Drummen leren: van oefenpad tot eerste ritme

Drummen leren begin je met een oefenpad, een paar drumsticks en een metronoom, niet met een compleet drumstel. Je leert eerst hoe je de stokken vasthoudt, hoe je gelijkmatig slaat en hoe je een eenvoudig ritme tegelijk met je handen en voeten speelt. Pas daarna schaf je een drumstel aan, een akoestisch of een elektronisch, als je merkt dat je blijft oefenen.

Een drumstel vraagt veel ruimte en maakt veel lawaai. Dat schrikt veel beginners af. Daarom is het goed om te weten dat drummen leren ook stil en klein kan: op een oefenpad, op een elektronisch drumstel met koptelefoon of op een cajon of djembe. In deze gids lees je wat je nodig hebt, hoe je de stokken vasthoudt, hoe je een eerste ritme speelt, wat drum rudiments zijn en hoe je thuis oefent. Voor een overzicht van andere instrumenten kijk je bij muziek leren.

Wat is een drumstel en wat heb je nodig?

Volgens Wikipedia over het drumstel is een drumstel een set slaginstrumenten die door één drummer wordt bespeeld. De basis bestaat uit een basdrum (met een voetpedaal), een snaredrum, een hi-hat (twee bekkens op een standaard met een voetpedaal) en bekkens. Daarnaast zijn er toms: een hoge, een middelste en een lage tom, of een vloertom. Een stel wordt vaak omschreven naar het aantal drums, bijvoorbeeld een viertal of een vijfdelig stel. Bij de bekkens horen crash- en ridebekkens en soms speciale bekkens zoals een splash of een china.

Akoestisch of elektronisch?

De keuze tussen een akoestisch en een elektronisch drumstel is voor veel beginners de grootste.

Akoestisch. Een akoestisch drumstel klinkt en voelt als een echt drumstel. Het is luid, neemt veel ruimte in en vraagt af en toe onderhoud, zoals nieuwe vellen en afstellen. Ben je alleen thuis of heb je een oefenruimte, dan is dit een prima keuze. Demping met oefenvellen of dempers kan het volume verminderen.

Elektronisch. Volgens Wikipedia sla je bij een elektronisch drumstel op pads van rubber of mesh. Sensoren onder de pads sturen signalen naar een module of computer die het geluid maakt. Het artikel noemt als voordelen: aanpasbare klanken, een lichter en compacter instrument, MIDI-aansluiting en een makkelijk te regelen volume. Nadelen zijn dat goede modellen duur zijn, goedkope pads belastend kunnen zijn voor je gewrichten en dat het speelgevoel anders is dan bij akoestisch. Voor wie in een flat woont of ’s avonds wil oefenen met een koptelefoon, is elektronisch vaak de enige realistische optie.

Meer over de keuzes lees je bij drumstel.

Beginnen zonder drumstel

Je hoeft niet meteen een heel stel aan te schaffen. Veel beginners starten met:

• Een oefenpad. Een rubberen plaat met een standaard of een tafelmodel. Je slaat erop met je stokken en leert techniek zonder veel lawaai. Een drum oefenpad is goedkoop en neemt weinig ruimte in. Sommige pads hebben een standaard, andere leg je op tafel of op een snaredrum.
• Drumsticks. Twee houten stokken. Lees meer bij drumsticks.
• Een metronoom of een app.
• Een cajon of djembe. Op beide speel je met je handen, wat ritmegevoel opbouwt. Zie cajon en djembe.

Een oefenpad en een paar stokken zijn genoeg om de eerste weken drummen te leren. Pas als je zeker weet dat je blijft oefenen, is een drumstel een logische stap. Zo voorkom je een dure aankoop die ongebruikt blijft. Een tweedehands stel of een stel dat je even leent, is een andere manier om de kosten laag te houden.

Drumvellen en onderhoud

Een drumvel is het vel dat over de ketel van een drum gespannen staat. Het is het onderdeel waarop je slaat en het bepaalt voor een groot deel het geluid. Vellen slijten door het slaan en gaan na verloop van tijd dof klinken of krijgen deuken. Dan is het tijd voor vervanging. Bij drumvellen zijn er verschillende types: dun of dik, met een coating of helder, en in verschillende maten voor snaredrum, toms en basdrum. Wikipedia noemt voor de ontwikkeling van het drumstel onder meer de komst van polyester vellen in de jaren vijftig. Voor een beginner is het advies eenvoudig: gebruik de vellen waarmee je stel is geleverd, en laat bij vervanging een winkel meedenken. Een afstelling van de vellen met een stemsleutel is een kwestie van oefenen en gehoor.

