Naaipatronen voor beginners: gratis, kopen en goed lezen

Naaipatronen zijn de bouwtekeningen van kleding en andere genaaide spullen: ze laten zien welke stukken je uit je stof knipt en hoe je ze aan elkaar zet. Als beginner kies je een eenvoudig patroon met weinig onderdelen, zoals een rok met elastiek of een kussenhoes. Je vindt naaipatronen in tijdschriften, in winkels, als download en gratis online.

In dit artikel lees je waar je goede naaipatronen vindt, hoe je een patroon leest en hoe je de juiste maat kiest. Ook bespreken we de verschillen tussen papieren patronen en pdf-patronen, en welke patronen geschikt zijn voor kinderen en baby’s. Weet je nog niet goed hoe je moet beginnen? Dan helpt onze gids over naaien je op weg.

Wat is een naaipatroon?

Een naaipatroon is een set patroondelen waarmee je stof in de juiste vorm knipt. Elk deel is een stukje van het eindresultaat: een voorpand, een achterpand, een mouw of een zak. Leg je ze op de stof en knip je ze uit, dan zet je ze volgens de uitleg aan elkaar en heb je een kledingstuk.

Het commerciële naaipatroon voor thuis is een relatief nieuwe uitvinding. Volgens het Engelstalige Wikipedia-artikel over sewing patterns bedacht Ebenezer Butterick in 1863 het eerste gegradeerde patroon voor thuisgebruik, dat bouwde op de systemen van kleermakers. Hij verkocht eerst patronen voor mannen en jongens. In 1866 volgden patronen voor vrouwen. Patronen worden doorgaans op vloeipapier gedrukt en verkocht met een instructieblad. Tegenwoordig koop je ze ook als bestand om zelf te printen.

Een Duitse uitgever speelde later een grote rol. Aenne Burda begon in 1949 met een eigen uitgeverij in Offenburg, en in 1950 verscheen het eerste nummer van Burda Moden. Volgens het artikel over Burda Style kwamen er na 1952 patronen bij het tijdschrift, voor elk model van die maand. Dat idee, een blad met patronen erbij, bestaat nog steeds. In Nederland is Knipmode het bekendste voorbeeld: een maandblad over zelf kleding maken, met patronen in maten 34 tot 54, zo meldt de Nederlandse Wikipedia.

Naaipatronen voor beginners: waar let je op?

Niet elk patroon is geschikt als je net begint. Een patroon met veertig onderdelen en een verdekte rits is een uitdaging die je beter voor later bewaart. Dit zijn de kenmerken van een goed beginnerspatroon:

• Weinig patroondelen. Een rok, een eenvoudige broek met elastiek of een tuniek heeft er twee tot vijf.
• Rechte of licht gebogen naden. Hoe meer rondingen, hoe moeilijker het naaien.
• Geen ingewikkelde sluitingen. Een elastiek of een lus is makkelijker dan een rits of knoopsgaten.
• Duidelijke uitleg. De beschrijving heeft foto’s of tekeningen per stap.
• Een stabiele stof. Het patroon beveelt katoen, linnen of tricot aan, geen glad satijn.
• Een omschrijving van het niveau. Veel uitgevers geven een niveau aan, zoals beginner of gevorderd.

Zoek je makkelijke naaipatronen voor beginners die ook leuk zijn om te dragen? Denk aan een wikkelrok, een wijde broek met elastiek, een eenvoudige top zonder sluiting, een schort of een tote bag. Je draagt ze vaak, en een kleine fout valt minder op.

Eenvoudige naaipatronen voor beginners per project

• Rok met elastiek: twee rechthoeken, twee zijnaden en een tailleband. In een middag klaar.
• Kussenhoes met envelopsluiting: drie rechthoeken, geen rits, een mooi oefenproject.
• Tote bag: vier rechthoeken en twee hengsels. Leert je ook een zoom afwerken.
• Shirtje zonder knopen: twee pandstukken, twee mouwen en een halsboord. Gebruik een stof met een beetje stretch pas als je klaar bent voor het werken met rekbare stof.

Waar vind je naaipatronen?

