Journaling boek kiezen en gebruiken: waar je op let en hoe je begint

Een journaling boek kies je op vier dingen: het papier (dikte en kwaliteit), het formaat, de indeling van de pagina’s en de binding. Wil je schrijven en tekenen, kies dan dikker papier en een stippenraster. Wil je vooral schrijven, dan volstaat een boek met lijnen of blanco pagina’s. Welk boek het beste is, hangt af van wat je erin doet.

Het ideale journaling boek bestaat niet, maar het boek dat je graag pakt wel. Dat is vaak het boek dat prettig in de hand ligt, waar je pen niet doorheen loopt en dat je niet te mooi vindt om in te schrijven. In dit artikel lees je waar je op let, welke soorten er zijn en hoe je het boek gaat gebruiken. Wil je eerst meer weten over de bezigheid zelf? Lees dan onze uitleg over journaling. Voor tekenen in het algemeen is er de gids leren tekenen.

Wat is een journaling boek

Journaling is het bijhouden van een persoonlijk boek met gedachten, plannen, ideeën of herinneringen. Het idee van een dagboek is oud. Volgens Wikipedia is een dagboek een verslag van gebeurtenissen met aparte aantekeningen per datum, en wordt het woord journal vaak voor hetzelfde gebruikt, al schrijf je in een journal minder vaak dan elke dag. Het woord diary komt van het Latijnse diarium, dagelijkse portie.

Er zijn veel vormen: een planner, een dankbaarheidsjournaal, een reisdagboek, een tekenboek, een bullet journal of een boek waarin je gewoon vrij schrijft. De vorm bepaalt wat voor boek je nodig hebt. Een bullet journal, bedacht door Ryder Carroll, gebruikt volgens Wikipedia vaak een stippenboek en bestaat uit een index, een toekomstlog, een maandlog en een daglog. Meer over die methode lees je bij bullet journal.

Waar let je op bij een journaling boek

Papier

Papier is het belangrijkste. Het bepaalt of je pen doorloopt, of je kunt tekenen en of je markers of waterverf kunt gebruiken.

• 80 tot 100 gram: gewoon schrijfpapier. Prima voor een balpen of potlood, maar een stift loopt vaak door.
• 100 tot 160 gram: een goede basis voor schrijven met gelpen en fineliner, en lichte tekeningen.
• Vanaf 160 gram: voor markers, aquarel en veel plakken. Het boek wordt dikker en zwaarder.

Test het papier voor je koopt als dat kan: schrijf een paar woorden met je favoriete pen en kijk of de achterkant blijft schoon. Let ook op de kleur. Wit papier geeft meer contrast, crème is zachter voor de ogen.

Formaat

• A6: zakformaat, ideaal om mee te nemen, weinig ruimte.
• A5: het gangbaarste formaat. Past in een tas, genoeg ruimte voor een dagpagina.
• A4: veel ruimte om te tekenen of plakken, maar minder handig onderweg.

Kies het formaat dat past bij hoe je het boek gebruikt. Als je het meeneemt in je tas, is A5 vaak de beste keuze.

Indeling van de pagina’s

• Stippenraster (dotted): vrijheid om te schrijven, tekenen en lijnen te trekken. De favoriet van bullet journalers.
• Gelinieerd: rustig en overzichtelijk, goed voor veel tekst.
• Ruitjes: handig voor schema’s en tekeningen.
• Blanco: de meeste vrijheid, maar je schrijft sneller scheef.
• Begeleid (guided): met vooraf gedrukte vragen of schema’s, zoals dankbaarheids- of planningsboeken. Fijn als je niet weet waar je moet beginnen.

Binding en kaft

• Gebonden (hardcover): blijft goed open liggen, voelt stevig en gaat lang mee.
• Spiraal: ligt helemaal plat open en je kunt de pagina omslaan. Minder fraai, maar praktisch.
• Softcover: licht en goedkoop, maar minder duurzaam.

Een elastiek en een leeslint zijn handige extra’s, en een zakje achterin is prettig voor kaartjes. Een gebonden boek met een leeslint en een elastiek is veel gekozen voor dagelijks gebruik.

Journaling boek voor verschillende doelen

• Schrijven en reflecteren: gelinieerd of blanco, 90 tot 120 gram. Eenvoudig en rustig.
• Plannen en bullet journal: stippenraster, 100 tot 120 gram, A5, met index.
• Tekenen en schilderen: blanco of dotted, 160 gram of meer, eventueel aquarelpapier.
• Plakken en collages: dik papier of een boek met losse bladen, zie ook de uitleg over een junk journal.
• Reizen: klein, stevig, met een elastiek. Papier dat tegen een stootje kan.
• Dankbaarheid en zelfreflectie: een begeleid boek met korte vragen, zodat je kunt beginnen zonder te hoeven nadenken.