De basis: houding, stokgreep en slagen

Zo zit je achter een drumstel

Zit op een drumkruk op een hoogte waarbij je bovenbenen ongeveer horizontaal of iets omlaag lopen. Je voeten rusten op de pedalen en je rug is recht. Zet de snaredrum op een hoogte waarbij je ellebogen ontspannen kunnen hangen en je onderarmen ongeveer horizontaal liggen. Spanning in je schouders en nek zorgt voor vermoeidheid en klachten. Dit zijn algemene richtlijnen: een docent corrigeert dit het beste.

De stokgreep

De meest gebruikte greep is de “matched grip”: beide handen houden de stok op dezelfde manier vast.

1. Pak de stok op ongeveer een derde vanaf het dikke uiteinde, op het punt waar hij het best balanceert.
2. Klem de stok tussen je duim en de eerste vinger (of het eerste kootje van je wijsvinger). Dit is je draaipunt.
3. Leg je andere vingers losjes om de stok. Knijp niet.
4. Laat de stok kaatsen: de stok springt terug na de slag, jij gaat met hem mee.

De belangrijkste regel is ontspanning. Een stok die je te strak vasthoudt, remt de stuiter en vermoeit je onderarm. Gebruik je pols en vingers voor snelle slagen, en je onderarm en elleboog voor grotere bewegingen.

Gelijkmatig slaan

Op het oefenpad oefen je eenvoudige afwisselende slagen: rechts, links, rechts, links. Het gaat om gelijke slagen: even hard, even hoog en even ver weg van het vel. Zet een metronoom aan op een rustig tempo en speel kwartnoten. Luister of de slagen gelijk klinken. Speel daarna achtste noten en probeer ze gelijk te houden. Dit lijkt saai, maar het is de basis van alles wat je later speelt.

Je eerste ritme op het drumstel

Een eenvoudige beat is vaak het eerste doel van drummen leren. Je speelt dan met beide handen en je voeten tegelijk.

De basisbeat

De bekendste beginbeat om drummen leren mee te starten, in 4/4, is de rockbeat:

• Hi-hat: achtste noten, dus acht slagen per maat, geteld als “een-en-twee-en-drie-en-vier-en”.
• Basdrum: op tel 1 en 3.
• Snaredrum: op tel 2 en 4.

Zo oefen je het in stappen:

1. Speel alleen de hi-hat met je rechterhand, acht slagen per maat, met een metronoom.
2. Voeg de snaredrum toe met je linkerhand op tel 2 en 4.
3. Voeg de basdrum toe met je rechtervoet op tel 1 en 3.
4. Speel alles samen, eerst heel langzaam.

Het samenspel van handen en voeten is het lastigste onderdeel. Je hersenen moeten leren dat elke ledemaat een eigen taak heeft. Dat vergt herhaling. Oefen een paar minuten per dag in plaats van een uur eens per week.

Zonder drumstel: ritmes op een oefenpad

Heb je nog geen stel? Dan oefen je drum ritmes op een oefenpad, een tafel of een kussen. Klap of tik de ritmes met je handen en tel hardop. Leer je ritmes eerst met je mond en handen, dan kun je ze later makkelijker op een drumstel spelen. Een metronoom is hierbij je beste vriend.

Fills en dynamiek

Zodra je een beat kunt spelen, leer je een fill: een korte variatie, meestal aan het eind van vier of acht maten, waarmee je naar een nieuw deel van het liedje gaat. Begin met een eenvoudige fill op de snaredrum en toms. Let ook op dynamiek: zacht en hard spelen. Een goede drummer speelt niet altijd hard.

Drum rudiments: de basis van je handen

Rudiments zijn vaste slagpatronen waarmee je handen leren omgaan met verschillende slagen. De PAS (Percussive Arts Society) publiceert een lijst van 40 internationale rudiments. Op de PAS-website staat dat deze lijst voortkomt uit een project van vijf jaar van het International Drum Rudiment Committee. De lijst bevat de 26 traditionele Amerikaanse rudiments plus drumkorps-, orkest-, Europese en hedendaagse rudiments. De PAS geeft als oefenadvies: oefen elk rudiment eerst langzaam, dan sneller en dan weer langzaam, en/of op een rustig marstempo.

Welke rudiments eerst?

Als beginner begin je niet met alle 40. Een paar vormen de basis:

• Enkelvoudige slag (single stroke roll): rechts, links, rechts, links.
• Dubbele slag (double stroke roll): rechts-rechts, links-links.
• Paradiddle: rechts-links-rechts-rechts, links-rechts-links-links.
• Flam: een zachte voorslag vlak voor een hoofdslag.

Dit zijn veelgebruikte rudiments, maar de volgorde en de keuze hangen af van je docent of methode. Oefen elk rudiment op het pad, langzaam, met een metronoom. Er bestaan boeken, posters en apps voor rudiments, waaronder materiaal van drumstokfabrikanten. Zoek je rudiments in een lijst of PDF, begin dan altijd bij de eenvoudigste.