Er zijn drie hoofdbronnen: tijdschriften, losse patronen (papier of pdf) en gratis patronen online. Alle drie hebben hun plek.

Naaipatronen in tijdschriften

Een naaipatronen tijdschrift als Knipmode of Burda biedt elke maand een stapel nieuwe modellen, met patroonvellen of downloads erbij. Bij de papieren vellen staan alle modellen over elkaar heen gedrukt en moet je het jouwe overtrekken. Dat is even zoeken, maar wennen gaat snel: elk model heeft een eigen lijntype of kleur. Het voordeel is de prijs per model, het nadeel is dat je veel patronen krijgt waar je misschien niets mee doet.

Losse patronen kopen

Naaipatronen kopen kan in de winkel of online. Een los patroon in een envelop bevat de patroondelen en een gedetailleerde beschrijving, vaak met meerdere versies van één model. Veel patronen bevatten meerdere maten op één vel: je knipt dan alleen de maat die je nodig hebt, of je trekt de delen over zodat het origineel heel blijft, zoals het Wikipedia-artikel over naaipatronen beschrijft. Zo kun je het patroon later in een andere maat opnieuw gebruiken.

Waar je naaipatronen koopt, bepaal je zelf: in een stoffen- of hobbywinkel, bij een uitgever of in een online winkel. Kijk bij een winkel naar het aanbod en of ze je kunnen helpen bij maatkeuze. Lees ook onze uitleg over een goede naaimachine winkel, want veel van wat daar staat geldt ook voor het kiezen van een winkel voor patronen en stof.

Pdf-patronen en printen

Een pdf-patroon download je en print je zelf, meestal op losse A4-vellen. Je plakt die aan elkaar volgens een schema en knipt je patroon uit. Er is bijna altijd een testvierkant van bijvoorbeeld 10 bij 10 centimeter: meet dat na met een liniaal om te controleren of de printer het goed afdrukt. Print altijd op 100 procent of ware grootte, zonder schaalaanpassing.

Een pdf-patroon is handig als je meteen wilt beginnen en geen winkel in de buurt hebt. Het nadeel is het plakwerk. Sommige makers bieden ook een projectorversie of een versie voor een copyshop aan, waarbij je het patroon op groot formaat laat printen.

Gratis naaipatronen

Gratis naaipatronen vind je op blogs, bij stoffenwinkels en bij makers die hun kleine patronen weggeven om je naar hun betaalde aanbod te leiden. Er zit veel goeds tussen, maar let op een paar dingen:

• Maten. Klopt de maattabel bij je lichaam? Veel gratis patronen bevatten maar een paar maten.
• Naadtoeslag. Staat vermeld of de naadtoeslag erbij zit?
• Uitleg. Een patroon zonder foto’s of duidelijke stappen is voor beginners lastig.
• Proefversie. Naai eerst een toile als je een gratis patroon gebruikt, zeker als er weinig reacties van andere naaiers zijn.
• Gebruiksrechten. Gratis betekent niet altijd dat je er producten mee mag verkopen. Lees de voorwaarden.

Naaipatronen beginners gratis vind je vooral voor tassen, kussens, rokken en kinderkleding. Voor wie net begint, is dat een mooie manier om te oefenen zonder veel geld uit te geven.

Een naaipatroon lezen

Elk patroon gebruikt dezelfde basissymbolen. Het Wikipedia-artikel geeft een goed overzicht, en wij vatten het samen:

• Draadlijn: een lange pijl die je parallel aan de zelfkant van je stof legt. Een pijl met twee punten betekent dat je het patroon in beide richtingen mag leggen, een pijl met één punt dat de richting van de stof ertoe doet.
• Knipjes: kleine driehoekjes of streepjes aan de rand van het patroon. Ze laten zien waar delen op elkaar passen en waar bijvoorbeeld een rits komt.
• Cirkels, driehoeken en vierkantjes: passerpunten of markeringen voor zakken, figuurnaden en knopen.
• Dubbele lijnen: hier kun je het patroon langer of korter maken.
• Vouwlijn: het patroondeel leg je op de vouw van de stof, zodat je een symmetrisch geheel krijgt.

