Bloemschikken begint met drie keuzes: een vaas of schaal, een steun die de stelen op hun plek houdt, en een bloemenmix met een grote hoofdsoort, een paar kleinere soorten en wat groen. Daarna bouw je van achter naar voren op, houd je de stelen schuin en laat je hier en daar ruimte. Zo lukt bloemschikken voor beginners al bij je eerste boeket.
Het mooie van bloemschikken is dat je er weinig voor nodig hebt: een schaar, een vaas en een paar takken uit de tuin zijn genoeg. Het leert je ook beter kijken naar kleur, lijn en verhouding, dingen die je ook gebruikt als je schildert of tekent. In dit artikel lees je de principes, het materiaal, een stappenplan en ideeën voor het najaar en voor kerststukjes. Wil je bloemen die jaren blijven staan? Lees dan ook de gids over droogbloemen.
Kort samengevat
- Kies een hoofdbloem, een paar kleinere bloemen en groen, en werk met oneven aantallen.
- Gebruik een steun zoals kippengaas of takken in plaats van bloemschuim.
- Houd de lengte van de stelen ongeveer anderhalf keer de hoogte van de vaas.
- Bouw van achter naar voren op en laat ruimte tussen de bloemen.
- Droge bloemen schik je op dezelfde manier, maar dan zonder water.
Wat is bloemschikken?
Bloemschikken is het ordenen van bloemen, bladeren en takken tot een geheel dat er aantrekkelijk uitziet. Het artikel over floral design op Wikipedia beschrijft het als het ontwerpen en samenstellen van arrangementen, los van het kweken of verkopen van bloemen. De traditie gaat terug tot het oude Egypte en kent invloeden uit China, Korea, Japan en Europa. Vanaf het midden van de twintigste eeuw werd het ook een kunstvorm, met stijlen van heel natuurlijk tot volledig abstract.
Er bestaan dus veel manieren van bloemschikken. Je hoeft er geen te kiezen. Een eenvoudig boeket in een vaas is al bloemschikken, en sommige schikkers werken liever met een losse, wilde stijl dan met strak ontworpen arrangementen.
De principes van een mooie schikking
Dezelfde bron noemt zeven ontwerpprincipes en vijf elementen. De principes zijn verhouding, schaal, balans, brandpunt, ritme, harmonie en eenheid. De elementen zijn lijn, kleur, vorm, ruimte en textuur. Dat klinkt theoretisch, maar je past het vanzelf toe als je de volgende vragen stelt.
Verhouding en schaal
Hoe past de schikking bij de vaas en de plek? Een gouden regel is dat de bloemen ongeveer anderhalf keer zo hoog zijn als de vaas. Dat is een richtwaarde, geen wet. Bij een lage schaal kun je de schikking breder maken, bij een hoge vaas smaller en slanker.
Balans en brandpunt
Een schikking is in balans als hij niet naar één kant overhelt. Zet de zwaarste of grootste bloemen laag en in het midden, en de lichte en kleine bloemen aan de randen. Een brandpunt is de plek waar het oog begint, vaak de grootste of felste bloem. Eén brandpunt werkt rustiger dan drie.
Ritme, harmonie en eenheid
Ritme ontstaat door herhaling: dezelfde kleur of vorm komt op meer plekken terug. Harmonie is dat de kleuren en vormen bij elkaar passen, en eenheid dat het geheel als één schikking aanvoelt. Beperk je daarom tot drie of vier kleuren.
Materiaal voor bloemschikken
Voor bloemschikken heb je dit nodig:
- Een scherpe schaar of bloemenmes. Een schuine, schone snede werkt het best voor de wateropname.
- Een vaas, schaal of mand met een gladde binnenkant, goed schoongemaakt.
- Een steun voor de stelen: kippengaas, een bol van wilgentakken of een stevige bos takken.
- Bloemen in drie rollen: een hoofdsoort, een of twee tussensoorten en vulling zoals groen of kleine bloemetjes. De Wikipedia-bron noemt dezelfde indeling in lijn-, vorm-, massa- en vulbloemen.
- Snijbloemenvoeding en schoon water als je verse bloemen gebruikt.
Bloemschuim: waarom je het niet nodig hebt
Bloemschikken wordt vaak gekoppeld aan groen schuim, de bekende oase. Dat schuim is kunststof. Onderzoekers van de Australische universiteit RMIT toonden in 2019 aan dat bloemschuim microplastics afgeeft die door waterdieren werden opgenomen en die stoffen aan het water afgaven. De Wikipedia-bron noemt ook milieu- en gezondheidsbezwaren. Daarom werken steeds meer mensen zonder.
Een goed alternatief is kippengaas. Je kreukelt een stuk in de vaas tot een losse bol en steekt de stelen erdoorheen. De stelen blijven staan waar je ze neerzet, het gaas kan opnieuw worden gebruikt en de vaas blijft schoon. Mos kopen voor bloemschikken is leuk voor een schaal of krans, maar gebruik mos als afwerking en niet als steun.
