Wibra en HEMA vind je eenvoudig garen voor een lage prijs. Het aanbod wisselt, dus je kunt een kleur niet altijd bijkopen. Garen bij Action of garen bij Zeeman is handig voor oefenwerk.
• Online. Je hebt de keuze uit veel merken. Kleuren kunnen op een scherm afwijken, dus bestel voor een groot project eerst één bol.

Een paar tips voor garen kopen:

• Koop alle bollen voor één project tegelijk met hetzelfde badnummer.
• Neem één bol extra, zeker bij een kleur die lastig te vinden is.
• Voor amigurumi garen kopen: kies een glad, strak gedraaid garen zoals katoen. Daarin zie je je steken en het vulsel schemert niet door.
• Bewaar het label voor het wasadvies.

Garen bewaren en verzorgen

Bewaar garen droog en donker in een afsluitbare bak. Wol kan motten aantrekken, dus bewaar het schoon. Was je werk volgens het label. Wol wast je volgens Wikipedia bij voorkeur met de hand, omdat het kan vervilten. Droog het plat en hang het niet op, want het gewicht rekt je werk uit.

Garen en patroon samen kiezen

Een patroon werkt het best met het garen waarvoor het is ontworpen. Staat er in het patroon een dikte, dan zoek je een garen met vergelijkbare meters per 50 gram en een vergelijkbare stekenproef. Een ander garen kan prima, maar maak dan altijd eerst een stekenproef. Zo ontdek je op een lapje van 10 bij 10 cm of je werk te groot of te klein uitvalt, voordat je een hele trui breit.

Welk garen past bij welk project?

Een project vraagt om een bepaalde combinatie van vezel en dikte. Een paar voorbeelden, als richtlijn en niet als wet.

• Sjaal of muts. Kies middeldikke wol of een wolmix. Het is warm en veert terug. Heb je een gevoelige huid, kies dan merino.
• Trui of vest. Een middeldik, soepel garen met een beetje stevigheid. Te gladde, glanzende vezels zoals viscose kunnen gaan uitzakken.
• Babyspullen. Zacht, wasbaar en kleurvast: merino met een wasbaarheidsbehandeling, katoen of een zachte acrylmix. Controleer altijd het wasadvies.
• Dishcloths en onderzetters. Katoen. Het kan tegen heet water en neemt vocht goed op.
• Amigurumi. Glad, strak gedraaid katoen of acryl. Een meerdraads garen laat de steken goed zien.
• Deken. Een garen dat je in grote hoeveelheden betaalbaar kunt kopen en makkelijk wast. Wolmix of acryl is dan praktisch.
• Sokken. Sokkenwol met nylon, vanwege de slijtage.

Veelgebruikte garentermen op een rij

Een paar woorden die je in patronen en op labels ziet:

• Enkel- en meerdraads. Enkeldraads garen is één draad. Meerdraads garen bestaat uit twee of meer samengedraaide draden, wat sterker is en een gelijkmatiger steek geeft.
• Gemêleerd en gradiënt. Garen met meerdere kleuren in één draad. Gemêleerd garen verbergt kleine ongelijkheden, maar maakt het tellen van steken moeilijker.
• Bouclé, mohair en fancy garens. Garens met een lus- of haarstructuur. Mooi, maar lastig voor beginners, want je ziet je steken nauwelijks.
• Kluwen en bol. Een kluwen is een opgerolde streng. Sommige garens worden als streng geleverd en moet je eerst opwinden, bijvoorbeeld om het garen te kunnen verwerken zonder knopen.
• Badnummer. Het nummer van de verfbeurt, voor een gelijke kleur.
• Rest of restantje. Wat overblijft na een project. Prima voor pompons, kleine amigurumi of een gestreepte deken.

Veelgemaakte fouten bij garen kiezen

Een aantal valkuilen die vaak voorkomen:

1. Alleen op kleur kopen. De mooiste kleur is niet altijd het best werkbare garen. Voel eerst, en draai het garen tussen je vingers om te zien hoe het zich gedraagt.
2. Te weinig bollen kopen. Moet je er later één bijkopen, dan is het badnummer vaak anders. Het verschil zie je in een sjaal als een streep.
3. Een ander garen dan in het patroon nemen zonder stekenproef. Je werk kan te groot of te klein worden.
4. Een te dik garen als beginner. Het ziet er snel uit, maar het is zwaar voor je handen en je mist het gevoel voor de steek.
5. Wasadvies negeren. Een wollen trui in de wasmachine kan vervilten en krimpen.

Garen hergebruiken en restjes verwerken

Rest-garen is nuttig. Je kunt van losse restjes een gestreepte deken haken, pompons maken of kleine cadeautjes zoals sleutelhangers. Bewaar restjes per vezel, zodat je ze later bij elkaar kunt gebruiken. Wil je een breiwerk uithalen? Haal dan de steken uit, wind het garen om een boek of stoel en wasem het even, zodat het weer recht wordt.

Veelgestelde vragen over garen

Verder lezen