Puzzel van Haasteren: waarom deze puzzels zo populair zijn en hoe je ze legt

Een puzzel van Haasteren is een grote legpuzzel met een tekening vol kleine, grappige scènes, gemaakt door de Nederlandse striptekenaar Jan van Haasteren. In zijn plaatjes gebeurt altijd van alles tegelijk: er staat een rommelige werkplaats, een feest of een bouwplaats, en op elke plek speelt een eigen grapje. Wie zo’n puzzel legt, doet dat dus niet alleen met zijn handen, maar vooral met zijn ogen.

In deze blog lees je wie Jan van Haasteren is, wat de puzzels bijzonder maakt, hoe je ze aanpakt en welk bord daarbij past. Meer over Jan en zijn werk lees je ook in onze gids over Jan van Haasteren.

Wie is Jan van Haasteren?

Jan van Haasteren is een Nederlandse striptekenaar, geboren op 24 februari 1936 in Schiedam. Hij leerde eerst huisschilder en studeerde daarna reclame en grafische vormgeving aan de Academie voor Beeldende Kunsten in Rotterdam. Volgens Wikipedia werkte hij van 1962 tot 1966 bij de Toonder Studio’s en tekende hij strips als Tom Poes en Kappie. Later maakte hij zelf bekende reeksen, zoals Baron van Tast vanaf 1972 en Tinus Trotyl vanaf 1974.

Hij is vooral bekend om zijn grote puzzelillustraties voor Jumbo, die hij sinds 2003 samen met Rob Derks en Dick Heins maakt. Zijn herkenbare handtekening in deze puzzels is een haaienvin. In 2006 kreeg hij de Bulletje en Boonestaak Schaal en in 2013 werd hij benoemd tot ridder in de Orde van Oranje-Nassau.

Wat maakt een puzzel van Haasteren bijzonder?

Een gewone puzzel toont een landschap, een stad of een schilderij. Een puzzel van Haasteren toont een situatie. Er is een middelpunt, maar overal om dat middelpunt gebeurt iets anders. Een man valt van een ladder, een hond steelt een worst, iemand hangt uit het raam. Die scènes zijn getekend met veel lijn en kleur, in de stijl van een strip.

Dat heeft twee gevolgen. De puzzel is leuker om naar te kijken: je ontdekt tijdens het leggen steeds nieuwe grapjes. En hij is anders om te leggen, want veel stukjes hebben dezelfde kleur als een buurstuk, maar horen bij een heel andere scène. Het plaatje is dus kleurrijk, maar niet makkelijker.

Er zijn ook extra’s. In veel puzzels staat een haaienvin verstopt, en soms is er een opdracht om iets te zoeken. Dat maakt de puzzel een spel naast het leggen.

Hoe leg je een puzzel van Haasteren?

Anders dan bij een landschap sorteer je niet op kleur, maar op scène. Zo pak je het aan.

1. Leg de rand. Dat geeft je het kader en de grootte, zoals bij elke puzzel.
2. Sorteer op onderdeel. Zoek stukjes met herkenbare elementen: een hond, een rode hoed, een raam. Leg ze in aparte groepen of lades.
3. Kijk naar de doos. Bij zo’n puzzel is de afbeelding op de doos je beste hulp. Zet hem op een plek waar je hem steeds kunt zien.
4. Werk per scène. Kies een grappig tafereel en bouw dat op. Zo zie je de puzzel groeien in kleine stukken.
5. Zoek de haaienvin. Dat is een mooie beloning als je een groot deel af hebt.
6. Leg de hoes erover als je stopt, zodat je scènes bij elkaar blijven.

Meer over aanpak en indeling lees je in de blog over puzzel stukjes en in alles over puzzelen.

Tips voor het leggen van een puzzel van Haasteren

Een puzzel van Haasteren vraagt een iets andere aanpak dan een landschap. Deze tips helpen je op weg.

Neem de tijd om te kijken. Voor je begint, bekijk je de afbeelding op de doos een paar minuten. Zoek de grote scènes en onthoud waar ze liggen. Je hoeft niet alles te onthouden, maar met een idee van de indeling zoek je gerichter.

Begin met de duidelijke stukjes. Stukjes met tekst, een gezicht of een opvallend voorwerp zijn de makkelijkste. Leg ze eerst, ook als je nog niet weet waar ze horen. Ze vormen de ankerpunten van de puzzel.