Een goedkoop of een mooi boek

Een prachtig boek kan blokkeren: je durft er niet in te schrijven. Veel journalers raden aan om te beginnen met een betaalbaar boek, zodat je durft te kladderen en fouten te maken. Is je eerste boek vol en wil je blijven doen, dan kun je een duurder boek kopen. Een journaling boek kopen doe je bij boekhandels, kantoorboekhandels, hobbywinkels en webwinkels. Koop niet meteen een stapel: één boek tegelijk is genoeg.

Zo vul je je journaling boek

• Maak de eerste pagina’s niet te belangrijk. Schrijf er gewoon de datum en een eerste gedachte.
• Houd een vaste tijd aan. Tien minuten per dag, bijvoorbeeld ’s avonds.
• Gebruik prompts. Wat gaf me energie vandaag? Waar ben ik dankbaar voor? Wat wil ik morgen doen?
• Combineer tekst en beeld. Een kleine tekening, een plaatje of een stukje washi tape. Een eenvoudige tekening zoals een hond tekenen maakt een pagina levendig.
• Sla niet over wat saai is. Gewone dagen horen erbij.
• Lees terug. Neem aan het eind van de maand de tijd om terug te lezen.

Welke pen past bij welk papier

De pen bepaalt hoe prettig je boek voelt. Een gelpen glijdt makkelijk over papier van 100 gram, maar de inkt kan op dun papier doorschemeren. Een fineliner geeft een scherpe lijn en loopt zelden door, zeker bij pigmentinkt. Markers en brushpennen hebben dikker papier nodig, anders zie je alles aan de achterkant. Een potlood werkt op elk papier en is vergevingsgezind.

Een handige proef doe je op de laatste pagina van je boek: schrijf een paar woorden met elke pen die je gebruikt en kijk wat er doorkomt. Zo weet je vooraf wat kan en wat niet, en voorkom je dat je een mooie pagina bedervt. Heb je veel verschillende pennen, kies er dan een paar vaste: één voor tekst, één voor koppen en één voor kleur.

Eenvoudige pagina-indelingen om mee te beginnen

Je hoeft niet te weten hoe je een mooi journal opzet om te beginnen. Dit zijn drie indelingen die altijd werken:

• Dagpagina: de datum bovenaan, daaronder drie dingen om te doen, één ding om dankbaar voor te zijn en een korte notitie over de dag.
• Weekoverzicht: zeven kolommen of rijen voor de dagen van de week, met ruimte voor afspraken en een klein vak voor reflectie.
• Vrije pagina: een pagina met alleen een titel en wat je kwijt wilt. Een gedachte, een lijstje, een tekening of een plaatje.

Teken de indeling met een liniaal en potlood voor, zodat je kunt aanpassen. Zodra je weet wat je prettig vindt, maak je het mooier. Een bladzijde met een titel in je eigen handlettering en een kleine tekening geeft meteen karakter. Wat te tekenen? Een eenvoudige plant, een kopje of een dier zoals in onze uitleg over tekenen hond.

Wat doe je met een vol boek

Als je boek vol is, heb je een persoonlijk archief. Bewaar het op een droge plek, bij voorkeur rechtop, en schrijf op de rug of binnenkant de periode. Lees het af en toe terug: na een jaar zie je wat je bezighield en hoe je gegroeid bent. Sommige journalers bladeren ieder kwartaal door hun boek en schrijven een korte samenvatting voorin. Wie liever geen oude boeken bewaart, kan de mooiste pagina’s fotograferen en het boek weggeven of recyclen.

Begin je nieuwe boek met een lege eerste pagina voor een inhoudsopgave en een korte notitie over wat je met dit boek wilt. Dat helpt om te blijven weten waar je dingen vindt, en het maakt van een nieuw boek een nieuw begin. Een tweede boek is bovendien goedkoper dan je eerste keer denkt: je weet dan precies wat je zoekt en koopt niet meer dan nodig.

Veelgemaakte fouten

• Een boek kopen dat te mooi is. Je durft er niet in te beginnen.
• Te dun papier voor stiften. De inkt loopt door.
• Te groot formaat dat je niet meeneemt.
• Te veel willen. Begin klein.
• Perfectionisme. Een journal is geen kunstwerk.
• Aan het begin teveel regels. Een paar eenvoudige afspraken zijn genoeg.

Veelgestelde vragen over een journaling boek

Verder lezen