Naadtoeslag

De naadtoeslag is de ruimte tussen de snijrand en de naadlijn. Niet elk patroon heeft die erbij, en sommige zijn juist zonder gemaakt. Staat het nergens, dan geldt als vuistregel een toeslag van ongeveer een centimeter bij naden en drie tot vier centimeter bij een zoom. Dat is een richtwaarde: de uitleg van het patroon gaat voor.

De werkbeschrijving

Lees de beschrijving helemaal door voordat je begint. Je ziet dan welke volgorde nodig is, hoeveel stof je nodig hebt en welke materialen je moet kopen. Op de omslag of aan het begin staat vaak een stofverbruiktabel: per maat en stofbreedte hoeveel meter je nodig hebt. Neem liever iets te veel, want als je te weinig koopt is dezelfde stof soms niet meer te krijgen.

Je maat kiezen

Een patroon is gemaakt voor een gemiddelde figuur. Jij bent dat waarschijnlijk niet, dus kijk naar je eigen maten.

1. Meet jezelf. Gebruik een rolmaat op je blote lichaam of op dunne kleding. Meet borst, taille en heupen, en bij broeken en rokken ook de lengte.
2. Vergelijk met de maattabel van het patroon. Kijk niet naar je confectiemaat: patronen vallen anders dan winkelkleding.
3. Kies de maat die het best past bij het belangrijkste punt. Bij een jurk is dat vaak je borst of heup, bij een rok je heup, bij een broek je heup en kruislengte.
4. Zit je tussen twee maten? Je kunt het patroon bijtekenen: vloeiend van de ene naar de andere maat tussen borst, taille en heup.
5. Naai een proefversie. Een toile van goedkope stof laat zien of het past voordat je je mooie stof knipt.

Naaipatronen dames bestaan er in vele maten, en bij Knipmode lopen die van 34 tot 54. Zit je buiten dat bereik, kijk dan naar uitgevers die meer maten leveren. Er zijn tegenwoordig veel zelfstandige patroonmakers met een breed maatbereik.

Naaipatronen voor kinderen en baby’s

Naaipatronen kinderen en naaipatronen kinderkleding hebben een voordeel: kleine stukken, weinig stof en snelle resultaten. Kinderen groeien echter, dus gebruik de maat die past bij de lengte van het kind, niet alleen bij de leeftijd. Kijk naar de maattabel op het patroon en meet het kind op borst, taille en lengte.

Voor naaipatronen babykleding of naaipatronen baby geldt: kies zachte, wasbare stoffen zonder knoopjes of kleine versieringen die los kunnen raken. Een eenvoudige romper of broekje van tricot is een mooi eerste project. Kies voor baby’s liever poppers of elastiek dan kleine knopen, en werk naden zo af dat ze niet schuren.

Begin je met naaien voor je kind, kies dan een zacht, rekbaar model dat vergevingsgezind is. Een kinderrok met elastiek of een wijde broek is in een uurtje klaar en past meestal ook als de maat een beetje afwijkt.

Hoe sla je je patronen op?

Wie een tijdje naait, heeft al snel een stapel patronen. Hier drie manieren om overzicht te houden:

• In een enveloppe of map per patroon. Vouw de delen op en leg de beschrijving erbij. Schrijf op de buitenkant de maat en het model.
• Op een hanger of in een doorzichtige hoes. Dan zie je wat je hebt.
• Digitaal. Bewaar pdf-patronen in een map met een duidelijke naam. Een printlijst met testvierkant helpt je later snel op weg.

Kopieer je patroon op overtrekpapier, vloeipapier of patroonfolie voordat je knipt als je het in meerdere maten wilt gebruiken. Zo blijft het origineel intact.

Welke machine heb je nodig voor patronen?

De meeste naaipatronen voor beginners zijn te maken met een eenvoudige naaimachine met rechte steek en zigzag. Meer weten? Lees onze pagina over de naaimachine. Voor rekbare stoffen zoals jersey is een lockmachine handig, maar niet nodig: veel patronen voor tricot zijn ook met zigzag te naaien. Wil je je kleding versieren, dan past borduren mooi bij een zelfgenaaid kledingstuk.

Veelgestelde vragen over naaipatronen

Verder lezen