Gebruik de kleur als hulp, niet als regel. De tekeningen zijn kleurrijk, maar dezelfde kleur komt op veel plekken terug. Een geel jasje kan van een man op de ladder zijn of van een kind bij de deur. Kijk naar de vorm en de lijnen, niet alleen naar de kleur.

Zoek de grenzen van de scène. Veel scènes zijn omlijnd door een muur, een raam of een tafelrand. Zulke lijnen lopen door over meerdere stukjes en helpen je om ze aan elkaar te koppelen.

Werk samen. Dit soort puzzels is juist leuk met meerdere mensen. Iedereen pakt een scène en wijst de anderen op een grappig detail. Zet het bord op een plek waar iedereen bij kan, of gebruik een draaibaar bord.

Neem een pauze als je vastzit. Een half uur iets anders doen, en je ziet het stukje daarna vaak meteen.

Waarom blijven puzzels van Haasteren populair?

Een deel van het succes is herkenning. Jan van Haasteren maakt al sinds de jaren zestig strips en heeft daardoor een trouw publiek, dat zijn stijl herkent. Zijn puzzels zijn bovendien toegankelijk: je hoeft niets te weten om de grappen te begrijpen, en de afbeelding past bij alle leeftijden.

Daarnaast is het een andere ervaring dan een gewone puzzel. Je legt niet alleen stukjes, je beleeft een plaatje. Veel mensen pakken zo’n puzzel er daarom nog eens bij na het afmaken: je ziet dan details die je eerder niet opmerkte. Dat maakt het ook een puzzel om te bewaren, bijvoorbeeld door hem te lijmen en in te lijsten.

Puzzel van Haasteren bewaren of lijmen

Een puzzel van Haasteren is een plaatje waar je vaak naar wilt blijven kijken. Je hebt dan drie keuzes. Je laat hem een paar dagen op het bord liggen en haalt hem daarna uit elkaar om hem terug in de doos te stoppen. Je lijmt hem met puzzellijm op een stevige plaat en hangt hem aan de muur. Of je laat hem rustig liggen tot je er genoeg van hebt.

Voor het lijmen leg je de puzzel plat, smeer je een dunne laag lijm over de voorkant en laat je hem een nacht drogen. Een bord met vilt is geen goede ondergrond voor het lijmen, want de lijm trekt in het vilt. Leg er dan een vel bakpapier of plastic onder.

Hoeveel stukjes heeft een puzzel van Haasteren?

De puzzels van Jan van Haasteren zijn er in verschillende maten. Veel mensen kennen ze als puzzels van 1000 stukjes, maar er zijn ook grotere en kleinere versies. Controleer het aantal en de afmeting altijd op de doos. Een puzzel van 1000 stukjes is meestal zo’n 68 × 48 cm, al verschilt dat per uitgave. Een bord van 76 × 53 cm is daarvoor voldoende.

Welk bord past bij een puzzel van Haasteren?

Het plaatje is druk. Daarom is een bord met lades extra handig: je sorteert op scène en houdt alles bij de hand. Het draaibare puzzelbord van AYOO heeft zes lades en een draaischijf van 360 graden. Je draait de puzzel naar je toe, zonder hem aan te raken. Dat is handig als je met meerdere mensen puzzelt, want iedereen komt bij een eigen scène. Het verstelbare puzzelbord kantelt in vijf standen, zodat je rechter zit en het hele plaatje overziet.

Beide borden zijn bedoeld voor puzzels tot 1000 stukjes, hebben een vilten ondergrond en een beschermhoes. Meer over het bord zelf lees je in de pijler over het puzzelbord.

Puzzel van Haasteren als cadeau

Een puzzel van Haasteren is een populair cadeau, zeker voor mensen die van humor en detail houden. Kies een puzzel met een thema dat bij de ontvanger past: een bouwplaats voor een handige Harry, een kermis voor een gezellig type. Voeg er een bord of een mat bij, want een puzzel heeft een plek nodig. Zo wordt het cadeau compleet.

Wie meer Nederlandse puzzels wil, kan ook kijken naar puzzels voor volwassenen en naar de Ravensburger puzzel.

Veelgestelde vragen over de puzzel van Haasteren

Een bord voor jouw puzzel