Workshop pottenbakken: wat je leert, wat het kost en hoe je een goede kiest

Bij een workshop pottenbakken werk je een dagdeel met klei onder leiding van een pottenbakker. Je maakt een kom, mok of vaas, het werk wordt gedroogd, gestookt en geglazuurd, en je haalt het na een paar weken op. Je hoeft geen ervaring te hebben. Het is een van de beste manieren om te voelen of werken met klei bij je past.

Een workshop pottenbakken is populair als uitje, cadeau of eerste kennismaking, en dat is niet verrassend. Klei is tastbaar, rustig en je ziet in een paar uur iets ontstaan. Maar er komt meer bij kijken dan je denkt: je werk moet drogen en meerdere keren gestookt worden, dus je neemt het niet meteen mee. Hieronder lees je hoe zo’n workshop werkt, welke vormen er zijn, wat je meeneemt en waar je op let als je er een zoekt.

Hoe werkt een workshop pottenbakken?

Een workshop pottenbakken heeft meestal dezelfde opbouw. Je krijgt uitleg over klei en gereedschap, je maakt zelf een werkstuk en daarna neemt de pottenbakker het over voor het drogen en stoken. Het museum Het Schip in Amsterdam bood een workshop pottenbakken voor volwassenen aan als voorbeeld. Je maakte in ongeveer drie uur een bloempot van circa 13 × 10 cm, geïnspireerd op de Amsterdamse School. De klei droogde daarna twee tot drie weken, de pot werd gestookt, met een transparante glazuur bedekt en nogmaals gestookt. Na ongeveer vier weken kon je hem ophalen. De pagina meldt dat deze activiteit is afgelopen, maar de werkwijze is typerend.

Waarom die vier weken? Klei bevat water en moet langzaam en volledig drogen. Is de klei nog vochtig als hij in de oven gaat, dan kan hij barsten. Na het eerste stoken is het werk hard, maar nog poreus. Het glazuur zorgt voor een gesloten, glanzend oppervlak, en dat vraagt een tweede stook. Dat proces duurt dagen en de oven moet vol genoeg zijn, daarom is de wachttijd zo lang.

Wat gebeurt er tijdens de les?

1. Uitleg: de docent laat de klei zien en vertelt over techniek en veiligheid.
2. Voorbeeld: je ziet hoe een kom of pot ontstaat.
3. Zelf werken: je maakt je eigen werkstuk, met hulp als je vastloopt.
4. Afwerken: je maakt de rand gladder, voegt een patroon of tekst toe en zet je naam eronder.
5. Opruimen: je wast je handen en je werk blijft achter.

Draaien of opbouwen: twee manieren van pottenbakken

Een goede workshop pottenbakken vertelt je vooraf welke techniek je gebruikt. Er zijn twee hoofdvormen.

Draaien aan de schijf

Bij draaien zet je een klomp klei op een draaiende schijf en trek je met je handen een vorm omhoog. Het ziet er elegant uit en voelt als de ware pottenbakkerij. Het is ook lastig. Je moet leren centreren, en veel beginners zien hun eerste kom bij de eerste poging instorten. Een goede docent helpt je daarbij, vaak door de eerste stappen over te nemen. Wil je de schijf echt leren gebruiken, dan is een cursus na je workshop pottenbakken van meerdere weken beter dan één workshop.

Opbouwen met de hand

Bij opbouwen maak je een vorm met rollen, platen of een knijpkom. Je hebt geen schijf nodig en het resultaat is persoonlijker, met een handgemaakte, iets onregelmatige uitstraling. Voor beginners is dit vaak de fijnste vorm, omdat je meer controle hebt en sneller resultaat ziet. Een workshop met handopbouw geeft bijna altijd een geslaagd werkstuk.

Sommige aanbieders combineren beide: eerst een korte kennismaking aan de schijf, daarna een werkstuk met de hand. Vraag ernaar voor je boekt.

Wat maak je tijdens een workshop pottenbakken?

Dat verschilt per workshop. Meestal maak je één of twee kleine, simpele werkstukken:

• een kom of schaaltje, de klassieker;
• een mok of beker, soms met oor;
• een bloempot of plantenbak;
• een vaas of kleine kan;
• een bord of onderzetter;
• een beeldje of decoratie.

Bij sommige workshops kies je zelf, bij andere maak je allemaal hetzelfde. Dat laatste is rustiger voor beginners. Houd je werkstuk klein: een grote kom is lastiger, droogt langzamer en kan scheuren. Let ook op de eetbaarheid. Als je er later uit wilt eten of drinken, vraag dan of het glazuur voedselveilig is. Sommige glazuren zijn dat niet, vooral decoratieve.

Voor wie is een workshop pottenbakken geschikt?

Een workshop pottenbakken past bij mensen die graag met hun handen werken en een rustige, tastbare bezigheid zoeken. Je ziet binnen een paar uur een vorm ontstaan, en dat geeft voldoening. Het werkt goed voor beginners die niet willen kopen voordat ze geproefd hebben, voor stellen en vriendinnen die iets samen willen doen en voor mensen die hun werkdag met scherm en toetsenbord willen afwisselen met iets fysieks. Ook voor ouderen is een workshop pottenbakken vaak prettig, zolang de klei niet te stug is en de werkhoogte past. Meld bij het boeken als je last hebt van je handen of rug, dan kan de docent daar rekening mee houden.