Waarom rudiments?

Rudiments trainen je handen op controle, snelheid en gelijkmatigheid. Ze zijn de bouwstenen voor fills en solo’s. Je hoeft er niet alles van te kunnen om een liedje te drummen, maar een paar goed beheersen maakt je spel veel soepeler.

Zo oefen je drummen leren

Een oefenschema van een kwartier

Een voorbeeld, geen vaste regel:

1. Opwarmen (3 minuten). Rustige enkelvoudige slagen op het oefenpad.
2. Rudiments (4 minuten). Een of twee rudiments, langzaam en gelijkmatig.
3. Beat (5 minuten). Een basisbeat op het stel of ritme op het pad.
4. Meespelen (3 minuten). Speel mee met een eenvoudig liedje of een backingtrack.

Altijd met een metronoom

Een metronoom is bij drummen leren geen extra, maar de kern. Je bent de tijdhouder in een band. Oefen daarom altijd op een vaste puls. Begin langzaam en verhoog het tempo met kleine stappen. Een metronoom geeft je direct feedback als je afwijkt. Lees ook ons artikel over de metronoom.

Stil oefenen

Wil je weinig lawaai maken? Er zijn een paar mogelijkheden: een oefenpad, een elektronisch stel met koptelefoon, oefenvellen of dempers voor een akoestisch stel en oefenstokken met een dun kopje. Houd rekening met je buren en overleg zo nodig. Als je thuis veel lawaai maakt, kies je een tijd overdag.

Veelgemaakte fouten bij drummen leren

• Te hard slaan. Slaan met veel kracht is vermoeiender en klinkt vaak minder goed dan een ontspannen slag.
• Te strak vasthouden. Een gespannen greep remt de stuiter.
• Zonder metronoom oefenen. Je tempo wordt dan onregelmatig.
• Te snel willen. Snelheid komt vanzelf als je langzaam foutloos kunt spelen.
• Pijn negeren. Pijn in je pols, arm of rug is een teken om te stoppen en je houding te controleren. Bij aanhoudende klachten bezoek je een arts.

Lessen en zelf leren

Drummen leren kan met een docent, met online lessen of met boeken en video’s.

• Drumles. Een docent corrigeert je grip, houding en timing, en kiest oefeningen die bij je niveau passen. Veel muziekscholen bieden individuele les en groepsles. Volgens Wikipedia over de muziekschool kunnen lessen individueel of in groepen worden gegeven, en vormen scholen vaak ensembles zodra leerlingen verder komen. Bij een band leer je samenspelen, wat voor drummers extra belangrijk is.
• Online. Video’s en apps zijn flexibel en goedkoop. Je hebt discipline nodig en mist de persoonlijke terugkoppeling.
• Zelf. Een methodeboek met oefeningen, aangevuld met een metronoom en opnames van jezelf, kan ook werken.

Wil je meer weten over de manieren van drummen leren, lees dan muziekles.

Drummen leren als volwassene

Drummen leren als volwassene is goed mogelijk. Je hebt vaak meer geduld en een duidelijker doel dan een kind: je wilt bijvoorbeeld in een band spelen of gewoon je eigen favoriete liedjes meetrommelen. Houd rekening met je lichaam. Begin rustig, let op je houding en bouw de duur van je oefensessies langzaam op. Drummen leren is fysiek: je gebruikt armen, benen en je rug. Een kwartier per dag is voor het begin ruim voldoende.

Drummen leren met kinderen

Kinderen leren vaak graag drummen, omdat ritme spelenderwijs te leren is. Een kleine oefenpad en lichte stokken zijn genoeg om te starten. Laat een kind eerst meeklappen op muziek en daarna meeslaan op het pad. Een groepsles of een kinderbandje houdt de motivatie hoog. Hoe jonger het kind, hoe korter de sessie: tien minuten is vaak genoeg. Drummen leren hoeft voor kinderen niet technisch te zijn.

Drummen leren thuis: ruimte en afspraken

Een drumstel thuis vraagt afspraken. Praat met huisgenoten en buren, kies vaste oefentijden en gebruik waar mogelijk demping of een koptelefoon. Zet je stel op een tapijt of een speciale drumvloer, zodat trillingen minder doorwerken en je stel niet verschuift. Drummen leren in een flat is mogelijk met een elektronisch stel, maar ook dan hoor je de slagen op de pads. Een oefenpad is de stilste optie. Voor wie veel lawaai wil voorkomen, is een cajon of oefenpad een goed alternatief tot er een geschikte ruimte is.

Veelgestelde vragen over drummen leren

Verder lezen