Bloemschikken in 6 stappen
Stap 1 van 6
Stap 1: bereid je bloemen voor
Haal onderin de stelen alle blaadjes weg die onder water komen te staan. Die rotten en maken het water troebel. Snijd de stelen schuin af en zet de bloemen een uur in een emmer water, zodat ze goed volzuigen. Maak de vaas schoon en vul hem voor driekwart met water.
Stap 2 van 6
Stap 2: bouw de steun
Zet het kippengaas of de takken in de vaas, zodat er een rooster ontstaat. Steek de eerste stelen ertussen en kijk of ze blijven staan. Zo niet, maak het rooster dichter.
Stap 3 van 6
Stap 3: begin met het groen
Groen vormt de basis van de schikking. Zet het eerst in de vaas, zodat er een ruwe vorm ontstaat die breder is aan de onderkant en hoger in het midden. Laat het groen over de rand hangen als je een losse stijl wilt.
Stap 4 van 6
Stap 4: voeg de hoofdbloemen toe
Zet de grootste bloemen in een oneven aantal in de schikking, bij voorkeur laag en iets van het midden. Dat is je brandpunt. Draai de vaas na elke bloem een kwartslag, zodat je rondom bouwt.
Stap 5 van 6
Stap 5: vul aan met kleinere bloemen
Zet de tussensoorten en kleine bloemetjes in groepjes tussen de hoofdbloemen. Laat verschillende hoogtes zien. Zo ontstaat ritme en lijkt het geheel natuurlijk gegroeid.
Stap 6 van 6
Stap 6: kijk, haal weg en vul water bij
Zet de vaas op een afstand en bekijk hem. Zit er een gat? Voeg een stengel toe. Is het te vol? Haal er een weg. Een schikking wordt vaak mooier als je een bloem minder gebruikt. Vul de vaas bij met schoon water en zet hem uit de zon.
Bloemschikken voorbeelden en ideeën
Ideeën zijn er genoeg. Hier zijn er een paar die in een middag lukken.
Bloemschikken voor de herfst
Bloemschikken in de herfst gaat om warme, aardse tinten. Denk aan dahlia’s, zonnebloemen, bessentakken, hortensia’s in oudroze en grassen. Een schaal met kleine pompoenen, kastanjes en bladeren is een snelle schikking zonder vaas. Een herfstachtige combinatie is ook een mooie opstap naar een krans maken.
Bloemschikken met kerststukjes
Kerststukjes maken met voorbeelden is een geliefd onderwerp. Gebruik dennen, hulst of kaarsen op een schaal of een houten plank. Een eenvoudig stukje: een lage schaal, een steun van kippengaas, vier tot vijf dennentakken en een paar kegels. Meer ideeën vind je bij kerstkrans maken. Let op bij open vuur: kaarsen horen nooit tussen droge takken of dennengroen te branden.
Een boeket met droogbloemen
Droogbloemen kun je net zo schikken. Je hebt geen water en geen schuim nodig, en een gedroogd boeket staat maanden of jaren. Kijk bij een droogbloemen boeket voor een uitgewerkte opbouw en bij bloemen drogen om zelf voorraad te maken.
Japanse bloemschikken: een korte introductie
Japanse bloemschikken heet ikebana. De bekendste school, Ikenobo, vertelt op haar eigen website dat ikebana begon met bloemoffers in de Rokkakudo-tempel in Kyoto, die zo’n veertienhonderd jaar geleden zou zijn gesticht. De priesters woonden bij een vijver (ike) in een kleine hut (bo), wat de naam Ikenobo verklaart. In 1462 staat de naam Senkei Ikenobo voor het eerst in bronnen als meester in het bloemschikken. Senno Ikenobo legde in de zestiende eeuw de leer vast: ook knoppen en verwelkte bloemen hebben leven en schoonheid. Ikebana werkt met weinig materiaal en veel ruimte en past goed als je rust zoekt. Voor Japanse bloemschikken voor beginners begin je het best met een les of boek.
Verse bloemen langer mooi houden
Bloemschikken met verse bloemen vraagt een beetje verzorging. Met deze gewoonten blijft je schikking langer staan:
- Schoon water en een schone vaas. Bacteriën zijn de belangrijkste reden dat bloemen snel slap worden. Spoel de vaas met warm water en zeep voor je begint.
- Stelen opnieuw aansnijden. Snijd om de paar dagen een stukje van de onderkant en ververs het water.
- Koel en uit de zon. Zet je schikking niet naast de verwarming of in de volle zon, en niet naast een fruitschaal.
- Verwelkte bloemen eruit. Haal verlepte bloemen direct weg, zodat de rest niet meebederft.