Een workshop pottenbakken is een goed moment om te ontdekken of je meer wilt dan één keer. Sommige mensen merken dat ze de rust van het draaien missen en nemen een cursus. Anderen vinden het mooi geweest na een kom en gaan terug naar hun andere hobby. Beide is prima. Het is geen verplichting, het is een proef. Schrijf na afloop op wat je het leukst vond: het kneden, het vormen of het afwerken met een patroon. Dat helpt je bij de keuze voor een vervolg, en je weet dan wat je bij een volgende workshop pottenbakken wilt uitproberen.

Wat kost een workshop pottenbakken?

De prijs verschilt per plaats, duur en wat erbij zit. Een korte kennismaking is goedkoper dan een hele dag met meerdere werkstukken. Controleer wat er in de prijs zit:

• materiaal, klei en gereedschap;
• het stoken en het glazuur, soms als extra kosten;
• koffie, thee of een lunch;
• het ophalen of opsturen van je werk;
• een schort.

Stoken kost de aanbieder energie, dus een workshop zonder stoken is vaak goedkoper maar geeft je geen eindproduct. Vraag dat na. Prijsverschillen zijn meestal te verklaren door groepsgrootte en het aantal werkstukken. Kies niet automatisch de goedkoopste.

Een workshop pottenbakken in je buurt vinden

Zoek op je plaats, bijvoorbeeld op workshop pottenbakken Den Haag, Rotterdam, Utrecht, Delft, Dordrecht, Gouda, Leiden of Zoetermeer, of op een regio zoals Zuid-Holland of de omgeving van Alphen aan den Rijn. Veel pottenbakkers geven workshops in hun eigen atelier, en je vindt ze ook bij musea en buurthuizen. Wie voor een workshop pottenbakken wat verder reist, heeft meer keus.

Waar let je op?

1. Groepsgrootte. Een kleine groep geeft meer aandacht, zeker bij de schijf.
2. Techniek. Draaien, opbouwen of een mengvorm.
3. Stoken en glazuur. Zit het erbij, en wanneer kun je je werk ophalen?
4. Ervaring van de docent. Een pottenbakker die zelf werkt, kan je meer leren.
5. Foto’s. Kijk of er werk van deelnemers wordt getoond.
6. Annuleren. Soms moet de docent iets voorbereiden, dus de voorwaarden zijn strenger.

Kijk ook of een workshop pottenbakken als cadeau of groepsuitje past. Veel ateliers bieden een workshop voor twee of een privégroep aan.

Wat neem je mee naar een workshop pottenbakken?

Klei is nat en vies. Draag kleding die vies mag worden en kies korte of opgerolde mouwen. Haal ringen en horloges af, want klei zit er een tijd in. Neem korte nagels mee, want lange nagels maken sporen in je werk. Schorten zijn meestal beschikbaar, maar kleipoeder is lastig uit stof te krijgen. Neem een handdoek mee als je liever je eigen gebruikt en vraag of er een wasbak is.

Je hoeft niets mee te nemen aan gereedschap. De docent heeft spons, mesjes, kwasten en schijf klaarstaan. Wil je zelf wat aanschaffen, wacht dan tot je weet of je wilt doorgaan.

Veelgemaakte fouten bij het pottenbakken

Beginners lopen tegen dezelfde dingen aan. Het helpt als je ze kent.

• Te dikke wanden. Een dikke wand droogt ongelijk en kan scheuren. Maak wanden ongeveer even dik.
• Luchtbellen in de klei. Een goede docent kneedt de klei vooraf. Zit er lucht in, dan kan een werkstuk bij het stoken ontploffen.
• Te veel water. Een beetje water helpt, te veel maakt de klei slap.
• Te snel willen. Klei vraagt tijd. Druk niet harder dan nodig en pak niet te veel tegelijk aan.
• Geen naam onder het werk. Zet je initialen onder je werk, anders vind je het later niet terug.

Na de workshop: wil je doorgaan met klei?

Vond je het leuk, dan zijn er verschillende wegen. Een cursus van meerdere weken, bijvoorbeeld bij een atelier of volksuniversiteit, leert je de technieken echt. Een open atelier of een vaste cursusplek geeft je toegang tot een schijf en een oven. Thuis kun je beginnen met zelfhardende klei, waarvoor je geen oven nodig hebt. Daarmee maak je schaaltjes, sieraden en kleine beeldjes, maar het eindresultaat is minder duurzaam en niet voedselveilig.

Wil je eerst breder kijken, lees dan onze pagina over de creatieve hobby of de creatieve workshop. Een rustiger alternatief is de workshop schilderen, en wie het hele aanbod van lessen wil zien, vindt dat bij de schildercursus. Ideeën om thuis mee te beginnen vind je bij knutselen.

Veelgestelde vragen over een workshop pottenbakken

Verder lezen over workshops en creatieve hobby’s