Wil je dat je werk langer blijft staan? Droog de bloemen na een paar dagen. Veel soorten, zoals hortensia, kunnen gewoon in de vaas opdrogen. In onze uitleg over bloemen drogen lees je welke dat zijn.
Bloemschikken door het jaar: wat kies je wanneer?
Bloemen van het seizoen zijn goedkoper, mooier en hebben een kleinere voetafdruk dan bloemen die van ver komen. Een korte leidraad:
- Voorjaar: tulpen, narcissen, hyacinten en blossomtakken. Zet ze liefst in kleine groepjes in een lage vaas.
- Zomer: pioenen, rozen, lathyrus, delphinium en veldboeketten. Combineer ze met grassen voor een luchtige, wilde stijl.
- Herfst: dahlia’s, zonnebloemen, hortensia’s, bessen en grassen. Gebruik warme kleuren.
- Winter: dennen, hulst, amaryllis en gedroogde takken. Houd de kleuren sober met wit, groen en één accentkleur.
Kies liever twee of drie bloemen die goed bij elkaar passen dan zeven die allemaal om aandacht vragen. Een enkele soort, rijk gevuld in een eenvoudige vaas, kan net zo mooi zijn als een gevarieerde mix.
Een cursus of workshop bloemschikken
Bloemschikken leren kan ook in een groep. Volgens Wikipedia bieden onder meer universiteiten en ontwerpscholen opleidingen van zes tot achttien maanden. Voor een hobby is dat niet nodig. Een bloemschikcursus of een eenmalige workshop is genoeg om de basis te leren en je werk te zien groeien. Lees in onze uitleg over de bloemschikken workshop waar je op let bij het kiezen van een aanbieder in jouw buurt.
Veelgemaakte fouten
- Te veel soorten en kleuren. Kies er maximaal vier.
- Stelen te lang. Een schikking die boven de vaas uitsteekt, valt om. Kort hem in.
- Blad onder water. Dat zorgt voor bacteriën en korte houdbaarheid.
- Geen ruimte. Een volle vaas ziet er plomp uit. Laat lucht tussen de bloemen.
- Een steun die zichtbaar is. Werk het gaas af met groen.
Veelgestelde vragen over bloemschikken
Hoe begin je met bloemschikken?
Kies een vaas, een steun zoals kippengaas en drie soorten: een hoofdbloem, een tussensoort en groen. Bouw van achter naar voren, begin met het groen en eindig met de hoofdbloemen. Begin klein, met een eenvoudig boeket.
Wat heb je nodig voor bloemschikken voor beginners?
Een scherpe schaar, een schone vaas, een steun voor de stelen, bloemen en schoon water. Snijbloemenvoeding is handig voor verse bloemen. Bloemschuim heb je niet nodig.
Kan ik bloemschikken materiaal kopen zonder oase?
Ja. Kippengaas, wilgentakken en druivenrankgaas zijn alternatieven die in veel tuincentra en webwinkels verkrijgbaar zijn. Je kunt ze hergebruiken en ze geven geen microplastics af zoals bloemschuim volgens RMIT doet.
Welke bloemen zijn goed voor beginners?
Stevige soorten zoals rozen, chrysanten, dahlia’s en snijgroen zijn vergevingsgezind. Zachte soorten zoals tulpen buigen door. Kies bloemen van dezelfde familie voor een rustig resultaat.
Hoe lang blijven bloemen mooi in een schikking?
Dat hangt af van de soort, de temperatuur en de verzorging. Verse snijbloemen blijven meestal enkele dagen tot ruim een week mooi. Droogbloemen blijven maanden of jaren.
Wat zijn leuke bloemschikken ideeën voor de herfst?
Dahlia’s, zonnebloemen, bessentakken en hortensia’s in warme kleuren. Een schaal met pompoentjes, kastanjes en bladeren is een snelle optie. Droog je bloemen zelf, dan kun je er later een krans van maken.
Wat is Japanse bloemschikken?
Ikebana, een Japanse kunstvorm waarbij je met weinig bloemen en veel ruimte een compositie maakt. De school Ikenobo is de bekendste en is verbonden met de Rokkakudo-tempel in Kyoto.
Moet ik een cursus doen om te leren bloemschikken?
Nee. Je kunt het goed leren door te oefenen met een paar bloemen en goed te kijken naar je resultaat. Een cursus of workshop helpt wel als je graag feedback wilt.
Verder lezen
Bloemschikken heeft veel richtingen. Hieronder staan de pagina’s die er direct op aansluiten.
- Droogbloemen: de gids over drogen, schikken en bewaren.
- Bloemen drogen: welke methode past bij welke bloem.
- Bloemschikken workshop: wat je kunt verwachten.
- Een droogbloemen boeket maken: kleuren en combinaties.
- Kerstkrans maken: met dennengroen en kaneel.